Αν στραφούμε στο λεγόμενο slow travel και σε τουριστικές υποδομές μικρότερης κλίμακας, θα απολαύσουμε τον μοναδικό στον κόσμο προορισμό ενώ αφήνουμε το χαμηλότερο δυνατό αποτύπωμα. Μια κινηματογραφική εμπειρία που μοιράστηκα με τον 10χρονο γιο μου, η πρώτη ταινία μυθοπλασίας μεγάλου μήκους που γυρίστηκε στα Γκαλαπάγκος, με τίτλο «Περί της ανακάλυψης των ειδών» σε σκηνοθεσία Tania Hermida, έγινε η αφορμή για να εντατικοποιήσουμε μια έρευνα που είχε ξεκινήσει δειλά δειλά για ένα οικογενειακό ταξίδι-όνειρο ζωής, στο αρχιπέλαγος με τα εκπληκτικά ενδημικά είδη που ενέπνευσαν τον Κάρολο Δαρβίνο να διατυπώσει τη θεωρία της φυσικής επιλογής.
Τις ίδιες ημέρες, ο αλγόριθμος έστειλε σαν προειδοποίηση ένα νέο άρθρο του The Economist (How to save the Galápagos from its visitors) που παρουσίαζε τον υπερτουρισμό ως απειλή για το εξαιρετικά ευαίσθητο οικοσύστημα των Γκαλαπάγκος, που σε ποσοστό 97% έχουν χαρακτηριστεί Εθνικό Πάρκο. Αν και πρόσφατα διπλασιάστηκαν τα τέλη εισόδου στα νησιά (για επισκέπτες από το εξωτερικό, από τα 100 στα 200 δολάρια, σήμερα δέχονται τον εξαπλάσιο αριθμό επισκεπτών από ό,τι πριν από τριάντα χρόνια.
Το ερώτημα λοιπόν είναι: Αν υποθέσουμε ότι μπορούμε να διαθέσουμε τον χρόνο και τα χρήματα για ένα τέτοιο ταξίδι, μπορούμε να το κάνουμε χωρίς να προδώσουμε την αγάπη μας για τη φύση, αυτή που μας έκανε καταρχήν να ονειρευόμαστε τα Γκαλαπάγκος; Στην πραγματικότητα, είναι πρακτικά αδύνατον να μην αφήσουμε κανένα αποτύπωμα. Μπορούμε όμως να το περιορίσουμε. Αν μάλιστα ταξιδέψουμε με τα παιδιά μας, σε κάποιο βαθμό θα το αντισταθμίσουμε κιόλας, καθώς μέσα από τέτοιες εμπειρίες καλλιεργούν μια πιο υπεύθυνη σχέση με τη φύση.
Μια πρώτη ματιά
Το σύμπλεγμα των νησιών του Ειρηνικού Ωκεανού, εκ των οποίων κατοικούνται κυρίως τα τέσσερα (Santa Cruz, San Cristobal, Isabela, Floreana), ανήκει στο Εκουαδόρ (Ισημερινός). Τα Γκαλαπάγκος γεννήθηκαν από μια ηφαιστειακή δραστηριότητα εκατομμυρίων χρόνων. Μάρτυράς της παραμένουν μέχρι τις μέρες μας τα 13 ενεργά ηφαίστειά τους. Η απομονωμένη τοποθεσία τους ευνόησε την εξέλιξη ενδημικών ειδών όπως είναι οι ομώνυμες γιγάντιες χελώνες -που το βάρος τους ξεπερνάει τα 200 κιλά και που έχουν τόσο αργό μεταβολισμό, ώστε μπορούν να επιβιώσουν έως και έναν χρόνο χωρίς τροφή ή νερό- και τα θαλάσσια ιγκουάνα, οι μοναδικές σαύρες που έχουν εξελιχθεί έτσι ώστε να βουτούν στο αλμυρό νερό για να τραφούν με φύκια. Στα Γκαλαπάγκος θα συναντήσουμε επίσης γαλαζοπόδαρες σούλες, θαλάσσιους λέοντες, καθώς και πιγκουίνους των τροπικών οι οποίοι επιβιώνουν χάρη σε ένα θαλάσσιο ρεύμα που έρχεται από την Ανταρκτική. Το οικοσύστημα των Γκαλαπάγκος είναι μια γιορτή προσαρμοστικότητας και ευελιξίας.
Η ιδανική εποχή για να τα επισκεφτούμε είναι από τον Δεκέμβριο έως τον Μάιο, όταν οι υψηλές θερμοκρασίες (30-34 βαθμών Κελσίου) διευκολύνουν υπαίθριες δραστηριότητες όπως το κολύμπι και το snorkeling. Αλλά και τους υπόλοιπους μήνες ο καιρός παραμένει ήπιος -αν και με περισσότερες βροχές και πιο ισχυρούς ανέμους. Η διάρκεια της ημέρας στα Γκαλαπάγκος κυμαίνεται σταθερά όλο το χρόνο γύρω στις 12 ώρες, καθώς βρίσκονται κοντά στη ζώνη του Ισημερινού. Είναι ένας μακρινός προορισμός με δεκάδες νησιά, το καθένα με τα δικά του αξιοθέατα, επομένως αξίζει να αφιερώσουμε στα Γκαλαπάγκος τουλάχιστον μία εβδομάδα -ιδανικά, δύο.
Διασχίζοντας τον πλανήτη
Δεν υπάρχουν απευθείας πτήσεις από την Ελλάδα για τα Γκαλαπάγκος. Η καλύτερη λύση είναι να ταξιδέψουμε με ανταπόκριση, π.χ. στη Μαδρίτη, μέχρι το αεροδρόμιο του Κίτο, της πρωτεύουσας του Ισημερινού (συνολική διάρκεια ταξιδιού μαζί με χρόνο αναμονής μεταξύ πτήσεων, περίπου 16 ώρες). Εσωτερικές πτήσεις 2-3 ωρών συνδέουν το Κίτο με τα δύο βασικά αεροδρόμια των Γκαλαπάγκος: το Seymour Galapagos στο νησί Baltra και το San Cristobal Galapagos στο νησί San Cristobal. Τις περισσότερες επιλογές διαμονής προσφέρουν τα νησιά Santa Cruz, San Cristóbal και Isabela. Από εκεί μπορούμε να επισκεφτούμε τα υπόλοιπα νησιά με μικρά ελικοφόρα αεροπλάνα, με κρουαζιερόπλοια ή ακόμα και με βάρκες. Για τα περισσότερα αξιοθέατα θα χρειαστούμε έναν πιστοποιημένο τοπικό οδηγό, που θα μας ξεναγήσει και θα φροντίσει για την προστασία του περιβάλλοντος και τη δική μας ασφάλεια.
Με αγάπη για την τοπική κουλτούρα και τη φύση
Οι επιλογές με σεβασμό στα οικοσυστήματα των Γκαλαπάγκος αλλά και τις τοπικές κοινότητες των κατοίκων τους, που συνολικά αριθμούν περίπου 30.000 κατοίκους, αρχίζουν από τον σχεδιασμό του ταξιδιού.
-Συνδυάζουμε τη διαδικτυακή έρευνα με βιβλία που θα μας φέρουν σε επαφή με την ιστορία, τον φυσικό πλούτο και τον πολιτισμό των νησιών. Μερικές αγγλόφωνες επιλογές; «The Galápagos: A Natural History», όπου ο συγγραφέας Henry Nicholls πλέκει τη φυσική με την ανθρώπινη ιστορία. Στο «My Family and the Galapagos» ο θαλάσσιος βιολόγος Monty Halls αφηγείται με χιούμορ και ευαισθησία το χρονικό της μετακόμισής του, μαζί με την οικογένειά του, στο αρχιπέλαγος. Στο «Floreana: A Woman’s Pilgrimage to the Galapagos», η Margret Wittmer μοιράζεται την περιπέτεια ενός ταξιδιού στο νησί Floreana πριν από εκατό χρόνια. Η «Καταγωγή των ειδών», το έργο του Κάρολου Δαρβίνου που προέκυψε από το ταξίδι του στα Γκαλαπάγκος, κυκλοφορεί και στα ελληνικά.
-Ιδανική βάση μας θα γίνει το Isabela, που ανάμεσα στα τρία νησιά με τους περισσότερους κατοίκους είναι το πλέον ανέγγιχτο από τον τουρισμό. Μια αυθεντική εμπειρία των Γκαλαπάγκος μάς περιμένει και στο Floreana, το οποίο όμως είναι τόσο μικρό, ώστε αρκούν μία με δύο ημέρες για να το γυρίσουμε.
-Για τη διαμονή μας θα προτιμήσουμε δωμάτια ή μικρά ξενοδοχεία. Με αυτό τον τρόπο θα συμβάλουμε στην τοπική οικονομία και θα έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε την κουλτούρα και την καθημερινή ζωή της κοινότητας που μας φιλοξενεί.
-Μπορεί οι οργανωμένες κρουαζιέρες να είναι η πιο ξεκούραστη λύση, αλλά όπου μπορούμε στα Γκαλαπάγκος επιλέγουμε μικρότερα σκάφη με ντόπιους οδηγούς για τις θαλάσσιες μετακινήσεις μας. Έτσι υποστηρίζουμε τις τοπικές επιχειρήσεις, ερχόμαστε σε επαφή με κατοίκους των Γκαλαπάγκος και απολαμβάνουμε σχεδόν αποκλειστικές εμπειρίες εξερευνήσεων, χωρίς εκατοντάδες συνεπιβάτες.
-Για τις μετακινήσεις μας στο εσωτερικό των νησιών νοικιάζουμε ποδήλατο ή συμμετέχουμε σε πεζοπορίες. Μπορούμε επίσης να ζήσουμε την εμπειρία της ιππασίας, αφού εξασφαλίσουμε ότι η εταιρεία που επιλέγουμε μεταχειρίζεται τα ιπποειδή με όσο το δυνατόν πιο ηθικό τρόπο.
-Ακολουθούμε πιστά τους κανόνες προστασίας του Εθνικού Πάρκου. Παραμένουμε μέσα στα μονοπάτια, δεν ενοχλούμε ούτε ταΐζουμε τα ζώα που συναντάμε στον δρόμο μας, δεν χρησιμοποιούμε φλας στις φωτογραφίες ούτε μαζεύουμε φυτά που μας φαίνονται εξωτικά. Ακόμα και οι μικρές παραβιάσεις των κανόνων έχουν τεράστιο αντίκτυπο στον μαζικό τουρισμό.
Εμπειρίες των Γκαλαπάγκος που δεν πρέπει να χάσουμε
Δεν θα προλάβουμε να τα δούμε και να τα κάνουμε όλα γιατί τα νησιά του αρχιπελάγους είναι δεκάδες. Αντί λοιπόν να φτιάξουμε ένα εντατικό πρόγραμμα ταξιδιού και να τρέχουμε να το προλάβουμε, επιλέγουμε λίγες εμπειρίες αλλά διαφορετικές μεταξύ τους, ώστε να απολαύσουμε κάθε στιγμή.
Θαύματα της φύσης
-Snorkeling και καταδύσεις προσφέρουν και άλλοι νησιωτικοί προορισμοί. Όμως, στα Γκαλαπάγκος δεν θα κολυμπήσουμε μόνο ανάμεσα σε καρχαρίες, γιγαντιαία σαλάχια και χελώνες: θα παρακολουθήσουμε και το μοναδικό θέαμα των θαλάσσιων ιγκουάνα που βουτούν μέχρι τον πυθμένα, αναζητώντας τροφή. Ανάμεσα στα καλύτερα νησιά για snorkeling είναι το Santa Fe, το Isla Pinzón (που κρύβει και ένα δάσος από κάκτους) και το Bartolomé, όπου μπορεί να δούμε και πιγκουίνους να ψαρεύουν. Δεν θα χάσουμε τις καταδύσεις στο Isabela στα Los Tuneles, όπως ονομάζονται τα υποθαλάσσια κανάλια ανάμεσα στα πετρώματα λάβας.
-Τα Γκαλαπάγκος είναι γεμάτα με μονοπάτια σε τοπία με οργιώδη βλάστηση και ηφαιστειογενείς σχηματισμούς. Το Isabela προσφέρει μεγάλη ποικιλία πεζοπορικών εμπειριών. Σε αυτό το νησί θα περπατήσουμε σε μια ειδικά χαραγμένη διαδρομή, γεμάτη με γιγάντιες χελώνες. Αν έχουμε αρκετά καλή φυσική κατάσταση, θα διανύσουμε 15 χλμ. μετ’ επιστροφής με προορισμό το Muro de las Lágrimas ή Τείχος των Δακρύων: ένα πέτρινο τείχος ύψους περίπου 25 μέτρων, που έχτισαν κρατούμενοι στο νησί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το Isabela είχε χρησιμοποιηθεί σαν φυλακή. Και σίγουρα θα περπατήσουμε στην ηφαιστειογενή περιοχή Sierra Negra Volcano με την απόκοσμη και απέραντη ομορφιά.
-Ο Ερευνητικός Σταθμός Κάρολος Δαρβίνος στο Santa Cruz θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τα φυσικά αξιοθέατα, καθώς συγκεντρώνει εκθέματα από πάνω από εξήντα χρόνια επιτόπιας επιστημονικής έρευνας – ακόμα και σκελετούς φάλαινας. Θα αφιερώσουμε χρόνο και στον κήπο του, που συγκεντρώνει μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά είδη της χλωρίδας των νησιών.
-Στο San Cristobal θα τιμήσουμε το ταξίδι του Κάρολου Δαρβίνου, καθώς είναι το πρώτο νησί όπου αποβιβάστηκε ο βιολόγος και φυσιοδίφης, το 1835. Σήμερα φιλοξενεί την πρωτεύουσα των Γκαλαπάγκος αλλά και τον μεγαλύτερο πληθυσμό θαλάσσιων λεόντων στο σύμπλεγμα. Θα τους δούμε να απλώνονται με χαρακτηριστική άνεση παντού: σε αμμουδιές, σε βραχώδεις ακτές, σε σκιές κάτω από τα δέντρα, ακόμα και στα παγκάκια των πάρκων.
-Το νησί Floreana, το πιο απομακρυσμένο του συμπλέγματος, έχει μόλις 150 κατοίκους αλλά μια πλούσια ιστορία με πειρατές, αποίκους, ναυάγια και θρύλους. Θα πιάσουμε το νήμα της από το Asilo de la Paz ή Άσυλο της Ειρήνης, τις σπηλιές που έγιναν η πρώτη αποικία των Γκαλαπάγκος. Διά θαλάσσης θα περάσουμε μπροστά από την εμβληματική τοποθεσία Devil’s Crown ή Στέμμα του Διαβόλου, μια σειρά βράχων που ξεπροβάλλει από το νερό σαν πέτρινη οδοντοστοιχία, υπόλειμμα κρατήρα ηφαιστείου.
-Τα Γκαλαπάγκος, ιδιαίτερα αραιοκατοικημένα και απαλλαγμένα από τη φωτορύπανση, προσφέρονται και για παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού. Χάρη στην τοποθεσία τους, μάλιστα, στον Ισημερινό, είναι ένα από τα λίγα μέρη στον πλανήτη όπου μπορούμε να δούμε αστερισμούς και του Βόρειου και του Νότιου Ημισφαιρίου.
Ανθρώπινα έργα
Αναμφισβήτητα ο άνθρωπος δεν είναι ο μεγάλος πρωταγωνιστής των Γκαλαπάγκος, αλλά οι κάτοικοί τους αποτελούν ένα ακόμα αξιοθαύμαστο παράδειγμα προσαρμογής. Και όπως συμβαίνει σε κάθε μέρος της Γης, στον αγώνα της επιβίωσής τους βρίσκουν πάντα χώρο για τις χαρές της ζωής. Όσο κουρασμένοι λοιπόν κι αν νιώθουμε από τις εξορμήσεις στη φύση, θα κάνουμε χώρο και για βόλτες στα καφέ και τα μπαρ με τη ζωντανή μουσική, μείγμα επιρροών από την Αφρική, τη Βόρεια και τη Λατινική Αμερική. Θα ανακαλύψουμε την τέχνη, σύγχρονη και φολκλόρ, στα μουσεία και τις γκαλερί που συγκεντρώνονται κυρίως στο Puerto Ayora στο Santa Cruz. Και θα απολαύσουμε την πλούσια κουζίνα των Γκαλαπάγκος, με σπεσιαλιτέ όπως οι patacones (άγουρες τηγανιτές μπανάνες), cassava (είδος τυρόψωμου) και τα λεγόμενα «dumplings των Γκαλαπάγκος», bolon de verde, και με τα φρέσκα ψάρια και θαλασσινά να απογειώνουν ceviche, ριζότα, ψαρόσουπες.
Στο Floreana θα επισκεφθούμε το πιο παράξενο ταχυδρομείο του κόσμου: εκεί όπου οι φαλαινοθήρες του 18ου αιώνα αποβιβάζονταν για λίγο για να αφήσουν, σε ένα βαρέλι στην ακτή, γράμματα για τους αγαπημένους τους χωρίς γραμματόσημα, με την ελπίδα ένα άλλο, περαστικό πλοίο να τα παραλάβει και να τα μεταφέρει στον προορισμό τους. Αλληλεγγύη μεταξύ των ξενιτεμένων. Και, ποιος ξέρει, ίσως να είμαστε εμείς που θα βρούμε τη λύση του μυστηρίου της διαβόητης Galapagos Affair: μιας υπόθεσης θανάτων και εξαφανίσεων στην κοινότητα που είχαν δημιουργήσει Γερμανοί στο Floreana του Μεσοπολέμου, με επίκεντρο το ερωτικό τρίγωνο μιας αυτοαποκαλούμενης βαρόνης (Eloise Wehrborn de Wagner-Bosquet) και των εραστών της (Rudolf Lorenz, Robert Philippson). Η αναζήτηση ενός επίγειου παραδείσου από τους αληθινούς ήρωες της Galapagos Affair τούς οδήγησε στην κόλαση και ενέπνευσε μια σειρά βιβλίων και ταινιών, που εμπλούτισαν τον θρύλο των Γκαλαπάγκος -ήδη γνωστών, για την αλλόκοτη χλωρίδα και πανίδα τους, σαν Islas Encantadas, τα Μαγεμένα Νησιά.
Διαβάστε ακόμα:
