Στην ανατολική πλευρά του Θεσσαλικού κάμπου υψώνεται ο Κίσσαβος, ένα μαγευτικό βουνό που ζει στη σκιά του Ολύμπου. Αγγίζει τα 1.978 μέτρα υψόμετρο και φιλοξενεί ένα εκτεταμένο δασικό σύμπλεγμα, γνωστό ως «Δασικό Σύμπλεγμα Όσσας-Λάρισας», έκτασης περίπου 169.000 στρεμμάτων. Η περιοχή περιλαμβάνεται στα Αισθητικά Δάση της χώρας και εντάσσεται στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστασίας NATURA 2000.
Στις πλαγιές του απλώνονται πανέμορφα χωριά, αλλά και μονοπάτια που διασχίζουν ελατοδάση και συστάδες από καστανιές, βελανιδιές, σφενδάμους, οξιές, κουτσουπιές, φράξους, πεύκα, φλαμουριές και κουμαριές. Ανάμεσα στα πιο γνωστά χωριά ξεχωρίζουν τα Αμπελάκια, χτισμένα σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων, στους βορειοδυτικούς πρόποδες του βουνού. Το κεφαλοχώρι της περιοχής αγναντεύει την κοιλάδα του Πηνειού και, σε καθαρή ατμόσφαιρα, τις κορυφές του Ολύμπου. Πρόκειται για έναν οικισμό με πέτρινες βρύσες, εντυπωσιακά αρχοντικά, αλλά και απλά σπιτάκια με κεραμιδοσκεπές και μικρές ασβεστωμένες αυλές.
Τα Αμπελάκια δεν υπήρξαν ποτέ ένα τυχαίο χωριό. Στα χρόνια της ακμής τους συγκαταλέγονταν ανάμεσα στους πιο εύπορους οικισμούς της περιοχής, καθώς οι κάτοικοι ασχολούνταν με την επεξεργασία και τη βαφή νημάτων, χρησιμοποιώντας το φυτό ριζάρι για την παραγωγή του χαρακτηριστικού κόκκινου χρώματος.
Στις βόλτες σας στα ανηφορικά καλντερίμια, αξίζει να αναζητήσετε τα αρχοντικά του Γεωργίου Σβαρτς, γνωστού και ως Γεωργίου Μαύρου, που χτίστηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, του Ευθυμιάδη του 1740, του Σολωμού του 1744 και του Κρασούλη του 1797, μερικά από τα πιο εντυπωσιακά δείγματα αρχιτεκτονικής του χωριού. Ο Γεώργιος Σβαρτς υπήρξε έμπορος των κόκκινων βαμβακερών νημάτων και πρόεδρος της «Κοινής Συντροφιάς των Αμπελακίων», του πρώτου οργανωμένου αγροτικού συνεταιρισμού στην Ευρώπη.
Από τα πιο όμορφα σημεία του χωριού είναι η πλατεία, όπου συγκεντρώνονται τα καφενεία και οι ταβέρνες και όπου το καλοκαίρι η σκιά των πλατανιών προσφέρει πολύτιμη δροσιά. Αξίζει επίσης να επισκεφθείτε τον ναό του Αγίου Γεωργίου, που χτίστηκε μεταξύ 1480 και 1520 και φιλοξενεί μια σπάνια εικόνα του Αγίου σε θρόνο, την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής του 1885 με το εντυπωσιακά λευκό εσωτερικό της, το Λαογραφικό Μουσείο, που αποτυπώνει τη ζωή του χωριού σε παλαιότερες εποχές, καθώς και το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.
Από τα πιο ορεινά χωριά του Κισσάβου είναι η Σπηλιά, χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 800 μέτρων στη δυτική πλευρά του βουνού. Ένα παραδοσιακό χωριό, αμφιθεατρικά δομημένο, με θέα προς την κορυφή του Κισσάβου, τον Προφήτη Ηλία, αλλά και τις γύρω βουνοπλαγιές. Στα ανηφορικά του σοκάκια θα συναντήσετε πέτρινες βρύσες, όμορφα παραδοσιακά σπιτάκια και πλούσια φύση, η οποία από την άνοιξη έως το φθινόπωρο χαρίζει στο χωριό έντονα χρώματα. Τον χειμώνα, όμως, η Σπηλιά αποκτά μια διαφορετική γοητεία, καθώς συχνά ντύνεται στα λευκά.
Στην πλατεία συγκεντρώνονται τα λιγοστά καφέ και ταβερνάκια του χωριού, εκεί όπου θα πιάσετε εύκολα κουβέντα με τους ντόπιους, κυρίως με τους ηλικιωμένους κατοίκους που συνηθίζουν να βγαίνουν για το καθιερωμένο ελληνικό καφεδάκι ή ένα τσιπουράκι. Η Σπηλιά αποτελεί επίσης αφετηρία για πεζοπορικές διαδρομές στο βουνό. Στις βόλτες σας, αξίζει να περάσετε και από το μικρό εκκλησάκι της Παναγίας, το οποίο έχει για τοίχο και οροφή έναν φυσικό βράχο.
Στη νότια πλευρά του Κισσάβου, σε λίγο μεγαλύτερο υψόμετρο, βρίσκεται και το μεγάλο χωριό της Ανατολής. Ο οικισμός ήταν παλαιότερα γνωστός ως Σελίτσανη, όνομα σλαβικής προέλευσης, και κατοικούνταν ήδη από τα βυζαντινά χρόνια. Το σημερινό του όνομα, «Ανατολή», το απέκτησε το 1927, εμπνευσμένο από τα χρώματα της ανατολής που λούζουν καθημερινά το χωριό.
Μέχρι τον 13ο αιώνα, οπότε και ερημώθηκε, είχε γνωρίσει περιόδους ακμής, ενώ αργότερα κατοικήθηκε εκ νέου από κατοίκους του χωριού Βαθυρέμα, το οποίο καταστράφηκε από τους Οθωμανούς τον 15ο αιώνα. Η Ανατολή είναι χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 960 μέτρων, διαθέτει εντυπωσιακή θέα που φτάνει έως το Αιγαίο και είναι αμφιθεατρικά δομημένη, με παλιά πέτρινα δίπατα σπίτια και πετρόκτιστες βρύσες που ενισχύουν τη γραφικότητά της.
Στο παρελθόν η Ανατολή ήταν γνωστή για την παραγωγή λευκών νημάτων, το κρασί της, αλλά και για τα εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας. Στην πέτρινη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, στην οποία αξίζει να κάνετε μια στάση, στεγάζεται και ένα μικρό Εκκλησιαστικό Μουσείο. Ανάμεσα στα εκθέματά του περιλαμβάνονται βενετσιάνικα Ευαγγέλια του 17ου αιώνα, εικόνες της ίδιας περιόδου, ξυλόγλυπτα τέμπλα και ιερά σκεύη. Το παλιό σχολείο του χωριού φιλοξενεί, επίσης, ένα μικρό Λαογραφικό Μουσείο.
Λίγα χιλιόμετρα έξω από τον οικισμό, σε υψόμετρο περίπου 1.080 μέτρων, βρίσκεται η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου. Η μονή ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα από τον οσιομάρτυρα Άγιο Δαμιανό και αποτελεί έναν τόπο ηρεμίας και περισυλλογής, μέσα σε ένα ιδιαίτερα γαλήνιο φυσικό περιβάλλον.
Το Μεταξοχώρι, χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 300 μέτρων στους νοτιοανατολικούς πρόποδες του Κισσάβου και σχεδόν ενωμένο σήμερα με την κωμόπολη της Αγιά, έχει και αυτό τη δική του ξεχωριστή ιστορία. Η ονομασία του προέρχεται από την παραγωγή μεταξιού που άνθισε εδώ τον 18ο και τον 19ο αιώνα. Για τον λόγο αυτό θα δείτε πολλά διώροφα πέτρινα αρχοντικά, με τους χώρους εκτροφής μεταξοσκωλήκων να βρίσκονται στο ισόγειο. Η πλούσια φύση και τα τρεχούμενα νερά χαρίζουν στο χωριό ιδιαίτερη ομορφιά, ειδικά τους θερινούς μήνες. Λίγο έξω από τον οικισμό σώζεται και το παλιό πέτρινο υδραγωγείο, το οποίο θυμίζει περισσότερο τοξωτό γεφύρι. Λίγο ανατολικότερα βρίσκεται η Μελιβοία, ένα ακόμη όμορφο χωριό του Κισσάβου, ενώ ανάμεσα στους δύο οικισμούς συναντά κανείς το Μεγαλόβρυσο, γνωστό και ως Νιβόλιανη, χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων, όπου τα παλιά πέτρινα σπίτια και το φυσικό τοπίο συνεχίζουν να γοητεύουν τον επισκέπτη.
Όσοι αποφασίσετε να προχωρήσετε βαθύτερα στο βουνό και να ακολουθήσετε τα μονοπάτια του, θα ανακαλύψετε μια φύση ιδιαίτερα πλούσια και σχεδόν νεραϊδένια. Από το χωριό Σπηλιά ξεκινά μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή του Προφήτη Ηλία. Η διαδρομή, μήκους περίπου 6 χιλιομέτρων, ξεκινά από την πλατεία του χωριού, περνά από την Τρανή Βρύση και ακολουθεί αρχικά το μονοπάτι Ο2. Στο ύψος όπου το μονοπάτι κατευθύνεται προς την Ανατολή, το εγκαταλείπετε και συνεχίζετε μέσα σε πυκνό ελατόδασος, για να φτάσετε στο Καταφύγιο Όσσας του ΕΟΣ Λάρισας, στη θέση Κάναλος. Από εκεί, μέσω γιδόστρατας, σε απόσταση περίπου 3 χιλιομέτρων, καταλήγετε στην κορυφή και στο μικρό ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία. Εναλλακτικά, μπορείτε να παρακάμψετε το τμήμα Σπηλιά–Καταφύγιο, οδηγώντας μέχρι το καταφύγιο και πεζοπορώντας μόνο το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής προς την κορυφή. Για την επιστροφή υπολογίστε περίπου την ίδια απόσταση.
Από το χωριό Ανατολή ξεκινά χωματόδρομος που διασχίζει το δάσος στην ανατολική πλευρά του βουνού και φτάνει μέχρι την Καρίτσα. Πρόκειται για μια διαδρομή που μπορεί να γίνει πεζοπορικά, αλλά από την άνοιξη και μετά και με αυτοκίνητο, κατά προτίμηση ψηλότερο από τα συμβατικά. Υπάρχει επίσης μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή του βουνού, με διάρκεια περίπου τρεις ώρες, ενώ σε κάποιο σημείο του συναντάται διακλάδωση που κατευθύνεται προς το χωριό Σπηλιά. Με αφετηρία το καταφύγιο, μπορείτε να φτάσετε στο χωριό Στόμιο, ακολουθώντας μια διαδρομή μέτριας δυσκολίας, διάρκειας περίπου τεσσάρων ωρών, η οποία περνά κυρίως μέσα από δάσος οξιάς. Η ίδια διαδρομή μπορεί να πραγματοποιηθεί και αντίστροφα. Το συγκεκριμένο μονοπάτι διαθέτει, επίσης, διακλάδωση που καταλήγει στην Καρίτσα.
Για όσους αναζητούν μια πιο απαιτητική εμπειρία, αξίζει να σημειώσετε τη διαδρομή που ξεκινά από το καταφύγιο, διασχίζει μεγάλο τμήμα του βουνού, περνά από το Φαράγγι της Καλυψούς με τον ομώνυμο καταρράκτη ύψους περίπου 70 μέτρων και καταλήγει στο χωριό Κόκκινο Νερό. Από το Μεταξοχώρι διέρχεται και το Εθνικό Μονοπάτι Ο2, το οποίο συνδέει τον Όλυμπο με το Πήλιο. Τμήματά του είναι ιδανικά για πεζοπορία, όπως η διαδρομή από το χωριό έως την Ανατολή ή ακόμη και έως το καταφύγιο.
Μια μικρότερη και σαφώς πιο ήπια πεζοπορία, μήκους περίπου 3,5 χιλιομέτρων, είναι η διαδρομή «Φαράγγι-Καταρράκτης Καλυψούς», η οποία ξεκινά λίγο έξω από το Κόκκινο Νερό και καταλήγει στον εντυπωσιακό καταρράκτη και στη λιμνούλα που σχηματίζεται στη βάση του. Από το χωριό Μελιβοία ξεκινά, επίσης, το μονοπάτι «Μελιβοίας- Σωτηρίτσας/Βελίκας», το οποίο καταλήγει στην παραλία, διασχίζοντας ένα δάσος με πλατάνια, καρυδιές και καστανιές, μικρές ρεματιές και πέτρινα γεφυράκια. Για μια σύντομη και εύκολη πεζοπορία, μπορείτε ακόμη να ακολουθήσετε το μονοπάτι που συνδέει το Μεγαλόβρυσο με την Αγιά.
Διαβάστε ακόμα:
Κίσσαβος: Το αντίπαλο δέος του Ολύμπου με την άγρια φύση και τα ανεξερεύνητα χωριά
5 προορισμοί για διακοπές στα ελληνικά βουνά
5 low profile χωριά στα βουνά της Ελλάδας – Υπέροχη φύση, παραδοσιακή κουζίνα και ξεκούραση
