Η Μεγάλη Παρασκευή στην Ελλάδα δεν μοιάζει ποτέ ίδια. Κάθε τόπος τη μεταφράζει αλλιώς. Κάθε τόπος έχει τη δική του εκδοχή. Άλλος ξεκινά τα ξημερώματα, άλλος χρησιμοποιεί μουσικούς αντί για ψάλτες, άλλος απαιτεί να ανηφορίσεις πεζός για δύο ώρες. Πέντε περιφορές που αξίζουν το ταξίδι, η καθεμία για διαφορετικό λόγο.
Πάρος: Ζωντανές εικόνες στα Μάρμαρα
Ενώ στη Νάουσα χιλιάδες επισκέπτες κατακλύζουν το λιμανάκι για τη συνάντηση των Επιταφίων, θέαμα εντυπωσιακό από μόνο του, η πιο ιδιαίτερη περιφορά του νησιού γίνεται αλλού. Στα Μάρμαρα, ένα χωριό του νησιού, επιβιώνει το έθιμο των «Αναπαραστάσεων»: κατά μήκος της διαδρομής της πομπής, σε διάφορα σημεία, παιδιά και νέοι του χωριού στέκονται ακίνητοι υπό το φως των δαυλών, αναπαριστώντας σκηνές από τα Πάθη. Δεν υπάρχει αφήγηση, δεν υπάρχει κίνηση, μόνο οι φιγούρες στο σκοτάδι και η πομπή που προχωρά αργά ανάμεσά τους. Η έναρξη είναι γύρω στις 9 το βράδυ.
Κέρκυρα: Τα πνευστά στα καντούνια
Η Κέρκυρα είναι η μόνη πόλη στην Ελλάδα όπου η Μεγάλη Παρασκευή έχει πρωτίστως ήχο. Οι Φιλαρμονικές, η πόλη διαθέτει δεκαοχτώ ενεργές, συνοδεύουν τους Επιταφίους των ενοριών καθώς αυτοί ξεχύνονται από τα βενετσιάνικα καντούνια της παλιάς πόλης. Το ρεπερτόριο είναι πένθιμο και ακριβώς επιλεγμένο: Albinoni, Faccio, Donizetti. Ο ήχος των πνευστών αντηχεί διαφορετικά στα ψηλά κτίρια, κλειστός, βαρύς, σχεδόν αναπάντεχα συγκινητικός αν τον συναντήσεις για πρώτη φορά.
Το σημείο που αξίζει να στοχεύσεις είναι η πλατεία Σπιανάδα αργά το βράδυ, όταν φτάνει ο Επιτάφιος της Μητρόπολης και η «Παλαιά» Φιλαρμονική παίζει το “Sull’tomba” του Donizetti. Είναι ένα από εκείνα τα πράγματα που δύσκολα τα περιγράφεις σε κάποιον που δεν ήταν εκεί.
Σκιάθος: Ξημερώματα Σαββάτου
Στη Σκιάθο, η Μεγάλη Παρασκευή δεν τελειώνει το βράδυ, μεταφέρεται στα ξημερώματα προς Μεγάλο Σάββατο. Η περιφορά δεν γίνεται Μεγάλη Παρασκευή βράδυ όπως στην υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά τα ξημερώματα του Σαββάτου. Γύρω στη μία, ξεκινά η Ακολουθία και αργότερα γίνεται η Περιφορά. Το νησί αυτή την ώρα έχει μια ιδιότυπη ησυχία που δεν το συνηθίζει.
Η πομπή κινείται στα στενά, με αναμμένα κεριά, και ένας τελάλης απαγγέλλει ψαλμωδώντας τους θρηνητικούς ψαλμούς, προαναγγέλλοντας το πέρασμα. Οι επιτάφιοι στολίζονται με αγριολούλουδα του νησιού, όχι γαρύφαλλα και τριαντάφυλλα, αλλά ό,τι μαζεύτηκε από τους γύρω λόφους.
Λιμνάκαρος Λασιθίου: Πεζοπορία για να φτάσεις εκεί
Το οροπέδιο του Λιμνάκαρου βρίσκεται στα 1.120 μέτρα, πάνω από το Οροπέδιο Λασιθίου, σε ένα από τα πιο απομονωμένα σημεία της ορεινής Κρήτης. Η εκκλησία του Αγίου Πνεύματος είναι μικρή, λιτή, χτισμένη σε πετρώδες τοπίο κάτω από την κορυφή Σπαθί. Τη Μεγάλη Παρασκευή, οι πιστοί, φτάνουν εκεί πεζοί από το Οροπέδιο, δύο με τρεις ώρες ανηφόρα.
Καθ’ οδόν, μαζεύουν αγριολούλουδα από τους αγρούς για να τα προσφέρουν στον στολισμό του Επιταφίου. Η περιφορά γίνεται στον περίβολο του ναού, ανάμεσα σε ανθισμένες μηλιές και καρυδιές, μπροστά σε λιγοστούς επισκέπτες. Δεν υπάρχει τίποτα το εντυπωσιακό με την τυπική έννοια, κι ακριβώς γι’ αυτό αξίζει την ανηφόρα.
Τρίπολη: 500.000 πέρλες
Από το 2012, ο Επιτάφιος του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Βασιλείου στην Τρίπολη δεν μοιάζει με κανέναν άλλο στην Ελλάδα. Εκεί όπου αλλού μπαίνουν λουλούδια, εδώ μπαίνουν καρφίτσες και πέρλες. Πάνω από 500.000 γυάλινες και πλαστικές, που στήνονται πάνω στο ξύλο σχηματίζοντας εκκλησιαστικές παραστάσεις με λεπτομέρεια που θυμίζει κέντημα. Η προετοιμασία αρχίζει μήνες πριν και γίνεται εξ ολοκλήρου εθελοντικά, από ανθρώπους της ενορίας που μαζεύονται κάθε βράδυ στον ναό. Το αποτέλεσμα το βλέπεις από κοντά από τις 8 το βράδυ, με την περιφορά να ακολουθεί αργότερα. Κάθε χρόνο έρχεται κόσμος από όλη την Πελοπόννησο και την Αττική με πολλούς από αυτούς να επαναλαμβάνουν το ταξίδι χρόνια τώρα.
Διαβάστε ακόμα:
Ο στολισμός του Επιταφίου στο Οροπέδιο του Λιμνάκαρου στην Κρήτη
Το Πάσχα στην Κέρκυρα: Μια μεγαλειώδης μουσική γιορτή
