Μακριά από τη δημοσιότητα που απολαμβάνουν άλλα βουνά της Βόρειας Ελλάδας, το Παγγαίο ξεχωρίζει ως ένας από τους πιο ενδιαφέροντες ορεινούς όγκους της Ανατολικής Μακεδονίας. Γνωστό στην αρχαιότητα για τα ορυχεία χρυσού που τροφοδότησαν τις εκστρατείες του Φιλίππου του Β’, το Παγγαίο εξακολουθεί να τραβά το ενδιαφέρον, να μαγεύει και να εκπλήσσει. Ανεξερεύνητο για τους περισσότερους, σχεδόν απαρατήρητο για τους μη μυημένους, αλλά βαθιά αυθεντικό, κρύβει στις πλαγιές του μονοπάτια, μοναστήρια και άγνωστες γαστρονομικές οάσεις που δύσκολα θα περίμενε να συναντήσει κανείς σε αυτή τη βόρεια γωνιά της Ελλάδας.
Με ψηλότερη κορυφή την Κοζνίτσα στα 1.956 μ., γνωστή και ως Μάτι, το Παγγαίο ξεχωρίζει κυρίως για τα εσωτερικά μονοπάτια του και όχι για τις κορυφές του. Πανύψηλες οξιές, αιωνόβιοι πλάτανοι και έλατα πλαισιώνουν ορειβατικές διαδρομές μεγάλης αξίας, μέσα από εκτεταμένα δασικά τοπία που κόβουν την ανάσα.
Το μονοπάτι της Αυλής, της Ιεράς Μονής Εικοσιφοινίσσης, του Ροδολίβους ψηλά στις κορυφογραμμές του βουνού, καθώς και το μονοπάτι της Μεσορόπης, είναι μόνο μερικά από τα περιπατητικά μονοπάτια που μπορεί να ανακαλύψει κανείς στο Παγγαίο. Για αρχάριους ορειβάτες, τα Μαύρα Νερά και το μονοπάτι της Πρώτης αποτελούν ιδανικές επιλογές για μια πρώτη γνωριμία με το βουνό, χωρίς ιδιαίτερη καταπόνηση. Στο Παγγαίο λειτουργούν οργανωμένα ορειβατικά καταφύγια, με ψηλότερο το καταφύγιο «Στέργιος Χατζηγεωργίου», το οποίο βρίσκεται στα 1.750 μ. και διαθέτει χωρητικότητα έως 60 άτομα.
Για την ιστορία και μόνο, ειδικά αν σας εξιτάρει το υπερφυσικό και το μυστήριο, αξίζει να θυμάται κανείς ότι στις κορυφές του Παγγαίου έχουν εντοπιστεί μικρά αρχαία ιερά αφιερωμένα στον θεό Διόνυσο. Η παράδοση θέλει γυναίκες μάντισσες να δίνουν χρησμούς, με τη συνδρομή των αινιγματικών Βησσών, θρακικών φύλων για τα οποία ελάχιστα είναι γνωστά σήμερα. Όποια κι αν είναι η ιστορική πραγματικότητα, το Παγγαίο φαίνεται πως ασκούσε έντονη γοητεία στους αρχαίους. Η μυθολογία αναφέρει ότι εδώ βρήκε βίαιο θάνατο ο Ορφέας από τις Βάκχες, ενώ στο ίδιο όρος ο Κάδμος φέρεται να ανακάλυψε με θαυμαστό τρόπο τα περίφημα χρυσωρυχεία του Παγγαίου.
Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης και παραδοσιακά χωριά
Χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 700 μ. στη βόρεια πλευρά του βουνού, η Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά και ιστορικά μνημεία της περιοχής. Η ίδρυσή της τοποθετείται στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, με τη μονή να αποκτά ιδιαίτερη ακμή κατά τα βυζαντινά και οθωμανικά χρόνια. Την περίοδο αυτή λειτούργησε ως σημαντικό πνευματικό κέντρο, χάρη και στη σπουδαία βιβλιοθήκη της, η οποία καταστράφηκε το 1914, κατά τη βουλγαρική κατοχή της περιοχής. Σήμερα, η μονή λειτουργεί ως γυναικείο μοναστήρι και αποτελεί σημείο αναφοράς και προσκυνήματος για την Ανατολική Μακεδονία.
Αξίζει επίσης να αναζητήσετε τις λεγόμενες Τρύπες της Παναγίας. Σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο, αν ακολουθήσει κανείς το σπηλαιώδες εκκλησάκι, μπορεί να διασχίσει το βουνό και να φτάσει στη Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης από την απέναντι πλευρά του Παγγαίου.
Εξερευνώντας το Παγγαίο και τις πλαγιές του, συναντά κανείς τα χωριά της περιοχής. Οικισμοί βουτηγμένοι στο πράσινο, ανάμεσα σε τρεχούμενα νερά και απόκρημνες πλαγιές, συνθέτουν το σκηνικό ενός βουνού που παραμένει άγνωστο για τους περισσότερους, αλλά ξεχωρίζει με τη φυσικότητα και την αυθεντικότητά του.
Τσίπουρο, τυριά, κρασί, αμυγδαλωτά και παραδοσιακή αρχιτεκτονική είναι μόνο μερικοί από τους λόγους για τους οποίους φημίζονται τα χωριά του Παγγαίου. Από τη Μουσθένη, με τα τοξωτά γεφύρια και τα λιθόκτιστα παραδοσιακά σπίτια, μέχρι τη Μεσορόπη με τα αρχοντικά του 19ου αιώνα και το Παλαιοχώρι με το Βρανόκαστρο, οι οικισμοί του Παγγαίου ξεχωρίζουν από μακριά. Δεν είναι τυχαίο ότι το βουνό αποκτά σταδιακά την προσωνυμία «Πήλιο της Καβάλας».
Διαβάστε ακόμα:
Παγγαίο: Εξερευνώντας το «Πήλιο της Καβάλας»
Μεσορόπη: Πώς ένα χωριό στους πρόποδες του Παγγαίου έγινε γαστρονομικός προορισμός
Παγγαίο: Το στέκι του Διονύσου μαγεύει τους θνητούς
