Ο Αμαζόνιος είναι από τους μεγαλύτερους ποταμούς του κόσμου. Για τους ανθρώπους που ζουν στις όχθες του είναι ο δρόμος τους, το σπίτι τους, το μέρος απ’ όπου βρίσκουν τροφή και φάρμακα. Η ζωή τους κινείται γύρω από το νερό. Το ποτάμι ανεβαίνει και κατεβαίνει με τις εποχές, αλλάζει κοίτη και μορφή. Στο σημείο όπου συναντώνται η Κολομβία, το Περού και η Βραζιλία, τα σύνορα υπάρχουν μόνο στους χάρτες -πάνω στο νερό δεν παίζουν ρόλο.
Το ταξίδι ξεκινά με πτήση προς τη Leticia, μια απομονωμένη πόλη της Κολομβίας, χωρίς οδική σύνδεση με την υπόλοιπη χώρα, στην οποία φτάνεις μόνο αεροπορικώς ή μέσω του ποταμού. Από ψηλά, το δάσος μοιάζει με ατελείωτο πράσινο χαλί, διάστικτο από καφέ φλέβες νερού. Μόλις προσγειώνεσαι, καταλαβαίνεις ότι εδώ όλα υπακούουν σε άλλους νόμους. Δεν υπάρχουν δρόμοι που να οδηγούν εκτός πόλης. Υπάρχουν μόνο βάρκες.
Στον κολομβιανό Αμαζόνιο δεν υπάρχουν λεωφόροι. Υπάρχουν μόνο υδάτινες διαδρομές. Οι βάρκες που διασχίζουν το μεγαλύτερο ποτάμι του πλανήτη λειτουργούν ως ταξί, λεωφορεία, φορτηγά, ακόμη και ασθενοφόρα. Οι κάτοικοι ψαρεύουν όπως ψάρευαν οι παππούδες τους, «διαβάζοντας» το νερό, το ρεύμα, το χρώμα του, τις σκιές που κινούνται κάτω από την επιφάνεια. Κάθε πρωί, παιδιά περιμένουν το «σχολικό» τους στη στάση, μια μικρή ξύλινη βάρκα με εξωλέμβια μηχανή, που περνά την ίδια ώρα, με την ίδια ακρίβεια.
Άνθρωποι κάνουν το καθημερινό τους μπάνιο στο ποτάμι. Τα σπίτια στα μικρά χωριά είναι χτισμένα πάνω σε πασσάλους ή σε πλωτές βάσεις. Όχι τυχαία. Όταν η στάθμη ανεβαίνει, ανεβαίνουν κι αυτά. Όταν το ποτάμι αλλάζει ροή, προσαρμόζονται. Η αρχιτεκτονική συνεργάζεται με το περιβάλλον και τελικά καθορίζεται από αυτό. Ακόμη και τα πλωτά σπίτια μοιάζουν περισσότερο με ζωντανούς οργανισμούς παρά με κατασκευές. Τρίζουν και κινούνται ανεπαίσθητα. Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, χαμόγελα. Οι άνθρωποι εδώ σε κοιτούν στα μάτια, γελούν εύκολα, μοιράζονται αυτό που έχουν: χρόνο, ιστορίες και ηρεμία.
Το δάσος, ένα ανεκτίμητο «φαρμακείο»
Στον Αμαζόνιο όλες οι απαντήσεις και οι λύσεις μοιάζουν κρυμμένες μέσα στο δάσος. Ο σαμάνος του χωριού κινείται στη βλάστηση με την άνεση ανθρώπου που ξέρει ότι δεν είναι επισκέπτης. Το δάσος της βροχής μοιάζει με προέκταση του εαυτού του. Μαζεύει βότανα, κόβει φύλλα, συλλέγει χυμούς και ρητίνες, εξηγώντας ποιο φυτό ρίχνει τον πυρετό, ποιο ανακουφίζει από τα τσιμπήματα, ποιο βοηθά στην πέψη και ποιο «καθαρίζει» την ενέργεια.
Η τελετουργία με τη φωτιά και τον καπνό δεν είναι μια «σκηνοθετημένη» εμπειρία για επισκέπτες, είναι καθημερινή πρακτική. Ένας τρόπος να φεύγει η κακή ενέργεια και να επιστρέφει η ισορροπία ανάμεσα στο σώμα, το πνεύμα και το περιβάλλον. Εδώ, το δάσος είναι «φαρμακείο» και «σχολείο» μαζί. Γνώσεις που δεν γράφτηκαν ποτέ, αλλά μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά και παραμένουν ζωντανές παρά το πέρασμα του χρόνου.
Μύθοι που ταξιδεύουν από γενιά σε γενιά
Οι ντόπιοι πιστεύουν ότι ο Αμαζόνιος είναι η αρχή της ζωής. Ότι όλα ξεκίνησαν από το νερό και σε αυτό επιστρέφουν. Δεν είναι δύσκολο να δει κανείς τις κοινές αναλογίες με την αρχαία ελληνική σκέψη. Όπως για τους προγόνους μας ο Ωκεανός ήταν ο γεννήτορας των πάντων, έτσι κι εδώ το ποτάμι δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως στοιχείο της φύσης, αλλά ως πηγή των πάντων.
Την αυγή, οι κραυγές των μακάο παπαγάλων «σκίζουν» τη ησυχία. Κόκκινα, μπλε και κίτρινα φτερά χρωματίζουν τον ουρανό, ενώ τα πουλιά συγκεντρώνονται στις όχθες για να τραφούν από τον πηλό, πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία. Το απόγευμα, τα έντομα γεμίζουν τον αέρα και μαζί τους ξεκινά ένας ακόμη κύκλος ζωής. Όλα λειτουργούν σε κύκλους. Τίποτα δεν περισσεύει. Τίποτα δεν συμβαίνει χωρίς λόγο.
Οι καρποί του κακάο κρέμονται απευθείας από τους κορμούς των δέντρων, σαν μικρά, πολύχρωμα φρούτα που ξεχωρίζουν μέσα στο πράσινο. Οι κάτοικοι τους ανοίγουν με προσοχή, απλώνουν τους σπόρους για να στεγνώσουν στον ήλιο και ξέρουν καλά ότι η σοκολάτα ξεκινά εδώ, πολύ πριν γίνει προϊόν απόλαυσης στα ράφια σε όλο τον κόσμο. Το αγαπημένο γλυκό τόσων ανθρώπων ξεκινά τη διαδρομή του από εδώ και οι ντόπιοι το καλλιεργούν και το προσέχουν ως ένα από τα πιο πολύτιμα αγαθά του τόπου τους.
Λίγο πιο πέρα, ένα αυτοσχέδιο «βενζινάδικο» για βάρκες πουλά καύσιμα σε παλιά πλαστικά δοχεία αναψυκτικών. Ανακύκλωση από ανάγκη, όχι ως άλλη μία τάση της εποχής. Τίποτα δεν πάει χαμένο. Σε έναν τόπο σαν κι αυτόν οι λύσεις είναι απλές και πρακτικές, χωρίς περιττά μέσα. Ο Αμαζόνιος σε μαθαίνει να σκέφτεσαι αλλιώς, όχι με όρους αφθονίας, αλλά με κριτήριο την επάρκεια.
Ο μεγαλύτερος ποταμός του κόσμου τη νύχτα
Το ηλιοβασίλεμα βάφει το ποτάμι χρυσό, πορτοκαλί και μωβ. Ο ουρανός καθρεφτίζεται στο νερό και για λίγο δεν ξεχωρίζεις πού τελειώνει το ένα και πού αρχίζει το άλλο. Το δάσος της βροχής αλλάζει ρυθμό. Οι ήχοι πυκνώνουν. Βατράχια, τζιτζίκια, μακρινοί ήχοι που δεν αναγνωρίζεις αλλά τους αισθάνεσαι.
Και κάπου εκεί, το Calanoa. Ένα ξενοδοχείο με ουσιαστικό οικολογικό προσανατολισμό. Χτισμένο με σεβασμό στο περιβάλλον, χωρίς επίδειξη πολυτέλειας. Η πολυτέλεια εδώ είναι ο χώρος, το σκοτάδι που δεν διακόπτεται τη νύχτα από τεχνητό φως και, φυσικά, ο έναστρος ουρανός.
Φεύγεις από τον Αμαζόνιο με λάσπη στα παπούτσια και υγρασία στα ρούχα. Με τσιμπήματα εντόμων και μυρωδιές που μένουν για καιρό πάνω σου. Κι ακόμη περισσότερο μένουν μέσα σου, και επιστρέφεις σε αυτές κάθε φορά που θέλεις να δραπετεύσεις νοερά κάπου πολύ μακριά.
Κυρίως φεύγεις με την αίσθηση ότι γνώρισες έναν τόπο που δεν ζητά τίποτε άλλο παρά να τον ζήσεις. Έναν τόπο όπου ο άνθρωπος ζει μέσα στη φύση. Εκεί όπου το ποτάμι είναι η αρχή της ζωής.
Διαβάστε ακόμα:
Παγετώνες, ηφαίστεια, θερμοπίδακες -Ένα ταξίδι στην Ισλανδία είναι εμπειρία ζωής
