Η μικρότερη περιοχή της Ιταλίας. Ορεινή, στριμωγμένη ανάμεσα στις θεαματικές κορυφές του Mont Blanc και του Matterhorn. Με φύση που ταυτόχρονα μαγεύει και καθηλώνει. Με μια πρωτεύουσα που παραλληλίζεται με τη Ρώμη χάρη στο πλήθος των σπουδαίων ρωμαϊκών μνημείων, και με τόσα μεσαιωνικά κάστρα που συναγωνίζεται την Τοσκάνη. Βρισκόμαστε στην Valle d’Aosta, την Κοιλάδα της Αόστα στα βορειοδυτικά της Ιταλίας, στα σύνορα με τη Γαλλία και την Ελβετία, και αποτελεί αγαπημένο προορισμό για σκιέρ των Άλπεων και λάτρεις των χειμερινών σπορ. Ωστόσο, αυτός ο συμπυκνωμένης ομορφιάς τόπος δεν εξαντλείται στα εντελβάις και το απάτητο χιόνι, στον ήχο των κουδουνιών των αμέριμνων αγελάδων και στα πιάτα ζεστής πολέντας.
Ανεξαρτήτως εποχής και παρά τη μικροσκοπική τοπογραφία της, η Κοιλάδα της Αόστα εκπλήσσει με τις ανεξάντλητες συναρπαστικές εμπειρίες που επιφυλάσσει: απαιτητικές αλπικές διαδρομές στον ορεινό όγκο του Monte Rosa και της Grivola ή πιο βατά μονοπάτια για πεζοπορία ανάμεσα σε έλατα, στις όχθες του ποταμού Dora Baltea και γύρω από σμαραγδένιες λίμνες. Ξεχωρίζουν οι μεγαλύτερου υψόμετρου αμπελώνες της Ιταλίας, αλλά και εστιατόρια βραβευμένα με αστέρια Michelin που θα ενθουσιάσουν όσους επενδύουν στη γαστρονομία ως σημαντικό κομμάτι ενός ταξιδιού. Η Augusta Praetoria, η πόλη που ίδρυσε ο αυτοκράτορας Αύγουστος το 25 π.Χ. και σημερινή πρωτεύουσα, η Αόστα, είναι στολισμένη με τόσα αρχαία μνημεία που αποκαλείται «Ρώμη των Άλπεων». Και ανάμεσα στα θαύματα της φύσης και την εντυπωσιακή πολιτιστική κληρονομιά, κάστρα, οχυρά, πύργοι, τείχη και παρατηρητήρια βάζουν τη δική τους θεαματική μεσαιωνική πινελιά, ανοίγοντας ένα ακόμη παράθυρο στην ιστορία της περιοχής.
Ένα σύντομο road trip μίας πραγματικά γεμάτης ημέρας ή δύο πιο χαλαρών, με αφετηρία και τερματισμό την πόλη της Αόστα, μας συστήνει έξι από τα περίπου 100 οχυρωματικά κτίσματα της περιοχής, καθένα με τους δικούς του θρύλους και όλα με συγκλονιστική θέα στην κοιλάδα, την οποία οι ίδιοι οι Ιταλοί παρομοιάζουν με «σεντούκι γεμάτο θησαυρούς».
Castello di Cly
Σκαρφαλωμένο σε ένα βραχώδες ακρωτήριο, 300 μέτρα πάνω από το μικροσκοπικό χωριουδάκι Saint-Denis, το Castello di Cly, ένα από τα παλαιότερα και πιο χαρακτηριστικά φρούρια της κοιλάδας, έχει υπάρξει στρατηγικής σημασίας φύλακας μιας τεράστιας περιοχής σε υψόμετρο 780 μέτρων. Θα φτάσετε ως εδώ οδηγώντας 30΄ από την πόλη της Αόστα, για να θαυμάσετε ένα μεσαιωνικό μνημείο που εντάσσεται πλήρως στην κατηγορία των λεγόμενων «πρωτόγονων κάστρων» λόγω του ισχυρού ακρόπυργού του, που χρονολογείται από τα πρώτα τριάντα χρόνια του 11ου αιώνα, των ενισχυμένων αμυντικών τειχών και του στρατιωτικού παρεκκλησίου, αφιερωμένου στον Άγιο Μαυρίκιο, ένα κόσμημα ρομανικής αρχιτεκτονικής.
Περνώντας από τη μία οικογένεια ευγενών στην επόμενη κατά τη διάρκεια της φεουδαρχικής του ακμής, το κάστρο έχει τη δική του πολυκύμαντη ιστορία: αρχικά έδρα μιας τεράστιας κτηματικής περιουσίας του Οίκου των Challant, πέρασε μετά από δραματικά γεγονότα στην κατοχή του Οίκου της Σαβοΐας μέχρι το 1550, για να αγοραστεί τον 17ο αιώνα από τους Βαρόνους Roncas, οι οποίοι αποσυναρμολόγησαν πολλά υλικά για την κατασκευή του παλατιού τους στο κοντινό Chambave. Εκεί οφείλεται η ερειπωμένη κατάσταση που παρουσιάζει σήμερα το νοτιότερο τμήμα του κάστρου, ειδικά τα οικιστικά κτίρια και το φυλάκιο, όπως εξηγείται και στις οργανωμένες ξεναγήσεις που διοργανώνονται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Κατά τη διάρκεια του υπόλοιπου έτους, οι επισκέψεις γίνονται μόνο κατόπιν ραντεβού και κρατήσεων, καλώντας στο +39 3204369898.
Castello di Ussel
Περίπου 20΄ οδήγησης στην SS26 οδηγεί στην επόμενη στάση, το εντυπωσιακό Castello di Ussel. Γαντζωμένο στην άκρη ενός βράχου πάνω από την πεδιάδα Châtillon και τον ποταμό Dora Baltea, αυτό το μονολιθικό φρούριο αποτελεί ένα υπέροχο παράδειγμα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, ένα από τα πρώτα του είδους του στην κοιλάδα της Αόστα.
Η ιστορία του ξεκινά στα μέσα του 14ου αιώνα και στις οικογένειες ιδιοκτητών περιλαμβάνονται και πάλι οι ευγενείς Challant και της Σαβοΐας, πριν μετατραπεί σε φυλακή και διασωθεί τελικά τον 19ο αιώνα από τον Βαρώνο Marcel Bich, ιδρυτή της Bic, που μάλιστα δώρισε το μνημείο στο ιταλικό κράτος. Οι τελευταίες ανακαινίσεις ολοκληρώθηκαν το 1998 και σήμερα το κάστρο φιλοξενεί συχνά προσωρινές εκθέσεις.
Θα το προσεγγίσετε με 15λεπτο περπάτημα σε μονοπάτι που ξεκινά από τον χώρο στάθμευσης, για να θαυμάσετε την επιβλητική πρόσοψη με τα διπλά παράθυρα με επάλξεις που ολοκληρώνονται με πολεμίστρες, καθώς και τους πυργίσκους που χαρακτηρίζουν την ξεχωριστή αμυντική του διάταξη: δύο κυλινδρικοί γωνιακοί και ένας τετράγωνος πύργος πάνω από την είσοδο. Το κάστρο Ussel είναι ανοιχτό για ξεναγήσεις τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, όπως και σε επιλεγμένες ημέρες από τον Σεπτέμβριο έως τον Οκτώβριο, πλέον των ειδικών εκδηλώσεων και εκθέσεων.
Castello di Verrès
Η ισχυρή οικογένεια Challant είναι υπεύθυνη και για την ανέγερση του Castello di Verrès, αφού σχεδιάστηκε από τον ίδιο τον Ibleto di Challant. Αυστηρό και επιβλητικό, συνδυάζει την αμυντική δύναμη με αρχιτεκτονικά στοιχεία που μαρτυρούν την αριστοκρατική του καταγωγή, δεσπόζοντας στο τμήμα της κοιλάδας στο οποίο οδηγεί μια 25λεπτη διαδρομή από το Castello di Ussel.
Πλήρως αποκατεστημένο στην αρχική του μορφή, αυθεντικά στοιχεία όπως οι μνημειώδεις πέτρινες σκάλες, τα διακοσμητικά παράθυρα και τα μεγάλα τζάκια δίνουν μια αίσθηση ζωντάνιας στο κάστρο, ειδικά κατά τη διάρκεια του Καρναβαλιού της πόλης Verrès, ρωμαϊκών καταβολών, που πραγματοποιείται κάθε χρόνο από το 1949. Είναι η περίοδος που ζωντανεύει ο τοπικός θρύλος, ο οποίος συνοδεύει την ιστορία του εντυπωσιακού κτίσματος, σύμφωνα με τον οποίο, όταν ο άρχοντας της περιοχής, Francesco di Challant, απεβίωσε στα μέσα του 15ου αιώνα, άφησε όλα τα περιουσιακά του στοιχεία στις κόρες του Caterina και Margherita, πράγμα ανήκουστο για εκείνη την εποχή.
Καθώς ξέσπασε διαμάχη με τους άνδρες της οικογένειας, η Caterina και ο σύζυγός της προσπάθησαν να κερδίσουν την υποστήριξη των κατοίκων του Verrès, συμμετέχοντας σε παραδοσιακούς χορούς μαζί με τους νέους στην πλατεία της πόλης.
Οι σημερινές εορταστικές εκδηλώσεις τιμούν την ιστορία με παρελάσεις, αναπαραστάσεις με ενδυμασίες της εποχής, λαογραφικές εκδηλώσεις, τοπικές σπεσιαλιτέ και κρασί που ρέει άφθονο. Η μεσαιωνική ευθυμία κορυφώνεται με το Gran Corso di Gala, έναν θεαματικό χορό μεταμφιεσμένων πίσω από το τείχος του κάστρου.
Castello di Issogne
Μόλις πέντε λεπτά πιο μακριά, η μουντή πρόσοψη του Castello di Issogne δεν μαρτυρά σε τίποτα τα εντυπωσιακά δείγματα γοτθικής και αναγεννησιακής τέχνης που κρύβονται εντός. Αποδεικνύοντας πόσο περίτεχνα διακοσμημένη μπορεί να είναι μια επισκοπική ιδιοκτησία όταν μετατραπεί σε προσωπική κατοικία, ο Giorgio di Challant, ηγούμενος του Αγίου Όρσου, απέκτησε και αναδιαμόρφωσε μεταξύ 1490 και 1510 την ιδιοκτησία των Επισκόπων της Αόστα, δίνοντας στο κάστρο την πολυτελή όψη μιας κομψής αναγεννησιακής έπαυλης και προσφέροντάς το στη συνέχεια στην ξαδέρφη του και τον γιο της.
Μια σειρά αλλαγών ιδιοκτητών έφερε το κάστρο στα χέρια του ζωγράφου και διευθυντή μουσείων Vittorio Avondo το 1872, ο οποίος το αναστήλωσε και το δώρισε στο ιταλικό κράτος το 1907. Σήμερα, το κάστρο ανήκει στην αυτόνομη Περιφέρεια της Κοιλάδας της Αόστα και είναι επισκέψιμο καθημερινά εκτός Δευτέρας, αποτυπώνοντας τον τρόπο ζωής των ευγενών της εποχής, αλλά και προσφέροντας μια ματιά στην καθημερινότητα των απλών κατοίκων του Issogne. Ήδη στην αυλή υποδέχονται τον επισκέπτη τα οικόσημα της οικογένειας Challant, ενώ αναμφίβολο αριστούργημα αποτελεί η Κρήνη του Ροδιού στο κέντρο της, ένα έξοχο σιντριβάνι του 16ου αιώνα από σφυρήλατο σίδερο, με το έμβλημα της οικογένειας που συμβόλιζε την ευημερία.
Η μεγάλη αναγεννησιακή τοιχογραφία που ακολουθεί απεικονίζει την καθημερινή ζωή στο χωριό, με τους φρουρούς, τον κρεοπώλη, τον αρτοποιό και τον μανάβη, αλλά κι ένα εργαστήριο ραπτικής, το φαρμακείο και τον παντοπώλη, μεταφέροντάς μας στο επίκεντρο της ζωής πέντε αιώνες πριν. Στα πλούσια διακοσμημένα διαμερίσματα, από την τραπεζαρία ως την κουζίνα, εκτίθενται μερικά από τα αυθεντικά έπιπλα και αντικείμενα οικιακής χρήσης: ένα λιοντάρι και ένας γρύπας στο πέτρινο τζάκι της αίθουσας του Βαρώνου, ζωγραφισμένα ξύλινα δοκάρια στην οροφή, τοιχογραφίες που απεικονίζουν τοπία και σκηνές κυνηγιού.
Με νωπογραφίες είναι διακοσμημένο και το παρεκκλήσι με τις οξυκόρυφες καμάρες στον πρώτο όροφο, όπου εντυπωσιάζει ο γοτθικός βωμός από σκαλιστό, επιχρυσωμένο ξύλο σε φλαμανδικό τρίπτυχο, ενώ στον δεύτερο όροφο το «δωμάτιο του Βασιλιά της Γαλλίας» διαθέτει μια φατνωτή οροφή διακοσμημένη με κρίνα κι ένα τζάκι με την ασπίδα της γαλλικής δυναστείας των Valois. Μην παραλείψετε τη συγκινητική έκθεση που αφιερώνεται στο έργο του Vittorio Avondo και έναν περίπατο ως τον περιστερώνα, επίσης μέρος του κάστρου.
Forte di Bart
Η περιήγηση στα κάστρα της κοιλάδας της Αόστα δεν μπορεί να μην περιλαμβάνει μια στάση στο θεαματικό Fort Bard, ένα εξαιρετικό παράδειγμα μνημειώδους κλίμακας στρατιωτικής ισχύος. Η θέα του προκαλεί δέος, καθώς επιβάλλεται στο σκηνικό πάνω από τον ποταμό Dora Baltea, σε ένα από τα στενότερα φαράγγια της κοιλάδας. Χτισμένο το 1830, το Fort Bard υιοθετεί ένα έξυπνα σχεδιασμένο τριεπίπεδο αμυντικό σύστημα, στο πρώτο επίπεδο του οποίου το Museo delle Alpi αφηγείται τη στρατιωτική ιστορία της περιοχής. Κι ενώ εδώ μαθαίνουμε ότι το συγκρότημα με τους 283 χώρους κάποτε στέγαζε δεκάδες πυροβόλα και αρκετές αποθήκες για να χωρέσουν πυρομαχικά και προμήθειες για τρεις μήνες, το Museo delle Alpi αποτελεί ένα έξυπνα στημένο, διαδραστικό μουσείο που μας ταξιδεύει σε ολόκληρο τον ορεινό όγκο των Άλπεων.
Ειδικά τα παιδιά θα λατρέψουν την «Πτήση του Αετού», μια κινηματογραφική προσομοίωση του πετάγματος του αγέρωχου αρπακτικού πάνω από κοιλάδες, λίμνες και χιονοσκέπαστες κορυφές. Αποτελώντας πλέον το νέο πολιτιστικό κέντρο των Δυτικών Άλπεων, το φρούριο, μουσειακό συγκρότημα, πολιτιστικό κέντρο και χώρος προσωρινών εκθέσεων, παραμένει ανοιχτό καθημερινά όλο το χρόνο από Τρίτη έως Κυριακή.
Castello di Sarriod de La Tour
Φτάνοντας στο κάστρο Sarriod de la Tour, δεν αργούμε να διαπιστώσουμε ότι αξίζει η διαδρομή λίγο πάνω από μία ώρα από το Fort Bard ως την επίπεδη περιοχή με τους οπωρώνες γύρω από την πόλη Saint-Pierre. Πρόκειται για ένα μεσαιωνικό θαύμα τέχνης και ιστορίας, που προστατεύεται από εκτεταμένο τείχος, σε μια θέση που προσφέρει υπέροχη θέα, ψηλά πάνω από τον ποταμό Dora. Η σύνθετη αρχιτεκτονική του περιλαμβάνει κτήρια που χρονολογούνται από διαφορετικές εποχές, με το παλαιότερο τμήμα του κάστρου να χρονολογείται από τον 11ο αιώνα. Μεταξύ των εντυπωσιακότερων στοιχείων του περιλαμβάνονται η υπέροχη σπειροειδής σκάλα στον πύργο και οι εντυπωσιακές τοιχογραφίες του 13ου αιώνα στο παρεκκλήσι, αυτό όμως που θα σας αφήσει άφωνους είναι η εκπληκτική Sala delle Teste, η επίσημη αίθουσα υποδοχής επισκεπτών, που φιλοτεχνήθηκε γύρω στο 1430 και θεωρείται ένα αριστούργημα της ξυλογλυπτικής τέχνης.
Σχεδόν 200 σκαλιστές κεφαλές φανταστικών φιγούρων, γκροτέσκων μορφών, υβριδικών ζώων, δράκων, γοργόνων και άλλων μυθικών πλασμάτων ξεπετάγονται από την οροφή, εκπλήσσοντας και τρομάζοντας τους επισκέπτες με τις εντυπωσιακές λεπτομέρειες και τη ζωντάνια τους. Σε αντίθεση με πολλά από τα κάστρα της περιοχής που είδαν μια σειρά από οικογένειες ευγενών να περνούν από τις αίθουσές τους, το κάστρο αυτό κατοικήθηκε από την οικογένεια Sarriod de La Tour για σχεδόν 900 χρόνια και πλέον είναι επισκέψιμο με αδιάλειπτο ωράριο μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου και μεταβλητές πρωινές και απογευματινές ώρες μεταξύ Οκτωβρίου και Μαρτίου. Οι τυπικές ημέρες λειτουργίας είναι από Τρίτη έως Κυριακή, αλλά στην αιχμή του καλοκαιριού, Ιούλιο και Αύγουστο, παραμένει ανοιχτό και τη Δευτέρα.
Από εδώ, η διαδρομή επιστροφής στην Αόστα με το αυτοκίνητο διαρκεί μόλις 15΄, ολοκληρώνοντας έναν πρώτο κύκλο γνωριμίας με το μεσαιωνικό παρελθόν και την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.
Διαβάστε ακόμα:
4 ιταλικές λίμνες για ονειρεμένες ανοιξιάτικες αποδράσεις
Η εμπειρία στην Ίμολα: Το γαστρονομικό ταξίδι μας σε μια ειδυλλιακή πόλη
