Η διαδρομή από το Καρπενήσι μέσα στα έλατα, η πλατεία με τα επτά σωληνάρια, τα πέτρινα βρυσάκια της πλατείας, η ταβέρνα που σερβίρει αγριογούρουνο εδώ και 40 χρόνια και το φαράγγι Πάντα Βρέχει συνθέτουν ένα ξεχωριστό road trip στη νότια Ευρυτανία. Τα 31 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι ως το Κρίκελλο θέλουν σχεδόν μια ώρα, αλλά αυτή η ώρα δεν είναι χρόνος χαμένος. Είναι ο χρόνος που σε μυεί αργά στην ομορφιά του τόπου. Ο δρόμος ανεβαίνει σταθερά, η πόλη χάνεται πίσω και κάπου στη Ράχη Τυμφρηστού, στα 1.200 μέτρα, αλλάζουν όλα: ο αέρας γίνεται πιο κοφτερός, τα έλατα κλείνουν πάνω από τον δρόμο και σχηματίζουν μια φυσική καμάρα. Τον χειμώνα, εδώ χρειάζεσαι αλυσίδες. Το καλοκαίρι χρειάζεσαι μόνο ανοιχτά παράθυρα.
Κοκκάλια, Πύργος και η κατηφόρα
Στη θέση Κοκκάλια, σε υψόμετρο 1.400 μέτρων, ένα μνημείο θυμίζει μια μάχη του 279 π.Χ., όταν οι Ευρυτάνες και Αιτωλοί αντιμετώπισαν γαλατικές φυλές που υποχωρούσαν προς τα βορειοδυτικά, μετά τις επιδρομές τους στην Αιτωλία. Το τοπωνύμιο τα λέει όλα: τα οστά των ηττημένων έμειναν άταφα για αιώνες. Λίγο πιο πάνω, στον Πύργο, στα 1.600 μέτρα, ο ορίζοντας ανοίγει. Βαρδούσια, Οίτη, Γραμμένη Οξιά, η νότια Πίνδος σαν ανάγλυφος χάρτης. Κι ύστερα, αρχίζει η κατηφόρα.
Επτά οικισμοί, ένα χωριό
Το Κρίκελλο είναι αμφιθεατρικό, χτισμένο στα 1.120 μέτρα, στην ανατολική πλευρά της Καλιακούδας. Δεν υπήρξε πάντα ένα χωριό. Δημιουργήθηκε το 1650 από τη συνένωση επτά μικρότερων οικισμών. Η ανάγκη για νερό και ασφάλεια τούς έφερε εδώ. Και το νερό, πράγματι, είναι το πρώτο που συναντάς. Τα «σωληνάρια», επτά πέτρινες βρύσες στην είσοδο του χωριού, τρέχουν ασταμάτητα, με παγωμένο νερό απευθείας από τις πηγές του βουνού.
Δίπλα τους βρίσκεται η πλατεία: υπεραιωνόβια πλατάνια, πέτρινα σπίτια και στο κέντρο ο ναός του Αγίου Νικολάου, χτισμένος το 1903 με εθελοντική εργασία ολόκληρου του χωριού. Ο κάθε κάτοικος κουβάλησε και από μερικές πέτρες. Ο ναός, με το ψηλό καμπαναριό και τις εικόνες του, παραμένει η συλλογική υπερηφάνεια του χωριού.
Κάτω από τα πλατάνια, με γεμάτο πιάτο
Στην πλατεία υπάρχουν επιλογές για φαγητό. Εμείς καθίσαμε στης Λένας. Νόστιμα ψητά, αγριογούρουνο στιφάδο, λεμονάτο κατσικάκι στη γάστρα, μοσχαράκι γιουβέτσι στο πήλινο. Πίτες με άγρια χόρτα και χειροποίητο φύλλο. Για επιδόρπιο, γαλακτομπούρεκο με αυγά και γάλα του χωριού, η γλυκιά κατάληξη ενός γενναιόδωρου γεύματος. Πριν φύγεις, προμηθεύεσαι εκλεκτά προϊόντα: πρασάτα λουκάνικα, τσαλαφούτι, ένα κρεμώδες τοπικό τυρί, μέλι ελάτης σκούρο και πυκνό, τσάι του βουνού, τσίπουρο και λικέρ μούρο.
Στο Δημοτικό σχολείο
Το διτάξιο δημοτικό σχολείο χτίστηκε το 1909. Πελεκητή πέτρα, συμμετρική πρόσοψη, ένα αέτωμα στην είσοδο που θυμίζει νεοκλασικό σε μικρογραφία. Σήμερα είναι διατηρητέο. Αλλά η ιστορία του δεν κρύβεται στην αρχιτεκτονική. Στην Κατοχή, εδώ μέσα λειτούργησε ως στέκι στελεχών του ΕΛΑΣ, και η σημαία του σχολείου ήταν το πρώτο λάβαρο που παραδόθηκε στον Άρη Βελουχιώτη. Μαθητές δεν υπάρχουν πια. Αντί για αυτούς, ο χώρος φιλοξενεί εκθέσεις, μουσικά βράδια και κομμάτια από τη λαογραφική συλλογή του χωριού.
Η δανειστική βιβλιοθήκη
Στο παλιό ταχυδρομείο του χωριού, από τον Αύγουστο του 2025, λειτουργεί δανειστική βιβλιοθήκη. Τον χώρο ανακαίνισαν εθελοντικά, με βάση μια συλλογή που είχε ξεκινήσει χρόνια πριν η φιλόλογος Σούλα Φλώρου. Ταχυδρομείο δεν χρειαζόταν πια. Βιβλία, φαίνεται, χρειάζονταν ακόμα.
Το χωριό που δεν φεύγει από πάνω σου
Το Κρίκελλο ζει ακόμα. Το καλοκαίρι γιορτάζει με μουσική και γεύμα κάτω από τα πλατάνια. Μαζί με τη γειτονική Δομνίστα διοργανώνει τη Γιορτή του Τσίπουρου, με μεζέδες και κόσμο που έρχεται από παντού. Λίγοι μόνιμοι κάτοικοι, αλλά πολλοί ετεροδημότες που γυρίζουν κάθε χρόνο σαν να μην έφυγαν ποτέ. Τα Άγραφα, στα οποία ανήκει πολιτισμικά το Κρίκελλο, δεν γράφτηκαν ποτέ σε οθωμανικά κατάστιχα. Στην Κατοχή, στην κοντινή Κουφόβρυση, δόθηκε η πρώτη μάχη του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Άρη Βελουχιώτη. Αυτά τα βουνά υπήρξαν καταφύγιο και παραμένουν ένας τόπος που κουβαλά όσα έγιναν εδώ.
Διαβάστε ακόμα:
Νέα Βίνιανη Ευρυτανίας: Δεν είναι στην Αμερική, είναι στα Άγραφα
Αποστολή στην Ευρυτανία: Bόλτα με buggy στα ελατοδάση του Τυμφρηστού
