Απολαμβάνοντας την παραθαλάσσια βόλτα στη Χώρα της Χίου, περπατώντας κατά μήκος της Λεωφόρου Ενώσεως, το βλέμμα συχνά στρέφεται πέρα από την απεραντοσύνη του Αιγαίου, φτάνοντας στη Μικρασιατική χερσόνησο της Ερυθραίας. Εκεί, γεννιέται αυθόρμητα η απορία για το τι χαρακτηρίζει τα τουρκικά παράλια ακριβώς απέναντι, ποιας πόλης διακρίνουμε τη σιλουέτα και ποιοι είναι οι εκεί ρυθμοί ζωής. Η απάντηση ακούει στο όνομα Τσεσμέ: μια πόλη με ιστορικές αναφορές, παραθαλάσσιο χαρακτήρα και έντονο τοπικό χρώμα, που ενδείκνυται για μια εύκολη ημερήσια εκδρομή, χωρίς να απαιτεί ιδιαίτερο χρόνο και προγραμματισμό. Οι εμπειρίες που προσφέρει χωρούν άνετα μέσα σε μία μέρα και λειτουργούν σαν μια ευχάριστη παρένθεση και αλλαγή εικόνων -είτε βρίσκεται κανείς στη Χίο είτε έχει ταξιδέψει στη Σμύρνη.
Ανήκοντας στην επαρχία της Σμύρνης, η απόσταση των 85 χλμ. που χωρίζει το Τσεσμέ από την πόλη της Σμύρνης καλύπτεται οδικώς μέσα σε μια ώρα, αλλά και η μετάβαση από τη Χίο είναι απλή, καθώς πραγματοποιείται με δρομολόγια επιβατικών πλοίων που συνδέουν απευθείας τα δύο λιμάνια μέσα σε περίπου 20 έως 30 λεπτά. Αν και η ακτοπλοϊκή σύνδεση πραγματοποιείται καθ’όλη τη διάρκεια του χρόνου, η συχνότητα των δρομολογίων αυξάνεται την τουριστική περίοδο, ενώ απαιτείται έλεγχος ταυτότητας ή διαβατηρίου καθώς πρόκειται για μετάβαση εκτός Ελλάδας. Κι ενώ ιδανικότερη εποχή για μια ημερήσια επίσκεψη στο Τσεσμέ είναι η περίοδος από τον Μάιο έως και τον Σεπτέμβριο, όταν ο καιρός ευνοεί τις βόλτες, το κολύμπι στη θάλασσα και τη συνολική εξερεύνηση της περιοχής μέσα σε μία ημέρα, τον υπόλοιπο χρόνο η πόλη παρουσιάζει ένα πιο αυθεντικό πρόσωπο, προσφέροντας την ευκαιρία να βιώσεις μια καθημερινότητα απλή, ανεπηρέαστη από τους τουριστικούς ρυθμούς.
Διανύοντας την απόσταση των εννέα ναυτικών μιλίων από τη Χίο, ο ταξιδιώτης συναντά μια πόλη που φέρει μνήμες αιώνων. Λίγο βορειότερα, οι αρχαίες Ερυθρές, μία από τις πόλεις-μέλη της Ιωνικής Δωδεκάπολης, ενός από τα σημαντικότερα πνευματικά και εμπορικά δίκτυα της αρχαιότητας, αφηγούνται ιστορίες ενός παρελθόντος όπου η ελληνική παρουσία άφησε ανεξίτηλα ίχνη αξιοθαύμαστης πολιτιστικής κληρονομιάς, τα οποία διατηρήθηκαν έως και τη Μικρασιατική Καταστροφή. Σήμερα, περπατώντας στους δρόμους της πόλης, μπορεί κανείς να νιώσει αυτή τη διακριτική συνέχεια της ιστορίας, καθώς το παρελθόν συνυπάρχει με το χρώμα της σύγχρονης παραθαλάσσιας ζωής και τη ζωντάνια που προσδίδει η τουριστική ανάπτυξη.
Το Κάστρο-σύμβολο της πόλης
Η πρώτη επαφή με την ιστορία, και μάλιστα με τη χρυσή εποχή του 14ου αιώνα οπότε το Τσεσμέ έλεγχαν οι Γενοβέζοι, γίνεται μέσα από το επιβλητικό Κάστρο της πόλης. Χτισμένο σε στρατηγική θέση με θέα στο λιμάνι και το Αιγαίο και αποτελώντας για αιώνες σημείο άμυνας και ελέγχου των θαλάσσιων περασμάτων, αποτυπώνει ξεκάθαρα τη σημασία της περιοχής ως εμπορικού και ναυτικού κόμβου. Το αρχικό γενοβέζικο φρούριο ανακαινίστηκε από τους Οθωμανούς το 1508 επί σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄, και σήμερα, έξω από τη στιβαρή δομή του σημαντικότερου αξιοθέατου και συμβόλου της πόλης, τον επισκέπτη υποδέχεται ένα εντυπωσιακό άγαλμα. Αναπαριστά τον Οθωμανό ναύαρχο και μετέπειτα μεγάλο βιζύρη Cezayirli Gazi Hasan Paşa, που διακρίθηκε στη Ναυμαχία του Τσεσμέ το 1770 και φημιζόταν για την αίσθηση δικαιοσύνης που τον χαρακτήριζε. Όσο για το λιοντάρι δίπλα του, πέρα του ότι αποτελούσε το άγριο ζώο που είχε εξημερώσει και το οποίο τον συνόδευε, συμβολίζει και τη γενναία προσωπικότητά του, μια λεπτομέρεια που προσθέτει μια μεταφορική διάσταση στο μνημείο.
Στις μέρες μας, η επίσκεψη στο λεγόμενο Çeşme Kalesi αποτελεί διπλή εμπειρία. Από τη μία, το κάστρο λειτουργεί ως μικρό Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου παρουσιάζονται ευρήματα της περιοχής, καθώς και μια μόνιμη έκθεση με οπλισμό, στολές και πληροφοριακό υλικό για τη ναυμαχία μεταξύ Οθωμανικών και Ρωσικών δυνάμεων το 1770 στο Τσεσμέ, η οποία κατέληξε σε νίκη των δεύτερων. Από την άλλη, περπατώντας ανάμεσα σε τείχη, προμαχώνες με κανόνια και πύργους -όπως ο Γενοβέζικος, του Hasan Paşa, του Umur Βey ή ο Barbaros-, ο επισκέπτης βιώνει τη μακρά ιστορική διαδρομή του Τσεσμέ και απολαμβάνει πανοραμική θέα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν: από τη μια πλευρά η μικρασιατική ακτή -πάνω στην οποία βρισκόταν το κάστρο πριν τις επιχωματώσεις της προκυμαίας- και στο βάθος η Χίος, από την άλλη η σύγχρονη μαρίνα που απλώνεται ακριβώς από κάτω, γεμάτη κίνηση, σκάφη και ζωή. Είναι αυτή η θέα που λειτουργεί σαν φυσική γέφυρα, οδηγώντας μας από την ιστορική αφήγηση στην εμπειρία της πόλης σήμερα.
Η κοσμοπολίτικη μαρίνα
Κατηφορίζοντας από το κάστρο προς τη θάλασσα, η μαρίνα του Τσεσμέ στην περιοχή του αρχαίου λιμανιού, αποκαλύπτει μια διαφορετική όψη της πόλης, αποπνέοντας ζωντάνια και έναν ιδιαίτερα κοσμοπολίτικο αέρα το καλοκαίρι, όταν γεμίζει με ιστιοπλοϊκά και πολυτελή σκάφη. Κατά την παραθαλάσσια βόλτα στον φροντισμένο πεζόδρομο με τα βοτσαλωτά σχέδια, τα διαδοχικά μαρμάρινα γλυπτά και τους ψηλούς φοίνικες, συναντάμε άφθονα καφέ και εστιατόρια -κατάμεστα από τουρίστες την καλοκαιρινή περίοδο-, που μαζί με τα μικρά καταστήματα και τους χώρους αναψυχής, αποτυπώνουν την εικόνα ενός δημοφιλούς θέρετρου. Είναι το Τσεσμέ της χαλαρής διάθεσης και της σύγχρονης αισθητικής, όπου οι ντόπιοι αναμειγνύονται με επισκέπτες σε ένα ζωηρό πλήθος και με εφαλτήριο την πόλη εξορμούν στις κοντινές, οργανωμένες ακτές με τα πεντακάθαρα νερά -όταν δεν βουτούν απευθείας από τα ξύλινα decks κατά μήκος της προκυμαίας.
Διασημότερη κοντινή παραλία η Ilica, μόλις 5 χλμ. από το Τσεσμέ και αγαπημένος προορισμός των surfers, η οποία φημίζεται για τα θερμά ιαματικά νερά που χύνονται στη θάλασσα και την εκτεταμένη αμμουδιά της. Μικρότερη αλλά πολύ γραφική, η Altinkum προσφέρει ό,τι σημαίνει το όνομά της «χρυσαφένια αμμουδιά», ενώ η προστατευμένη από ανέμους Kocakarı είναι ιδανική για χαλαρές βουτιές και συγκεντρώνει πολλές οικογένειες.
Αυθεντικό φολκλόρ κατά μήκος του Atatürk Bulvarı
Αναζωογονημένοι από το θαλασσινό αέρα και τη βόλτα κατά μήκος της μαρίνας, αξίζει να επιδοθείτε στην εξερεύνηση του κύριου εμπορικού δρόμου του Τσεσμέ, της εν μέρει πεζοδρομημένης οδού Atatürk Bulvarı. Σηκώστε το βλέμμα ψηλά για να παρατηρήσετε την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, με τα ξύλινα χαγιάτια να ξεπροβάλουν πίσω από φορτωμένες νεραντζιές, και μια καθημερινότητα που ζωντανεύει ανάμεσα σε μικρομάγαζα και αφτιασίδωτα στέκια που σε παρασύρουν σε πολλαπλές στάσεις γευστικών απολαύσεων.
Προηγουμένως όμως, η στάση στο παραδοσιακό καφενείο της πλατείας σχεδόν μπροστά στο Κάστρο, για τούρκικο καφέ με λουκουμάκι στο πλάι, μοιάζει υποχρεωτική. Όπως επιβεβλημένο είναι να δοκιμάσετε αυθεντικό kazandibi σε κάποιο από τα παραδοσιακά εργαστήρια-γλυκοπωλεία, που παρασκευάζουν καθημερινά το νόστιμο τουρκικό επιδόρπιο από κατσικίσιο ή βουβαλίσιο γάλα, είτε στην απλή εκδοχή είτε με άφθονο τριμμένο κελυφωτό φιστίκι ή καρύδι. Οι λάτρεις των σιροπιαστών ας σημειώσουν και το όνομα Baklavacıbaşı, γιατί στο εξαιρετικό αυτό εξειδικευμένο ζαχαροπλαστείο θα βρουν πάνω από 24 διαφορετικούς ανατολίτικους γλυκούς πειρασμούς, μεταξύ των οποίων 10 είδη μπακλαβά. Για κάτι πιο δροσιστικό τις ζεστές μέρες, θα περιμένετε υπομονετικά στην ουρά έξω το Rumeli Pantanesi, εν λειτουργία από το 1945 και σταθερά ανάμεσα στις 10 καλύτερες τζελατερίες ολόκληρης της Τουρκίας, για ένα παγωτό dondurma με ακαταμάχητη μαστιχωτή υφή και πλούσια γεύση από σαλέπι και μαστίχα.
Όσο κι αν παρασύρουν γεύσεις και βουτυράτα αρώματα, δεν πρέπει να προσπεράσει κανείς ανάμεσα στα καταστήματα και τη ζωντάνια του κεντρικού δρόμου, τη διακριτική παρουσία του τέως μητροπολιτικού ναού του Αγίου Χαραλάμπους. Η τρίκλιτη, κεραμοσκέπαστη βασιλική χωρίς τρούλο, η οποία χτίστηκε το 1832, αποτελεί ένα από εναπομείναντα σημάδια της ελληνικής παρουσίας που υπήρξε για αιώνες ζωντανή στην περιοχή, ενώ πλέον υπό την προστασία του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού, λειτουργεί ως πολυχώρος εκθέσεων. Πίσω από το ναό, σε έναν ακόμη πλακόστρωτο παράδρομο που προσφέρεται για μικρές ανακαλύψεις, κάτω από ένα σκιερό πλάτανο απλώνονται τα πολύχρωμα τραπέζια του αγαπημένου των ντόπιων φούρνου Ertürk Ekmek ve Unlu mamülleri.
Εδώ, μπορει κανείς να δοκιμάσει αφράτα σμυρναίικα boyoz μαζί με μαύρο τσάι, τραγανά σουσαμένια κουλούρια, νοστιμότατα τυροπιτάκια και θα προμηθευτούμε ως γευστικό σουβενίρ τους περίφημους κουραμπιέδες του Τσεσμέ, με αρώματα μαστίχας, αλλά χωρίς αμύγδαλα. Αυθεντικές εικόνες και μοναδικές γεύσεις θα κλείσουν έτσι την ημερήσια περιήγηση στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, σε έναν τόπο όπου το παρελθόν συνυπάρχει με το παρόν και το βάρος της ιστορίας ελαφραίνει από τη ζωηρή ατμόσφαιρα του παραθαλάσσιου θέρετρου.
Διαβάστε ακόμα:
Tαξίδι ζωής στην Καππαδοκία: Ένα οδοιπορικό στα βάθη της Ανατολής
