Τριάντα λεπτά οδήγησης από τη πολύβουη, κοσμοπολίτικη Σμύρνη, και το τοπίο του τρίτου πολυπληθέστερου αστικού κέντρου της Τουρκίας, δίνει τη θέση του σε μια εικόνα πληθωρική, οικεία, αισθητά Μεσογειακή: παμπάλαιοι ελαιώνες, εύφορα περιβόλια, εκτεταμένοι αμπελώνες, δάφνες, και μυρτιές από τη μία, γαλάζια νερά και πολύχρωμες ψαρόβαρκες που ξεφορτώνουν τα δίχτυα τους πολιορκούμενες από δεκάδες γάτες από την άλλη. Βρισκόμαστε στα Βουρλά, μόλις 35 χιλιόμετρα δυτικά της Σμύρνης, έναν προορισμό της χερσονήσου της Ερυθραίας, στον οποίο η τουριστική ανάπτυξη της Τουρκίας επενδύει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Γειτονεύοντας με την αρχαία πόλη των Κλαζομενών -μέρος της Ιωνικής Δωδεκάπολης και πατρίδα των φιλοσόφων Αριστομένη και Αναξαγόρα-, τα Βουρλά, ως παράκτια πόλη στρατηγικής σημασίας, χαρακτηρίστηκαν από την έντονη ελληνική παρουσία κατά τη διάρκεια της πολυκύμαντης ιστορίας τους – στοιχείο που αποτυπώνεται ακόμη και στο ίδιο το όνομα της περιοχής. Ενώ σύμφωνα με μία εκδοχή το όνομα Urla προέρχεται από τη λέξη «Uğur ola» που στα τούρκικα σημαίνει «καλή τύχη» και αποδίδεται στον διοικητή Ibrahim Bey, επικρατέστερη είναι η άποψη ότι την ονομασία Βουρλά έδωσαν οι Έλληνες κάτοικοι λόγω της αφθονίας των βούρλων στην περιοχή από την οποία είχε περάσει ο Μέγας Αλέξανδρος, οι Ρωμαίοι και οι Βυζαντινοί.
Γεγονός είναι, ότι κατά τον 19ο αιώνα το ελληνικό στοιχείο ήταν ιδιαίτερα έντονο στην παραθαλάσσια πόλη -μεγάλο μέρος του πληθυσμού της προερχόταν από την Πελοπόννησο και τα νησιά του Αιγαίου-, ενώ τα Βουρλά αποτελούσαν μάλιστα και δημοφιλές παραθεριστικό κέντρο για την αστική τάξη της Σμύρνης.
Προς έκπληξή του, ο Έλληνας ταξιδιώτης που φτάνει σήμερα στα Βουρλά, διαπιστώνει ότι η γραφική παραθαλάσσια πόλη είναι η γενέτειρα του σπουδαίου ποιητή και πρώτου Έλληνα νομπελίστα, Γιώργου Σεφέρη. Το αποκατεστημένο πέτρινο σπίτι στο οποίο γεννήθηκε και πέρασε τα πρώτα του χρόνια, βρίσκεται σε ένα πεζοδρομημένο σοκάκι μόλις 50 μέτρα πίσω από τη μαρίνα, και λειτουργεί πλέον ως μικρό ξενοδοχείο, που τιμώντας την ιστορία του, φέρει το όνομα «Yorgos Seferis». Πέρα από την απλή διατήρηση του ονόματος, ο ιδιοκτήτης του boutique ξενοδοχείου των 13 δωματίων και της ζεστής ατμόσφαιρας, θεωρεί τον φιλόξενο χώρο «μια ευκαιρία σύνδεσης με την ιστορία και διατήρησης της κουλτούρας ζωντανής» -κάτι που αντιλαμβάνεται ο επισκέπτης ήδη από την οικεία αίθουσα υποδοχής με τους πέτρινους τοίχους, τα ξύλινα δάπεδα, τα έπιπλα εποχής και την αυθεντικά νοσταλγική ατμόσφαιρα. Με τον σεβασμό στην προσωπικότητα του μεγάλου ποιητή να αποτυπώνεται σε κάθε λεπτομέρεια και τον χώρο να φιλοξενεί προσωπικά αντικείμενα και φωτογραφίες του Σεφέρη, ο επισκέπτης βιώνει ένα συγκινητικό, ανέλπιστο ταξίδι στον χρόνο, μια σιωπηλή επαφή με την απαρχής της ιστορίας μιας κορυφαίας μορφής των νεοελληνικών γραμμάτων και του Ελληνισμού γενικότερα.
Λίγα βήματα πιο πέρα, η ζωή στα Βουρλά μας επαναφέρει αβίαστα στο παρόν, όπου πρωταγωνιστεί η γαλήνια καθημερινότητα της μαρίνας Urla Iskele, καθώς ξεδιπλώνεται ανάμεσα σε καΐκια που λικνίζονται στα νερά και μικρά ταβερνάκια που μοσχοβολούν θάλασσα. Η παραθαλάσσια ζώνη σφύζει από ζωή: ντόπιοι κι επισκέπτες συρρέουν για να δουν τις βάρκες να ξεφορτώνουν την ψαριά της ημέρας, διαλέγουν σε ποιο από τα διαδοχικά ταβερνάκια θα γευτούν φρέσκα θαλασσινά, φωτογραφίζουν τις αμέτρητες, καλοφροντισμένες γάτες που περιμένουν για το μερίδιό τους, ή απολαμβάνουν μια χαλαρή βόλτα με το βλέμμα να χάνεται στο Αιγαίο πέρα από τα αραγμένα ιστιοπλοϊκά. Όταν δε, πέσει το βράδυ, τα κρασιά της περιοχής Urla υπενθυμίζουν γιατί η πόλη συγκαταλέγεται πλέον στους ανερχόμενους οινικούς προορισμούς της Τουρκίας.
Την εμπειρία γνωριμίας με την πόλη ολοκληρώνει η εξερεύνηση της κεφάτης εμπορικής αρτηρίας Urla Art Street –Sokağı, όπου μικρομάγαζα, γκαλερί τέχνης και εργαστήρια τοπικών καλλιτεχνών που στεγάζονται σε πολύχρωμα οικήματα, εκπλήσσουν με τα καλαίσθητα χειροτεχνήματα που διαθέτουν -από υφαντά και χειροποίητα σαπούνια ελαιόλαδου ως design κεραμικά. Επιβεβλημένη θεωρείται μια στάση για καφέ με λουκουμάκι, αλλά και ένα πέρασμα από τους φημισμένους ιστορικούς εμπορικούς θεσμούς των Βουρλών, με τη μεν Arasta Çarşısı να αποτελεί το παλαιότερο παζάρι, γεμάτο θησαυρούς και ιστορίες από το παρελθόν, τη δε Malgaca Pazarı να παραμένει η παλαιότερη εν λειτουργία αγορά τροφίμων, όπου θα γευτείτε φρέσκα προϊόντα και θα αγοράσετε εξωτικά μπαχαρικά.
Πέρα από τις γραφικές εικόνες της ίδιας της παραθαλάσσιας πόλης, η ευρύτερη περιοχή των Βουρλών αποζημιώνει ποικιλοτρόπως όσους της αφιερώσουν ένα μέρος του ταξιδιωτικού χρόνου τους. Εδώ, στην εύφορη γη της χερσονήσου με τη γενναιόδωρη φύση και την αγροτική παράδοση, κρύβονται τα στοιχεία εκείνα που διαμορφώνουν σταθερά τη σύγχρονη ταυτότητά της. Η προαναφερθείσα Malgaca Pazarı αποτελεί την ιδανική αφετηρία για μια πρώτη γνωριμία με τις γεύσεις της περιοχής, αλλά δεν προϊδεάζει για το εύρος της δημιουργικότητας που χαρακτηρίζει τη σημερινή τοπική κουζίνα και την επανεφεύρεση της γαστρονομικής σκηνής της Urla. Μια σειρά από νεοσύστατα εστιατόρια με αστέρια Michelin -τρία με τα διάσημα αστέρια και τρία με αναγνώριση βιωσιμότητας- οδηγούν σε διαδρομές εκτός κέντρου, που απαιτούν μεν ενοικίαση αυτοκινήτου, αποζημιώνουν όμως με εκλεκτές γεύσεις που αναδεικνύουν τον πλούτο της γης και της θάλασσας.
Πρώτη στάση, ένας μοντέρνος γυάλινος χώρος με θέα σε ελαιώνες: το Od Urla, ένα από τα πρώτα εστιατόρια πραγματικά υψηλής γαστρονομίας της Τουρκίας, με τον σεφ Osman Sezener να συνεργάζεται με τοπικούς παραγωγούς και να αξιοποιεί υλικά από τον δικό του κήπο και αγρόκτημα σε ένα μενού γευσιγνωσίας βραβευμένο με αστέρι Michelin και πράσινο Michelin. Εξίσου εμπνευσμένα είναι τα πιάτα που αλλάζουν μηνιαία στο επίσης βραβευμένο με Michelin και Πράσινο Αστέρι εστιατόριο Urla Vino Locale του σεφ Ozan Kumbasar, με τα μόλις επτά τραπέζια, καταμεσής ενός τοπίου με ελαιώνες, χωράφια με αγκινάρες και αμπελώνες.
Κι ενώ για τη διαμεσογειακή κουζίνα του εκπαιδευμένου στη νότια Ιταλία σεφ Osman Serdaroğlu, θα πρέπει να φτάσετε στους δασωμένους λόφους της Urla όπου φωλιάζει το επίσης βραβευμένο με αστέρι Michelin, εστιατόριο Teruar Urla, για τη λιτή εμπειρία που γεφυρώνει τοπικές και κεντροευρωπαϊκές γεύσεις στο μενού γευσιγνωσίας του σεφ Atilla Heilbronn, αρκεί να βρεθείτε στα περίχωρα της πόλης των Βουρλών και στο boutique ξενοδοχείο Narimor Urla. Όσο για ένα δείπνο με φόντο το υδάτινο στοιχείο, δεν έχετε παρά να εμπιστευτείτε τον σεφ Nabi Berkay Cen στο Barba Urla, ένα από τα λίγα σύγχρονα εστιατόρια της περιοχής, ή να κάνετε κράτηση στο Yengeç, τον απόλυτο προορισμό για μεζέδες ψαροφαγίας στην προβλήτα της πόλης, από το 2008. Τέλος, οι λάτρεις των γλυκών απολαύσεων ας αναζητήσουν τις βασισμένες στη γαλλική τεχνική δημιουργίες των Leonne Patisserie και Lief Urla.
Αν η γαστρονομική άνθηση της Urla δεν είναι τυχαία, η εξήγηση βρίσκεται στο ίδιο της το έδαφος, στο terroir της χερσονήσου, το οποίο με τα ασβεστολιθικά χώματα, τη θαλάσσια αύρα και το ήπιο μεσογειακό κλίμα, καθορίζει όχι μόνο τις γεύσεις των δημιουργικών πιάτων αλλά και τον χαρακτήρα των κρασιών της. Κρασιά με δομή και ορυκτότητα, που έχουν αρχίσει να αποκτούν παρουσία και εκτός συνόρων τα τελευταία χρόνια. Οι συστηματικές επενδύσεις μάλιστα, έχουν οδηγήσει στην αναβίωση της αμπελουργικής ταυτότητας της Urla, κι έτσι παλιές, σχεδόν ξεχασμένες τοπικές ποικιλίες όπως η γηγενής Urla Karası και η Foça Karası επανέρχονται στο προσκήνιο, πλαισιωμένες από διεθνείς ποικιλίες που προσαρμόζονται στο μικροκλίμα της χερσονήσου. Μια σαφή εικόνα αυτής της σύγχρονης οινικής κατεύθυνσης -που στηρίζεται περισσότερο στη μεθοδική καλλιέργεια και λιγότερο στην εντυπωσιοθηρία- προσφέρουν εννέα μικρά και μεσαίου μεγέθους, επισκέψιμα στο κοινό οινοποιεία, τα οποία εντάσσονται στο Urla Bağ Yolu, τον Δρόμο του Κρασιού της Urla, οργανώνοντας γευσιγνωσίες και ξεναγήσεις στους αμπελώνες τους.
Πριν το ταξίδι γνωριμίας με τα Βουρλά, αξίζει να ρίξει κανείς μια ματιά στο τοπικό ημερολόγιο εκδηλώσεων. Από το Φεστιβάλ Αγκινάρας την άνοιξη και το πολύχρωμο Φεστιβάλ Χαρταετού, έως το Παραδοσιακό Φεστιβάλ Συγκομιδής Σταφυλιών, το Φεστιβάλ Θεάτρου του Χωριού κάθε Ιούλιο και το ατμοσφαιρικό Φεστιβάλ Vintage του Αυγούστου, η περιοχή βρίσκει διαρκώς αφορμές να γιορτάζει. Εκδηλώσεις σαν τις παραπάνω υπενθυμίζουν ότι στην Urla -έναν ανερχόμενο γαστρονομικό και οινικό προορισμό με ζωντανή πολιτιστική ταυτότητα- η γεύση είναι μόνο η αρχή. Η εμπειρία συνεχίζεται στις γιορτές, στις διαδρομές και κυρίως στους ανθρώπους της.
Διαβάστε ακόμα:
Bebek: Η κοσμοπολίτικη γειτονιά της Κωνσταντινούπολης
5 στάσεις για καφέ στην Κωνσταντινούπολη
Τσεσμέ: Μια ημερήσια εκδρομή από τη Χίο με ιστορικές αναφορές και τοπικό χρώμα
