Στο κατώφλι του μπακάλικου στην Πωγωνιανή, ο χρόνος μοιάζει να κυλά με άλλους ρυθμούς. Η κυρία Χαριτωμένη στέκει πίσω από τον πάγκο που εξυπηρετεί πελάτες από το 1969.
«Έφυγαν πολλοί», μας λέει, και το βλέμμα της περνά από τα ράφια που κάποτε άδειαζαν και γέμιζαν καθημερινά. «Εδώ είχαμε κόσμο, παιδί μου. Το χωριό βούιζε από ζωή». Τα λόγια της κουβαλούν τη μνήμη μιας άλλης εποχής.
Από την Πωγωνιανή και τα Τζουμέρκα μέχρι τον Ταΰγετο, τον Πάρνωνα, την Ευρυτανία και τα Άγραφα, η ελληνική ύπαιθρος βρίσκεται σε μια φάση μετάβασης. Οι εικόνες που συναντάμε στις αποστολές του Τravel.gr συνομιλούν με τα στατιστικά στοιχεία και αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που αλλάζει: διαφορετικοί ρυθμοί ζωής, νέες προκλήσεις για τους τόπους που κάποτε έσφυζαν από καθημερινή δραστηριότητα.
Ευρυτανία και Άγραφα
Πέτρινα σπίτια, αληθινά κομψοτεχνήματα, παραμένουν όρθια χάρη στη φροντίδα των απόδημων που επιστρέφουν κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες. Τον υπόλοιπο χρόνο, πολλά παντζούρια μένουν κλειστά, αποτυπώνοντας έναν διαφορετικό ρυθμό ζωής.
Σε αρκετά χωριά, οι μόνιμοι κάτοικοι είναι λιγοστοί και μεγαλύτερης ηλικίας. Σχολεία που κάποτε φιλοξενούσαν δεκάδες παιδιά παραμένουν σήμερα ανενεργά. Στο Πετρίλο της Αργιθέας, στα δυσπρόσιτα Άγραφα, όσοι επέλεξαν να μείνουν συνεχίζουν να στηρίζουν την καθημερινότητα του τόπου και να κρατούν ζωντανές βασικές λειτουργίες, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες. Πολλοί νέοι έχουν αναζητήσει ευκαιρίες σε κοντινές πόλεις, όπως η Λάρισα, τα Τρίκαλα και η Αθήνα.
Πωγώνι
Επιστρέφοντας στο Πωγώνι της Ηπείρου, η εικόνα παραμένει σύνθετη. Χωριά που στα μέσα του 20ού αιώνα αριθμούσαν περίπου 300 κατοίκους, σήμερα φιλοξενούν 20 ή 30 μόνιμους κατοίκους, κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας. Από την άλλη, όμως, εξακολουθούν να υπάρχουν μικρές εστίες ζωής που δίνουν παλμό στην καθημερινότητα.
Στην Κάτω Μερόπη, ένα καφενείο παραμένει ανοιχτό, λειτουργώντας ως σημείο συνάντησης και κοινωνικής επαφής. Ο ιδιοκτήτης και οι λιγοστοί θαμώνες του πιστεύουν ότι «τα πράγματα θα πάνε καλύτερα». Είναι μια επιλογή που πηγάζει από τη σύνδεση με τον τόπο και τη διάθεση να διατηρηθεί η καθημερινότητα ζωντανή.
Από τον Ταΰγετο ως τα Τζουμέρκα
Οι αλλαγές που καταγράφονται στην ύπαιθρο δεν περιορίζονται σε μία μόνο περιοχή. Στον επιβλητικό όγκο του Ταϋγέτου και στις απόκρημνες πλαγιές του Πάρνωνα, οικισμοί-αετοφωλιές με μακραίωνη ιστορία ακολουθούν πλέον έναν έντονα εποχικό ρυθμό ζωής. Κατά τους θερινούς μήνες γεμίζουν ξανά με ανθρώπους, κυρίως απογόνους των παλιών κατοίκων, ενώ τον χειμώνα ο πληθυσμός περιορίζεται σημαντικά.
Παρόμοια εικόνα συναντά κανείς και στα Τζουμέρκα. Πίσω από την τουριστική δραστηριότητα και την άγρια ομορφιά που προσελκύει επισκέπτες, η καθημερινότητα για όσους παραμένουν μόνιμα στα χωριά απαιτεί αντοχές και ευελιξία. Οι μόνιμοι κάτοικοι είναι λιγότεροι, και η ζωή ακολουθεί διαφορετικούς ρυθμούς ανά εποχή. Τα χωριά ζωντανεύουν κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες και στα πανηγύρια, ενώ τον χειμώνα η πρόσβαση και η παροχή υπηρεσιών παραμένουν μια σταθερή πρόκληση για τους ανθρώπους που έχουν επιλέξει να μείνουν.
Το μέλλον
Υπάρχουν και εξαιρέσεις που δείχνουν τι μπορεί να συμβεί όταν οι τόποι ξαναβρίσκουν λόγο ύπαρξης, όπως η Βαμβακού Λακωνίας, όπου η ιδιωτική πρωτοβουλία έφερε νέα ενέργεια, ανθρώπους και ιδέες. Παραδείγματα σαν κι αυτό αποδεικνύουν ότι η ύπαιθρος μπορεί να ξαναγίνει χώρος ζωής και δημιουργίας.
Τα πέτρινα γεφύρια, τα αρχοντικά και τα φυσικά τοπία δεν είναι μόνο εικόνες για τον επισκέπτη, αλλά σημεία αναφοράς για κοινότητες που μπορούν να ξαναχτιστούν. Η φύση, που αγκαλιάζει ξανά τους τόπους, λειτουργεί ως σύμμαχος και ευκαιρία.
Διαβάστε ακόμα:
Πέτρινα, συννεφιασμένα χωριά στην άκρη των κορυφογραμμών: 4 αγαπημένες στάσεις στα Τζουμέρκα
Αποστολή στο Πωγώνι -Κάτω Μερόπη: Επισκεφθήκαμε το καφενείο όπου χτυπά η καρδιά του χωριού
Αποστολή στην Ευρυτανία -Φιδάκια: Road trip με θέα τη λίμνη των χιλίων φιόρδ
