Η Εύβοια είναι ένα νησί που πολλοί νομίζουν πως γνωρίζουν. Οι παραλίες της έχουν κερδίσει τη φήμη, όμως η πραγματική της ταυτότητα αποκαλύπτεται μακριά από τη θάλασσα. Τι γίνεται με τα ορεινά της; Τι κρύβεται στην ενδοχώρα; Παρά την εγγύτητά της με την πρωτεύουσα, η Εύβοια εξακολουθεί να διατηρεί την παράδοσή της, την αυθεντικότητά της και την πανέμορφη φύση της, μέσα στην οποία αναπτύσσονται γραφικοί οικισμοί, απλώνονται υπέροχα μονοπάτια, κρύβονται παλιά μοναστήρια και συναντά κανείς καταφύγια.
Στο κέντρο περίπου του νησιού, στους πρόποδες της Δίρφυος, βρίσκονται μερικά από τα πιο όμορφα χωριά της, όπως η Στενή. Η Στενή είναι ίσως το πιο γνωστό ορεινό χωριό της Εύβοιας. Χτισμένη στις πλαγιές του όρους Δίρφυ, σε υψόμετρο περίπου 400 μ., είναι ιδιαίτερα γραφική και περιτριγυρίζεται από πλούσια βλάστηση. Με γραφικά στενά και τρεχούμενα νερά αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς, αλλά και αυθεντικούς, προορισμούς της περιοχής. Στην είσοδο του χωριού θα βρείτε συνήθως μικροπωλητές με μέλι και βότανα, ενώ στην πλατεία, με τις βρύσες και τα πλατάνια, λειτουργούν ταβερνάκια που τα Σαββατοκύριακα σφύζουν από ζωή.
Εδώ, αν έχετε όρεξη, μπορείτε να πάτε για μικρές πεζοπορικές βόλτες στο Αισθητικό Δάσος της Στενής, που είναι ενταγμένο στο δίκτυο Natura 2000 και είναι πραγματικά πανέμορφο, με τρεχούμενα νερά, φαράγγια, πλατάνια, καστανιές, έλατα και αγριολούλουδα. Η περιοχή, όμως, έχει περιπατητικό ενδιαφέρον και εκτός δάσους. Ξεκινήστε από το χωριό με κατεύθυνση προς τα Καμπιά. Στη διαδρομή, περίπου 1 χλμ. από τη Στενή, θα βρείτε τμήμα ενός αρχαίου τείχους, που πιθανολογείται ότι σχετίζεται με αρχαίο ιερό αφιερωμένο στον Απόλλωνα. Αν, όμως, συνεχίσετε προς τα Καμπιά, ο δρόμος θα σας οδηγήσει στο σπηλαιοεκκλησάκι της Αγίας Κυριακής, πάνω στη ρεματιά του Παλιόμυλου, ή μπορείτε να φτάσετε μέχρι τον Ενετικό Πύργο, στην περιοχή Σκουντέρι, κοντά στο ξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής, σε απόσταση περίπου 5-6 χλμ. από την Κάτω Στενή.
Τα Καμπιά, όμως, θα μπορούσαν να αποτελέσουν και αυτόνομη βόλτα. Βρίσκονται νοτιοανατολικά της Στενής, στην πλαγιά ενός ανοιχτού φαραγγιού που σχηματίζει το ρέμα του Παλιόμυλου, σε υψόμετρο περίπου 500 μ. Πρόκειται για ένα ήσυχο χωριουδάκι, γεμάτο πέτρινα σπιτάκια και πράσινο. Τα στενά δρομάκια του, στρωμένα με κυβόλιθους, είναι ιδανικά για χαλαρό σεργιάνι. Διαθέτει δύο με τρία ταβερνάκια, στο μενού των οποίων περίοπτη θέση κατέχουν τα αρνίσια παϊδάκια στα κάρβουνα αλλά και η πέστροφα. Κοντά στο χωριό εκτείνεται το φαράγγι του Χάβου, το οποίο, αν και μικρό, είναι ιδιαίτερα όμορφο, ενώ λίγο έξω από τα Καμπιά βρίσκεται και ο σπηλαιώδης ναός της Αγίας Κυριακής, όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, σε μια τοποθεσία γεμάτη πανύψηλα πλατάνια και τρεχούμενα νερά.
Πολύ κοντά βρίσκεται και το λιλιπούτειο χωριό Μαυρόπουλο, κι αυτό ανάμεσα σε πλούσιο πράσινο και τρεχούμενα νερά, με παλιά πέτρινα σπίτια. Λίγο πιο νοτιοανατολικά, η Σέτα, ένα από τα πιο ορεινά χωριά του νησιού, χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 740 μ., στη νότια πλαγιά του Ξηροβουνιού, έχει κι αυτή με τη σειρά της τη δική της γοητεία. Το μικρό αυτό χωριό, περιτριγυρισμένο από πανέμορφη φύση, είναι ένα ησυχαστήριο, αν και τα Σαββατοκύριακα οι ταβέρνες του συγκεντρώνουν αρκετό κόσμο. Παρόλα αυτά, αποτελεί ένα μικρό καταφύγιο για όσους θέλουν να απομονωθούν. Δεν λείπουν και εδώ τα τρεχούμενα νερά, ενώ οι βόλτες στο δάσος είναι από τα πιο αναζωογονητικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε.
Από την άλλη πλευρά της Στενής, στα ανατολικά της Δίρφυος, βρίσκονται οι Στρόπωνες. Ένα ακόμη χωριό στα ορεινά της Εύβοιας που μπορεί να μη φημίζεται για τη γραφικότητά του, βρίσκεται όμως μέσα σε πλούσια φύση, την οποία θρέφουν τα τρεχούμενα νερά και ο Στροπωνιάτης ποταμός. Στα αξιοθέατα του χωριού συγκαταλέγονται μια παλιά νεροτριβή και ένας πέτρινος νερόμυλος, στο πλάι του ποταμού. Αυτό, όμως, που κάνει το χωριό γνωστό είναι το φαράγγι που οδηγεί στη γνωστή παραλία της Χιλιαδούς. Η αφετηρία του μονοπατιού βρίσκεται στην πλατεία του χωριού, αριστερά από την εκκλησία, και οδηγεί προς το ποτάμι. Μόλις συναντήσετε τα νερά του Στροπωνιάτη, θα συνεχίσετε προς τα ανατολικά, ακολουθώντας ουσιαστικά τη διαδρομή του ποταμιού, που περνά μέσα από πλούσια βλάστηση. Υπολογίστε διαδρομή μήκους περίπου 8-9 χλμ., για την οποία συστήνεται η παρουσία έμπειρου συνοδού.
Με βάση το χωριό της Στενής μπορείτε να επισκεφθείτε και το καταφύγιο του ΕΟΣ Χαλκίδας «Μιχάλης Νικολάου». Το καταφύγιο βρίσκεται σε ένα υπέροχο σημείο, στην καρδιά του βουνού, στα 1.120 μ. υψόμετρο, και αγναντεύει ένα πλούσιο ελατόδασος και τις γύρω βουνοκορφές. Για να φθάσετε μέχρι εκεί υπάρχουν δύο τρόποι, είτε οδικώς είτε πεζοπορώντας. Για εσάς που αγαπάτε τις προκλήσεις, προφανώς προτείνεται ο δεύτερος τρόπος. Τα βασικά μονοπάτια που ανεβαίνουν στο βουνό της Δίρφυος και ξεκινούν από τη Στενή είναι δύο: το Σ1, που φτάνει στην κορυφή περνώντας από το καταφύγιο, και το Σ2, που τερματίζει σε αυτό, ενώ υπάρχει ακόμη ένα, το Σ3, που οδηγεί προς το Ξηροβούνι, το οποίο βρίσκεται απέναντι από την κορυφή της Δίρφυος. Το Σ1, που ανεβαίνει προς την κορυφή, είναι και το πιο δημοφιλές. Η αφετηρία του βρίσκεται στο γήπεδο της Στενής και από εκεί μέχρι το καταφύγιο η απόσταση είναι περίπου 8 χλμ. Όταν φτάσετε στο καταφύγιο του ΕΟΣ Χαλκίδας «Μιχάλης Νικολάου», υπολογίστε πως θα χρειαστείτε περίπου 2,5 ώρες μέχρι την κορυφή. Οπότε καλό είναι να κάνετε ένα μικρό διάλειμμα πριν ξεκινήσετε την ανηφόρα. Αν επιθυμείτε να διανυκτερεύσετε στο καταφύγιο, καλό είναι να διαβάσετε με προσοχή τους όρους λειτουργίας, τους οποίους θα βρείτε εδώ.
Στην καρδιά της Εύβοιας, οι Καθενοί είναι ένα ημιορεινό χωριό σε απόσταση περίπου 20 χλμ. από τη Χαλκίδα, σε υψόμετρο περίπου 200 μ. Η κάπως υπερυψωμένη πλατεία του είναι γεμάτη μουριές, που χαρίζουν καλή σκιά τους καλοκαιρινούς μήνες, και αποτελεί το μέρος όπου συγκεντρώνονται οι ντόπιοι για να πουν τα νέα τους, όπως φυσικά συμβαίνει σε κάθε ελληνικό χωριό. Λίγο πιο μακριά από την πλατεία βρίσκεται η πέτρινη εκκλησία των Καθενών, αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, ενώ ακριβώς απέναντι συναντά κανείς μια μικρότερη, επίσης πέτρινη, εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο βυζαντινός ναός της Ιεράς Μονής Ερίων, που χρονολογείται στον 13ο αιώνα. Το χωριό είναι αρκετά γραφικό, με πέτρινα σπιτάκια με μικρές αυλές, αλλά και πιο σύγχρονες κατοικίες. Γενικά, έχει την εικόνα ενός περιποιημένου χωριού, ενώ στις δύο ταβέρνες του θα βρείτε, ανάμεσα σε άλλα, παϊδάκια, αλλά και χοντρά μακαρόνια με μπόλικο τυρί και σάλτσα.
Πιο βορειοδυτικά, μέσα σε μια καταπράσινη χαράδρα, πάνω από το ρέμα των Πολιτικών και σε μικρή απόσταση από το χωριό Πολιτικά, βρίσκεται η Ιερά Μονή της Παναγίας Περιβλέπτου. Η μονή, που χτίστηκε κατά τη Μεσοβυζαντινή Περίοδο (700-1204 μ.Χ.), πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα, και πήρε το όνομά της από την αντίστοιχη μονή στη συνοικία των Ψαμαθείων στην Κωνσταντινούπολη, ως ανάμνηση. Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό, ωστόσο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ανοικοδομήθηκε, για να καεί αργότερα δύο φορές, με θύματα όχι μόνο μοναχούς αλλά και χωρικούς. Η ιστορία του μοναστηριού ποτέ δεν ήταν εύκολη και κάποια στιγμή ήρθε η εγκατάλειψη, μέχρι που το 1967 άρχισε η αναβίωσή του, χάρη στις προσπάθειες της μακαριστής γερόντισσας Χριστονύμφης. Από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της μονής είναι οι τοιχογραφίες, αλλά και το μαρμάρινο δάπεδο με τα πολύχρωμα ψηφιδωτά. (Τηλ.: 22280 31088)
Πιο νότια, πάνω από την παραλία της Κύμης, βρίσκονται σκαρφαλωμένα στις πλαγιές ακόμη μερικά γοητευτικά χωριουδάκια, όπως η Ενορία, που βλέπει στο Αιγαίο, αλλά και, στην πίσω πλευρά της πλαγιάς, οι Καλημεριάνοι, οι Ανδρωνιάνοι και τα Βίταλα. Η Ενορία, σε υψόμετρο περίπου 200 μ., διατηρεί το παραδοσιακό της χρώμα και έχει απίθανη θέα στη θάλασσα, από την οποία απέχει λίγα λεπτά οδικώς, και αποτελεί έναν όμορφο προορισμό που συνδυάζει βουνό και θάλασσα. Οι Καλημεριάνοι, πίσω από την Ενορία, χτισμένοι στην κορυφή ενός λόφου, σε υψόμετρο περίπου 247 μ., βλέπουν επίσης, από ορισμένα σημεία, τη θάλασσα και είναι ιδιαίτερα γραφικοί, με προσεγμένα πέτρινα σπίτια, αρκετά από αυτά δίπατα, αλλά και κάποια πιο εντυπωσιακά, που μαρτυρούν την ευημερία του παρελθόντος. Η οικονομική αυτή άνθηση συνδέεται με την παραγωγή κρασιού και μεταξιού, αλλά και με τη ναυτιλία, στοιχεία που άφησαν το αποτύπωμά τους στην αρχιτεκτονική του χωριού.
Απέναντι βρίσκεται το μικρό χωριό Πύργος, εξίσου γραφικό, ενώ πίσω του απλώνονται οι Ανδρωνιάνοι, ένα ακόμη όμορφο χωριό της περιοχής. Οι Ανδρωνιάνοι υπήρξαν κεφαλοχώρι, που άκμασε κυρίως τον 19ο αιώνα, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στα όμορφα πέτρινα αρχοντικά που ακόμη στέκονται όρθια. Οι ντόπιοι καλλιεργούσαν κυρίως ελιές, αμπέλια και σύκα. Μάλιστα, ακόμη και σήμερα η παραγωγή σύκου αποτελεί σημαντική καλλιέργεια για το χωριό, ενώ ασχολούνταν επίσης με τη σηροτροφία και την υλοτομία. Λίγο πιο βόρεια, τα Βίταλα είναι ένα ακόμη περιποιημένο χωριό μέσα στο πράσινο, χωρισμένο σε δύο γειτονιές, καθώς απλώνεται πάνω σε δύο υψώματα, και αξίζει τη βόλτα για τα ταβερνάκια του και τα γραφικά στενά του.
Πηγαίνοντας προς τον βορρά τώρα, η Κερασιά, σε υψόμετρο περίπου 560 μ., είναι από τα πιο όμορφα χωριά της περιοχής, παρά το γεγονός ότι έχασε μεγάλο μέρος της φύσης της στις φωτιές που έπληξαν το νησί τα προηγούμενα καλοκαίρια. Αυτό που κάνει το χωριό πραγματικά να ξεχωρίζει, όμως, από τα υπόλοιπα της περιοχής είναι πως λίγο έξω από αυτό έχει εντοπιστεί ένα μικρό απολιθωμένο δάσος, ενώ μέσα στο χωριό υπάρχει και σχετικό μουσείο, το οποίο προς το παρόν παραμένει κλειστό. Περίπου 6 χλμ. νοτιοδυτικά της Κερασιάς, σε υψόμετρο περίπου 620 μ., βρίσκονται οι καταρράκτες Δρυμώνα.
Απέναντι από το χωριό Δρυμώνας βρίσκεται και η Ιερά Μονή Οσίου Δαυίδ, αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Αν και το πότε ακριβώς χτίστηκε η μονή δεν είναι γνωστό, πιστεύεται πως προϋπήρχε του 16ου αιώνα, καθώς ο Όσιος Δαυίδ έχτισε το μοναστήρι πάνω στα ερείπια παλαιότερου ναού, ο οποίος φέρεται να καταστράφηκε από τους Οθωμανούς το 1470. Το μοναστήρι, όμως, όπως και πολλά άλλα, δεν γλίτωσε από τις καταστροφές, καθώς καταστράφηκε εκ νέου το 1824. Ανοικοδομήθηκε το 1877, και εδώ φυλάσσονται μέχρι σήμερα τα λείψανα του Οσίου Δαυίδ του Γέροντος, καθώς και το θυμιατό, το πετραχήλι του Αγίου και άλλα κειμήλια. (Τηλ.: 22270 71297)
Στη νότια πλευρά του νησιού, το πιο διάσημο σημείο είναι το φαράγγι του Δημοσάρη, που περιτριγυρίζεται από μοναδική φύση, η οποία τροφοδοτείται από πηγές και μικρούς καταρράκτες. Το μονοπάτι για να φθάσετε μέχρι εδώ βρίσκεται σε καλή κατάσταση, άλλοτε χωμάτινο και άλλοτε, σε σημεία, στρωμένο με σχιστόπλακες, έχει όμως και τις ανηφόρες του. Παρ’ όλα αυτά, η διαδρομή κινείται μέσα σε πλούσιο πράσινο, με καστανιές, πλατάνια, κέδρα, βελανιδιές και φτέρες, και αν αγαπάτε την πεζοπορία, αξίζει να το επισκεφθείτε.
Διαβάστε ακόμα:
Οι κορυφαίες πολιτιστικές δραστηριότητες στην Κεντρική Εύβοια
Στενή Δίρφυος: Long weekend στον κατάφυτο παράδεισο της Εύβοιας
