Τελικά, όσο μεγαλώνω, με πιάνω να φλερτάρω όλο και συχνότερα με την ιδέα να μένω κάποιους, έστω, μήνες τον χρόνο στην Τήνο. Πάντα, βέβαια, μετά κυριαρχούν οι σκέψεις της σκληρής πραγματικότητας ενός ανθρώπου γεννημένου και μεγαλωμένου στην Αθήνα: δεν έχει νοσοκομείο και, όταν φυσάει πολύ, δεν έχει και πλοία. Οπότε, προς το παρόν, αρκούμαι σε αυτό που έχω μάθει να κάνω από μικρή: Πάσχα, καλοκαίρι και ένα-δύο τριήμερα τον χρόνο στο νησί από όπου κατάγομαι. Σε ένα ψαροχώρι στα βόρεια του νησιού, τον Πάνορμο, που απέχει γύρω στα 30 χιλιόμετρα από τη Χώρα της Τήνου. Με χαρακτηριστικό τοπόσημο ένα μικρό νησάκι, τον Πλανήτη και τον φάρο του, να δεσπόζει επιβλητικά απέναντι, όπου κι αν κάτσεις στον Πάνορμο.
Ένα χωριουδάκι που, για μένα, αποτελεί την αρχή των περισσότερων ιστοριών μου. Με φίλους που κρατάνε από τα παιδικά χρόνια, με κοριτσίστικα ξενύχτια, πρωινές βουτιές από τον μώλο και, μετά, περπάτημα προς τις παραλίες της Άγιας Θάλασσας και του Καβαλουρκού. Εκεί όπου, μέχρι και σήμερα, η μοναδική σκιά είναι τα ελάχιστα αλμυρίκια και ο κυρίαρχος ήχος ο παφλασμός της θάλασσας. Οι εθισμένοι στο κινητό τους θα απογοητευτούν, γιατί συνήθως δεν έχει σήμα στην Άγια Θάλασσα. Η ασφαλής πρόσβαση γίνεται με τα πόδια ή με SUV, έστω με κάποιο αυτοκίνητο με πολύ καλές αναρτήσεις, γιατί ο δρόμος είναι καρόδρομος. Στα παιδικά μου χρόνια υπήρχε ένα κόκκινο σκάφος, με καπετάνιο τον Κοσμά, που σε πήγαινε ανά μία ώρα σε αυτές τις παραλίες. Δυστυχώς, αυτή η εμπειρία που ενθουσίαζε όχι μόνο τους τουρίστες, αλλά και εμάς που κάναμε καθημερινά το δρομολόγιο, δεν υπάρχει πια.
Όσοι προτιμούν ξαπλώστρες, μεγάλα πουφ, μουσική και νόστιμα πιάτα τύπου brunch, μπορούν να πάνε με τα πόδια ή με αυτοκίνητο στη Ρόχαρη, την τρίτη παραλία του χωριού. Αν κάποιος έρθει βόλτα στον Πάνορμο, αξίζει να το κάνει μέρα και να συνδυάσει μπάνιο με φαγητό σε μία από τις πολλές ταβέρνες του, όπως ο «Μαΐστρος» για θαλασσινά, όπου ο ιδιοκτήτης, ο Γιάννης, φέρνει καθημερινά τα φρέσκα ψάρια κατευθείαν από το καΐκι του. Διαλεχτός μεζές του μαγαζιού είναι το σαλάχι με λαδολέμονο. Και από κυρίως, οπωσδήποτε η γαριδομακαρονάδα.
Τρία χιλιόμετρα πριν από τον Πάνορμο βρίσκεται το κεφαλοχώρι και πραγματικό στολίδι αρχιτεκτονικής της Τήνου, ο Πύργος. Ένα χωριό όπου το κεντρικό του σοκάκι φιλοξενεί πολλά εμπορικά μαγαζιά, από ρούχα και κοσμήματα μέχρι ντελικατέσεν, και το οποίο καταλήγει στον υπεραιωνόβιο πλάτανο. Σπανίως δεν αγοράζω κάτι από «το στενό», όπως το λέμε. Ένα χαλαρό φόρεμα από την Εύη, που σχεδιάζει μόνη της τα ρούχα στο «Αρμονία Concept», ένα ζευγάρι εφετζίδικα σκουλαρίκια απέναντι από τη Σταυρούλα, ακόμα και μικρά σκαλιστά, μαρμάρινα εννοείται, για δωράκια.
Φτάνοντας πια στην πλατεία, κάτω από τη φιλόξενη σκιά του πλάτανου, στεγάζονται τρία καφέ, ουζερί και γλυκοπωλεία, το καθένα με τα δικά του ωραία. Ο «Μεγάλος Καφενές» με το ξακουστό γαλακτομπούρεκο, το «Αθμάρ» με το cheesecake του και τη μελωμένη πορτοκαλόπιτα. Η μοναδική ταβέρνα του χωριού είναι το «Γιασεμί», με τίμια, οικογενειακά πιάτα και δικό μου αγαπημένο τον μουσακά και τα μπιφτέκια.
Εκτός πλατείας βρίσκεται το μοναδικό ιταλικό του χωριού, «Dough & Shaker», με χειροποίητα ζυμαρικά και ροδοψημένες πίτσες, φτιαγμένες με υλικά από μικρούς παραγωγούς. Για μένα, η καλύτερη ώρα να επισκεφτεί κάποιος τον Πύργο είναι το απόγευμα ή νωρίς το βραδάκι. Αποτελεί και μια σχετικά απάνεμη όαση όταν τα μποφόρ λυσσομανούν πάνω από τα 7, κάτι που δεν συμβαίνει σπάνια τον Αύγουστο.
Ο Πύργος σου δίνει να καταλάβεις περί τίνος πρόκειται πριν καν ανηφορίσεις στον μεγάλο πλακόστρωτο δρόμο του χωριού. Η στάση του λεωφορείου που βρίσκεται στην είσοδο του χωριού είναι ένα έργο τέχνης από μόνη της, παρότι λίγοι καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για στάση όταν στέκονται εκεί για τις πρώτες selfies. Κάποιοι μερακλήδες μαρμαράδες του χωριού, που είναι και πολλοί λόγω παράδοσης, αποφάσισαν πριν από καμιά εικοσαριά χρόνια να βάλουν όλη τους την τέχνη σε αυτή τη στάση, η οποία προϊδεάζει με τις αψίδες της όσους επισκέπτονται το «μαρμαρένιο χωριό».
Πάνω από κάθε παράθυρο και πόρτα πυργιανού σπιτιού κυριαρχούν τα υπέρθυρα. Τα μαρμάρινα, σκαλιστά υπέρθυρα, φεγγίτες ή φωτοθυρίδες, με σχέδια από πουλιά μέχρι λουλούδια και καραβάκια, παλιότερα χρησίμευαν για τον εξαερισμό του σπιτιού, ωστόσο πλέον αποτελούν υπέροχα δείγματα μιας λαϊκής τέχνης που δεν χάθηκε στον χρόνο. Δύο είναι οι μεγάλες εκκλησίες του χωριού, ο Άγιος Νικόλαος και ο Άγιος Δημήτριος. Η πιο χαρακτηριστική ανάμνηση που έχω από αυτές είναι πασχαλινή. Ποια εκκλησία θα «αναστήσει» πρώτη και ποια θα ρίξει τα πιο εντυπωσιακά βεγγαλικά ή τις περισσότερες «τρυμπονιές».
Το μουσείο του Χαλεπά και το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας, που δημιούργησε η Σοφία Στάικου με γνήσια αγάπη για τον τόπο και σεβασμό στη μαρμαροτεχνία, αξίζει να τα δει κάποιος, ακόμα και αν δεν συνηθίζει να συχνάζει σε μουσεία. Και μόνο για τις ιστορίες που θα ακούσει αξίζει τον κόπο. Θυμάμαι, σε ηλικία 12-13 ετών, όταν είχε πολύ αέρα και δεν πήγαινα για μπάνιο, παραφύλαγα έξω από το μουσείο του Χαλεπά και, όταν έβλεπα ξένους τουρίστες να κοντοστέκονται στην ταμπέλα, προθυμοποιούμουν να τους ξεναγήσω μέσα, στα αγγλικά, βγάζοντας χαρτζιλίκι.
Αυτά, λοιπόν, είναι μόλις δύο από τα καμιά σαρανταριά χωριά του νησιού. Ενός νησιού που επί χρόνια ήταν παρεξηγημένο λόγω της πρώτης, όχι πολύ νησιώτικης εικόνας που είχε ο επιβάτης ενός καραβιού ατενίζοντας το λιμάνι, ειδικά τη θέα από το παλιό λιμάνι. Βασικά, ήταν κάτι τριώροφα που θα μπορούσαν να αποτελούν και γειτονιά στο Γκύζη.
Όσοι αγάπησαν την Τήνο το έκαναν εξερευνώντας την. Και οι ομορφιές της είναι τόσες πολλές, που, αν θες να τη γευτείς πραγματικά, μια βδομάδα δεν φτάνει και πιθανώς να μη σε βγάλει στον Πάνορμο. Το κείμενο αυτό, όμως, μπορεί να σε πείσει να κάνεις αυτή τη βόλτα των 30 χιλιομέτρων, έτσι δεν είναι; Αν την κάνεις την κατάλληλη ώρα, θα απολαύσεις, στη διαδρομή, λίγο πριν τα Υστέρνια, ένα από τα μαγευτικότερα ηλιοβασιλέματα του Αιγαίου.
*Η Κατερίνα Δούκα είναι δημοσιογράφος. Συμπαρουσιάστρια της ενημερωτικής εκπομπής “Συνδέσεις” στο ΕΡΤnews.
Διαβάστε ακόμα:
Εξερευνώντας τα Υστέρνια: Μοναδικές εμπειρίες σε νέα και παλιά στέκια
Εξερευνώντας την πόλη της Τήνου: Οι άνθρωποι που την μεταμορφώνουν
