Φύγαμε νωρίς από το Καρπενήσι και, μαζί με τον φωτογράφο μας, πήραμε τον δρόμο που ανηφορίζει μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο γεμάτο έλατα. Περάσαμε τη γέφυρα του Μέγδοβα και συνεχίσαμε. Προορισμός μας ήταν η Φραγκίστα. Ένας προορισμός στην καρδιά των βουνών, ένα σύμπαν μοναδικό. Χρειαστήκαμε περίπου μιάμιση ώρα. Ανάμεσα στην Ανατολική και τη Δυτική Φραγκίστα, στο χαμηλότερο σημείο της κοιλάδας, βρεθήκαμε στον νερόμυλο.
Όταν φτάσαμε, μια κεραμιδί γάτα μας υποδέχθηκε και έπαιξε για λίγο στα πόδια μας. Ο μυλωνάς, ο κ. Χαράλαμπος άλεθε καλαμπόκι. Ο χώρος μύριζε υγρασία, ξύλο και φρεσκοσπασμένο καρπό. Χωρίς να το καταλάβω αμέσως, μπήκα σε έναν άλλο ρυθμό, με διάθεση να παρατηρήσω και, φυσικά, να ακούσω τον μυλωνά να μας αφηγείται ιστορίες.
Οι μυλόπετρες γύριζαν και ακουγόταν ο ήχος του νερού που τους έδινε την κίνηση. Ο ήλιος έμπαινε από τα παράθυρα και δημιουργούσε ένα όμορφο φως. Μας καλωσόρισε όπως καλωσορίζεις ανθρώπους που έρχονται από μακριά αλλά δεν είναι ξένοι. «Ελάτε», είπε, και άρχισε να μας ξεναγεί σαν να ανοίγει το σπίτι του.
Δίπλα στο ποτάμι
«Ο μύλος είναι χτισμένος για να ακούει το νερό», μας είπε. Το ρέμα περνά από δίπλα και, με μία μεγάλη σωλήνα, το νερό φτάνει στη φτερωτή χωρίς να χάνει τη δύναμή του. Ανοίξαμε την καταπακτή. Κάτω από τα πόδια μας φάνηκε η φτερωτή. Εκεί καταλαβαίνεις πώς δουλεύει ο μύλος. Το νερό χτυπά τα πτερύγια, η κίνηση ανεβαίνει στον άξονα και οι μυλόπετρες ξεκινούν να γυρίζουν. Καλαμπόκι ή σιτάρι, ή οποιοσδήποτε άλλος καρπός, γίνεται αλεύρι. Η άλεση είναι αργή και βλέπεις το αλεύρι, σταδιακά, να πέφτει στο δοχείο.
Στα τοιχώματα, το ξύλο έχει σκουρύνει από τα χρόνια. Οι πέτρες φέρουν σημάδια από χιλιάδες κύκλους. Καθετί βρίσκεται στη θέση του επειδή χρειάζεται να είναι εκεί. Ο μυλωνάς μιλά λίγο και αφήνει όλα τα υπόλοιπα να μιλήσουν περισσότερο. Το νερό, λέει, κάνει όλη τη δουλειά, ο άνθρωπος απλά το οδηγεί.
Ο μυλωνάς και η ξυλογλυπτική
Σε μια γωνιά, ακουμπισμένα στον πάγκο, είδαμε ξύλινα αντικείμενα. Ο μυλωνάς ασχολείται με τη ξυλογλυπτική τις ώρες που περιμένει να ολοκληρωθεί το άλεσμα. Μας έδειξε τα έργα του. Μία ιδιαίτερη ξύλινη κατασκευή, ένα κολάρο που τοποθετείται στον λαιμό του ζώου και από εκεί κρεμιέται το κουδούνι του, μαγκούρες με λιτή διακόσμηση, εργαλεία φτιαγμένα για χρήση.
Στη νεροτριβή
Λίγο πιο πάνω, ακολουθώντας το νερό, φτάσαμε στη νεροτριβή. Εκεί, μια γυναίκα έπλενε παπλώματα. Το νερό έμπαινε με δύναμη στον ξύλινο κάδο, σχημάτιζε δίνη και τα υφάσματα γύριζαν αργά, σαν να αναπνέουν. Το πλύσιμο εδώ είναι κάτι ξεχωριστό και δεν μοιάζει με δουλειά ρουτίνας. Το νερό καθαρίζει και αυτό αρκεί. Τα παπλώματα βγαίνουν πιο ελαφριά.
Η συγκαλλιέργεια όπως παλιά
Έξω από τη νεροτριβή, ο μυλωνάς καλλιεργεί καλαμπόκια. Ανάμεσά τους, φασόλια, σε συγκαλλιέργεια, όπως παλιά. Το χώμα είναι υγρό. Τίποτα δεν περισσεύει. Το νερό που κινεί τον μύλο ποτίζει το καλοκαίρι τα φυτά. Και κάπως έτσι όλα δένουν μεταξύ τους. Καθίσαμε για λίγο χωρίς να μιλάμε. Ο Αλέξανδρος, ο φωτογράφος, άφησε τη μηχανή κάτω. Ο κ. Χαράλαμπος είχε βγει στην αυλή και έκοβε ξύλα για να ανάψει αργότερα τη σόμπα.
Ο νερόμυλος ανάμεσα στην Ανατολική και τη Δυτική Φραγκίστα είναι ένας τόπος που αξίζει να επισκεφτείς. Ένας ζωντανός οργανισμός που δουλεύει ακόμη, επειδή κάποιος έμαθε να ακούει το νερό και να του δίνει χώρο. Φεύγοντας, το φως είχε αλλάξει. Η κοιλάδα σκίαζε σιγά σιγά. Πίσω μας, η φτερωτή συνέχιζε να γυρίζει. Και το σημαντικό είναι ότι, όπως τόσα χρόνια, θα γυρίζει και όταν εμείς δεν θα είμαστε εκεί. Επειδή έχει καταφέρει να παραμείνει μέρος της καθημερινότητας των κατοίκων και όχι μια τουριστική ατραξιόν.
Διαβάστε ακόμα:
Αποστολή στην Ευρυτανία -Φιδάκια: Road trip με θέα τη λίμνη των χιλίων φιόρδ
Αποστολή στην Ευρυτανία: Bόλτα με buggy στα ελατοδάση του Τυμφρηστού
Ένα γλυκό, ένας τόπος, μια οικογένεια: Δοκιμάζοντας ένα γαλακτομπούρεκο με ιστορία στην καρδιά της Ευρυτανίας
