Σε αρκετούς προορισμούς της Ελλάδας, η Μεγάλη Εβδομάδα δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο που τη ζούμε στις πόλεις. Λειτουργεί περισσότερο σαν μια διαδρομή που ξεδιπλώνεται μέρα με τη μέρα. Τα έθιμα γίνονται μέρος αυτής της πορείας που κρατάει ακόμα. Από προετοιμασίες γύρω από το τραπέζι μέχρι τελετουργίες που επαναλαμβάνονται σχεδόν απαράλλακτες εδώ και πολλές δεκαετίες, η Μεγάλη Εβδομάδα γίνεται μια διαδρομή που περνά μέσα από τους ανθρώπους και τους φέρνει πιο κοντά. Το Πάσχα παραμένει υπόθεση της κοινότητας.
Όλυμπος Καρπάθου: Το συλλογικό φουρνοκέλι
Στην Όλυμπο δεν στήνονται σούβλες. Το αρνί γεμίζεται με ρύζι και μυρωδικά, ράβεται και μπαίνει στον κοινοτικό φούρνο το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου. Η διαδικασία λέγεται «φουρνοκέλι» και γίνεται συλλογικά. Την Τρίτη της Λαμπρής, η πομπή φτάνει στο νεκροταφείο και τα κόκκινα αυγά τοποθετούνται πάνω στα μνήματα.
Λεωνίδιο Αρκαδίας: Η νύχτα των αερόστατων
Τη στιγμή της Ανάστασης, οι ενορίες της Τσακωνιάς αφήνουν στον ουρανό εκατοντάδες χάρτινα αερόστατα. Φτιάχνονται από καλάμι και χαρτί, με πανί βουτηγμένο σε πετρέλαιο στη βάση. Λίγες μέρες πριν, τη Μεγάλη Παρασκευή, ο Επιτάφιος φωτίζεται από φαναράκια φτιαγμένα από νεράντζια σαν ρεσό. Είναι από τα έθιμα που κρατούν σταθερά τον χαρακτήρα τους.
Αμοργός: Αρώματα στον δρόμο
Πριν περάσει ο Επιτάφιος, οι κάτοικοι στρώνουν τα σοκάκια με φασκόμηλο και ρίγανη. Καθώς περνά ο κόσμος, τα βότανα απελευθερώνουν έντονο άρωμα. Σε πολλά σπίτια καίνε μικρές φωτιές σε δοχεία. Την ίδια περίοδο φτιάχνονται και τα «λαζαράκια», τα γνωστά ψωμάκια του Λαζάρου.
Μάνη: Ο Επιτάφιος δίπλα στη θάλασσα
Σε χωριά όπως το Λιμένι και η Αρεόπολη, ο Επιτάφιος κατεβαίνει μέχρι τη θάλασσα. Μετά την περιφορά, αρκετοί επισκέπτονται τα νεκροταφεία, αφήνουν κουλούρια και τσουγκρίζουν αυγά. Η διαδικασία είναι απλή και επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο με τον ίδιο τρόπο.
Κυπαρισσία: Οι «γλόμποι» της Μεγάλης Παρασκευής
Στην Κυπαρισσία, τη Μεγάλη Παρασκευή αφήνονται στον ουρανό λευκά αερόστατα, γνωστά ως «γλόμποι». Η στιγμή συνδέεται με τη συνάντηση των Επιταφίων στην πλατεία, παρουσία της φιλαρμονικής. Το ύφος είναι πιο ήσυχο σε σχέση με άλλα μέρη.
Αρναία Χαλκιδικής: Έθιμα στην πλατεία
Την Κυριακή του Πάσχα, περιορισμένο έθιμο αλλά ακόμη ζωντανό, στήνεται στην πλατεία μια μεγάλη ζυγαριά και οι κάτοικοι ζυγίζονται δημόσια, ώστε να δουν ποια ήταν η επιρροή της νηστείας στα κιλά τους. Οι εκδηλώσεις συνεχίζονται και τις επόμενες μέρες, με παιχνίδια όπως η «Σουσαρίτσα» όπου παρομοιάζει με μπόουλινγκ, με αυγά και τον «Κούτσμανο», έναν παραδοσιακό έφιππο χορό.
Ανάφη: Το κίτρινο ψωμί
Στην Ανάφη, το κατσικάκι ψήνεται σε πήλινα σκεύη με τυρί και μένει για ώρες στον φούρνο. Συνοδεύεται από το λεγόμενο «κίτρινο ψωμί», μια τυρόπιτα με σαφράν που δίνει χαρακτηριστικό χρώμα και γεύση.
Καστανούσα Σερρών: Αυγομαχίες
Το τσούγκρισμα των αυγών εδώ γίνεται με κανόνες. Οι συμμετέχοντες επιλέγουν αυγά με σκληρό τσόφλι και διαγωνίζονται δημόσια την Κυριακή του Πάσχα. Το έθιμο έχει ρίζες στον Πόντο και παραμένει βασικό στοιχείο της ημέρας.
Κύθνος: Η Κούνια
Στη Χώρα της Κύθνου στήνεται μια ξύλινη κούνια στολισμένη με λουλούδια. Οι νέοι ανεβαίνουν και ανταλλάσσουν στιχάκια. Το έθιμο διατηρείται παράλληλα με τις υπόλοιπες πασχαλινές εκδηλώσεις.
Παραμυθιά Θεσπρωτίας: Το φωτεινό ποτάμι
Οι ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας στην πρωτεύουσα του Δήμου, την Παραμυθιά, αλλά και στα γύρω χωριά, κυλούν με κατάνυξη και σεβασμό στα έθιμα. Η Μεγάλη Εβδομάδα εδώ εξελίσσεται σαν μια διαδρομή που δείχνει τους σταθμούς της μέρα με τη μέρα. Τη Μεγάλη Παρασκευή, αυτή η διαδρομή οδηγεί σε μια σκηνή που χαρακτηρίζει την περιοχή. Οι Επιτάφιοι από την κεντρική ενορία και από τον γειτονικό οικισμό Σαμέτια συναντιούνται στην πλατεία Βούλγαρη.
Οι πιστοί συγκεντρώνονται και σχηματίζουν ένα φωτεινό ποτάμι, καθώς τα κεριά γεμίζουν τον χώρο. Δύο πομπές ενώνονται σε μία. Είναι από τις στιγμές όπου το έθιμο αποκτά το νόημά του μέσα από τη συμμετοχή. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει την Κυριακή του Πάσχα, όταν η διαδρομή αυτή φτάνει στο πιο ζωντανό της σημείο. Τα χωριά γεμίζουν, οι αυλές ανοίγουν και από νωρίς το πρωί στήνονται σούβλες, ανάβουν φωτιές και μαζεύονται παρέες. Το αρνί στη σούβλα, οι τοπικές πίτες και τα φαγητά της ημέρας περνούν από χέρι σε χέρι ως μέρος μιας κοινής εμπειρίας. Το ψήσιμο γίνεται αφορμή για συνάντηση, για κουβέντα, για γέλιο. Εκεί ολοκληρώνεται και η εικόνα του Πάσχα στην περιοχή, από τη ηρεμία των ημερών μέχρι τη χαρά της Κυριακής, με τον ίδιο άξονα να διατρέχει τα πάντα: την παρουσία των ανθρώπων και τη διάθεση να μοιραστούν τη στιγμή.
Διαβάστε ακόμα:
4 ξενοδοχεία-προορισμοί στην Ελλάδα για το Πάσχα
Πάχη-Κόρφος-Επίδαυρος: Ανοιξιάτικη μονοήμερη με την πλάτη στη θάλασσα
