Είναι ένα μικροσκοπικό αγκυροβόλιο στην καρδιά του Αρχιπελάγους, κρυμμένο στην ανατολική πλευρά της Νάξου. Η Μουτσούνα στέκεται απάνεμη, προστατευμένη από μια μικρή χερσόνησο που κόβει τη φόρα του επιθετικού βοριά. Το βλέμμα από εδώ ταξιδεύει ελεύθερο: απέναντι στέκεται η Δονούσα και, μια ανάσα πιο πέρα, η Κέρος, το Κουφονήσι και η Αμοργός συνθέτουν τον ορίζοντα.
Για αιώνες, αυτός ο τόπος λογαριαζόταν ως το κέντρο ενός μικρού σύμπαντος. Γνωρίζουμε με βεβαιότητα πως οι αρχαίοι Κυκλαδίτες δραστηριοποιούνταν έντονα σε αυτά τα μέρη, χρησιμοποιώντας το φυσικό λιμάνι ως κόμβο εξαγωγής του περίφημου ναξιώτικου μαρμάρου προς ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο.
Η Μουτσούνα, με το ιδιότυπο και -κατά πολλούς- ενετικής προέλευσης όνομά της, διατηρεί μια μοναδική γοητεία, ανεξαρτήτως εποχής. Ως το ιστορικό επίνειο της φημισμένης Απειράνθου, η μοίρα της συνδέθηκε άρρηκτα με την εξόρυξη και τη μεταφορά της σπάνιας σμύριδας, του δεύτερου σκληρότερου πετρώματος στον πλανήτη.
Ακόμη και σήμερα, το τοπίο ορίζεται από τη βιομηχανική ιστορία. Εδώ κατέληγε ο εναέριος σιδηρόδρομος που μετέφερε το πολύτιμο πέτρωμα από τις στοές της βορειοανατολικής Νάξου. Από αυτό το σημείο, η σμύριδα φορτωνόταν στα βαπόρια για να ταξιδέψει στις μονάδες επεξεργασίας της Ευρώπης, αφήνοντας πίσω της ένα τοπίο που μοιάζει με υπαίθριο μουσείο.
Η ιεροτελεστία της «Σκάλας»
Στη «Σκάλα», όπως αποκαλούν οι ντόπιοι τη μικρή προβλήτα, στη σκιά των παροπλισμένων πια γερανών φορτοεκφόρτωσης, κάθε χρόνο ανήμερα των Φώτων πραγματοποιείται η τελετή του καθαγιασμού των υδάτων. Είναι μια εμπειρία μυσταγωγική.
Έχω βρεθεί στη Μουτσούνα χρονιές με «καλοσύνη», όπως χαρακτηριστικά λένε οι ψαράδες τον καλό καιρό. Τότε που ο ήλιος λάμπει, οι αέρηδες έχουν κοπάσει και τα νερά μοιάζουν να περιμένουν καρτερικά τις ευχές του παπα-Μιχάλη για να κυλήσει μια ακόμη ευλογημένη χρονιά. Όμως, ακόμη και όταν ο καιρός δείχνει το άγριο πρόσωπό του, με αέρηδες και φουρτούνες, κανείς δεν πτοείται. Η τελετουργία ολοκληρώνεται πιστά και πάντα βρίσκονται οι γενναίοι που θα βουτήξουν στα νερά για να λάβουν την ευλογία του ιερέα, του ανθρώπου που για δεκαετίες λειτούργησε τόσο στην Παναγία της Απειράνθου όσο και στο μικρό παραθαλάσσιο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη.
Μια μαγική αιγαιοπελαγίτικη συνάντηση
Στη μνήμη μένει ανεξίτηλη η χρονιά που ιερείς και αρκετοί πιστοί επιβιβάστηκαν σε ένα μικρό καΐκι για να ρίξουν τον σταυρό μεσοπέλαγα, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα κατάνυξης και εικόνες σπάνιας ομορφιάς. Ωστόσο, όπως και να εξελιχθεί το τελετουργικό, η κατάληξη είναι πάντα η ίδια: η φιλοξενία. Ο τοπικός σύλλογος «Τα Καπόνια» και οι ακούραστες γυναίκες της περιοχής φροντίζουν, μετά τον αγιασμό, να στηθεί μια γιορτή. Με χειροποίητα κεράσματα, που μετατρέπουν την ημέρα σε μια ακόμη ζεστή, αιγαιοπελαγίτικη συνάντηση.
Διαβάστε ακόμα:
Νάξος: Η ιστορία της θρυλικής ταβέρνας που τάιζε τους χίπις του νησιού και μετρά πια μισό αιώνα ζωής
H άλλη Νάξος: Μια διαδρομή μέσα από γραφικούς οικισμούς
