Εξωστρεφής, στραμμένη προς το ζωηρό μπλε της θάλασσας αλλά και γεμάτη χρώματα, λουσμένη στο δυνατό φως του ήλιου. Η Βαλέτα αποτελεί την επιτομή της μεσογειακής ιστορικής πόλης, της οποίας η ανεξάντλητη πολιτιστική κληρονομιά δηλώνει παρούσα σε κάθε βήμα. Παραμυθένια και ζωηρή, χαλαρή και οικεία, υποδέχεται τα εκατομμύρια των επισκεπτών της με την ίδια φιλόξενη διάθεση που το φυσικό της λιμάνι υποδέχθηκε το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη, πέντε αιώνες πριν.
Σ΄ αυτούς, εξάλλου, οφείλεται η ίδια η ύπαρξη της γεμάτης θησαυρούς, θρύλους και συναρπαστικά αφηγήματα δοξασμένης πρωτεύουσας που έχτισαν το 1565, δίνοντάς της το όνομα του Μεγάλου Μάγιστρου Jean Parisotdela Vallette. Όπως και η όψη μιας εκτεταμένης καστρόπολης, που τόσο γοητεύει όσους περιδιαβαίνουν τους αναγεννησιακούς δρόμους και τα δαιδαλώδη σοκάκια της ανακαλύπτοντας ένα ακόμη σημείο με μαγευτική θέα, όσους κατακλύζουν τα café στις πλαισιωμένες από μνημεία πλατείες, όσους θαμπώνονται από τον πλούτο που της άφησαν παρακαταθήκη οι Γλώσσες των Ιπποτών και όσους την αξιοποιούν σαν εφαλτήριο για μια ημερήσια εκδρομή στις τρεις ιστορικές πόλεις απέναντί της ή στα γραφικά, γειτονικά της Μάλτας νησιά.
Όσο κι αν η ίδια η Βαλέτα συναρπάζει, συχνά η τόση κοσμοπλημμύρα και τα πλήθη που πολιορκούν τον πυκνό ιστό της πόλης, κουράζουν. Είναι ακριβώς τότε, που οι αστικές οάσεις της μετατρέπονται στο πιο ευπρόσδεκτο καταφύγιο ανάπαυλας και δροσιάς. Κήποι ιδανικοί για να χαλαρώσετε, να δείτε μια διαφορετική όψη της κοσμοπολίτικης πρωτεύουσας, να θαυμάσετε για άλλη μια φορά την πανοραμική θέα, ακόμη και ν΄ ανακαλύψετε μια απρόσμενη σελίδα της μοναδικής της ιστορίας.
Άνω Κήποι Μπαράκα – Upper Barrakka Gardens
Αξιοθέατο από μόνος του, ο ωραιότερoς δημόσιος κήπος της Βαλέτα, παραμένει μαγικός παρά το αδιάκοπο πήγαιν’ έλα του πλήθους. Δημοφιλής κάθε ώρα της ημέρας, διαμορφωμένος στην ανώτερη βαθμίδα του προμαχώνα των Αγίων Πέτρου και Παύλου, ο οποίος ανάγεται στον 16ο αιώνα, διάστικτος από αγάλματα και μνημεία, πλημμυρισμένος από λουλούδια που γιορτάζουν τα ανεξάντλητα χρώματα της φύσης, κερδίζει τον τίτλο του σημείου της πόλης με την εντυπωσιακότερη θέα. Όντως, από την προνομιακή θέση τους απέναντι από την ιστορική Πλατεία της Καστίλλης, το βλέμμα ταξιδεύει από το Μεγάλο Λιμάνι ως πέρα από τα καταγάλανα νερά και το οχυρωμένο ακρωτήριο της Βαλέτας, στις 3 ιστορικές πόλεις ακριβώς απέναντι: εκεί όπου το φρούριο Fort St Angelo της Vittoriosa και το παρατηρητήριο της Senglea μοιάζουν μια ανάσα μακριά.
Και όντως έτσι είναι: από τους Άνω Κήπους Μπαράκα ένας γυάλινος ανελκυστήρας ύψους 38 μέτρων με εισιτήριο 1€ σας κατεβάζει στην αποβάθρα επιβίβασης των ferry ή των παραδοσιακών πλοιαρίων, που έναντι 4 ή 10 ευρώ αντίστοιχα, καλύπτουν την ολιγόλεπτη διαδρομή ως την απέναντι χερσόνησο και την εντυπωσιακή Μαρίνα του Μεγάλου Λιμανιού της Βιτοριόζα. Το ίδιο δημοφιλή κάνει τους κήπους η καθημερινή τελετή κανονιοβολισμών στις 12 το μεσημέρι -συνήθως και στις 4μ.μ. Συγκεντρώνοντας πλήθος επισκεπτών που κάνουν ηλεκτρονική παρακράτηση στη σελίδα www.salutingbattery.com, αναβιώνει τις βολές του πυροβολείου του 16ου αιώνα, των οποίων αρχικός σκοπός ήταν η προστασία της Βαλέτας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Δεν αποκλείεται δε, από το μπαλκόνι-παρατηρητήριο κάποια απογεύματα να δείτε τον καθαρισμό και το γυάλισμα των κανονιών, που παρατάσσονται μπροστά στο παρτέρι με τον σχηματισμένο από δεκάδες λουλούδια, ερυθρόλευκο σταυρό των Ιπποτών.
Ακόμη περισσότερα είναι τα χρώματα από τα γεράνια, τις βιολέτες, τους ιβίσκους, τις μπιγκόνιες, τις ορτανσίες και τα υπόλοιπα εποχιακά μεσογειακά άνθη, που μαζί με τους φοίνικες και τα δέντρα εσπεριδοειδών, κυκλώνουν το σιντριβάνι των Μπαράκα, την προτομή του Winston Churchill και το αντίγραφο του γεμάτου ζωντάνια έργου «Les Gavroches», που ο Μαλτέζος γλύπτης Antonio Sciortino εμπνεύστηκε από τους «Άθλιους» του Hugo -την αυθεντική γλυπτική σύνθεση θα δείτε στο Εθνικό Μουσείο MUZA. Εκτός από τα άφθονα παγκάκια γύρω στα παρτέρια και κάτω από τις εντυπωσιακές αψίδες των κήπων, ένα café προσφέρει επιπλέον δροσιά με αναψυκτικά, ροφήματα και παγωτά εμπορίου, ενώ μια ακόμη ματιά στην πανοραμική θέα ή μια ακόμη φωτογραφία, ειδικά την ώρα της δύσης του ήλιου και των παστέλ αποχρώσεων του ορίζοντα, είναι ικανή να σας πείσει ότι στο συγκεκριμένο σημείο θα έρχεστε όπως και οι Μαλτέζοι, ξανά και ξανά.
Κήπος Hastings – Ġnien Hastings
Σε κοντινή απόσταση αλλά στην άλλη πλευρά των στιβαρών οχυρώσεων, εκεί όπου οι προμαχώνες του Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Μιχαήλ επιβλέπουν την είσοδο στη Βαλέτα, το σκηνικό αλλάζει σε πιο ήσυχο και η εντυπωσιακή θέα διαφοροποιείται αλλά παραμένει. Ο Ġnien Hastings, ένας μικρός δημόσιος κήπος στη δυτική πλευρά της Κεντρικής Πύλης της πόλης, στον οποίο οδηγεί μια σειρά από φαρδιά σκαλοπάτια που ξεκινούν απέναντι από το κτήριο του Κοινοβουλίου του Renzo Piano, είναι για τους κατοίκους της Βαλέτας το σημείο απ’ το οποίο η πόλη τους σε καλωσορίζει ή από τον οποίο την αποχαιρετάς. Σίγουρα, με τα σκιερά παγκάκια και τα ψηλά δέντρα που πλαισιώνουν τα γαλήνια μονοπάτια, αποτελεί ένα γοητευτικό καταφύγιο από τη φασαρία της πόλης και μια ευχάριστη, εύκολα προσβάσιμη παράκαμψη για όσους εξερευνούν τις επάλξεις και τις οχυρώσεις της πρωτεύουσας της Μάλτας.
Θρύλος και ιστορία συνυπάρχουν και εδώ, όπως συχνά συμβαίνει στην παραμυθένια Βαλέτα: από τη μια, ένας αστικός μύθος θέλει τον κήπο να δημιουργήθηκε μέσα σε μόλις 4 ώρες, από την άλλη, η πραγματικότητα είναι πως φέρει το όνομα του Francis Edward Rawdon-Hastings, κυβερνήτη της Μάλτας μεταξύ 1824 και 1826, του οποίου το μνημείο στέκει καταμεσής της αστικής αυτής όασης, προσθέτοντας έναν ιστορικό τόνο. Γεγονός παραμένει πάντως, πως και από εδώ σας κυκλώνει η εντυπωσιακή θέα, με μια διαφορετική άποψη της Μάλτας να ξεδιπλώνεται μπροστά σας: από τη συνοικία Φλοριάνα και το σιντριβάνι των Τριτώνων σε πρώτο πλάνο, ως το λιμάνι της Msida, την πυκνοδομημένη Sliema και το νησί Manoel στον ορίζοντα. Φωτογραφίστε τη, αγναντέψτε τη και χαλαρώστε με ένα σνακ ή ένα ποτό στο διακριτικό υπαίθριο café που λειτουργεί στον κήπο.
Κήπος και περιστύλιο της Μονής Αγ. Αικατερίνης – Mysterium Fidei
Ο ορισμός ενός πολύτιμου μυστικού φυλαγμένου στην καρδιά της πόλης, ο κήπος του Μοναστηριού της Αγίας Αικατερίνης, αποτελεί ένα ιστορικής σημασίας αξιοθέατο, την ύπαρξη του οποίου αγνοούν σε μεγάλο βαθμό και οι ίδιοι οι κάτοικοι της Βαλέτας. Δικαιολογημένα, αφού ο κρυφός κήπος παρέμεινε απρόσιτος για πάνω από 400 χρόνια, ανοίγοντας για το κοινό μόλις λίγους μήνες πριν, ως μέρος μιας συναρπαστικής ιστορίας ενός υπόγειου θρησκευτικού συγκροτήματος με ρίζες στο 1575. Ήταν το έτος κατά το οποίο ο Μαρκήσιος Giovanni Vasco Oliviero και η σύζυγός του Katerina, δώρισαν την ιδιοκτησία τους, γνωστή ως Casa Vanilla, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για την ανάρρωση του γιου τους από την πανώλη, προκειμένου να μετατραπεί σε καταφύγιο για ορφανά. Το ζευγάρι όχι μόνο προσέφερε το ίδιο το κτίριο, αλλά έχτισε επίσης ένα μοναστήρι -τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης που παρείχε στήριξη σε ορφανά κορίτσια-, πρόσθεσε έναν επιπλέον όροφο και κληροδότησε όλα τα υπάρχοντά του στο μοναστήρι με τη διαθήκη του.
Καθώς η πέτρα που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του μοναστηριού ανασκάφηκε κάτω από το χώρο, το ανοιχτό λατομείο σχημάτισε ένα υπόγειο συγκρότημα που τώρα έχει μετατραπεί στο Μουσείο Mysterium Fidei. Το απαρτίζουν ο «Μυστικός Κήπος» και μια σειρά από αναπαραστάσεις κελιών στο περιστύλιο, προσφέροντας μια ματιά στην καθημερινή ζωή των μοναχών – τόσο αφοσιωμένη, γαλήνια και διαφορετική από την ατμόσφαιρα της πολύβουης νησιωτικής πρωτεύουσας έξω από τις πύλες του μοναστηριού. Η αίσθηση ότι κατηφορίζεις μια ράμπα με ελαφριά κλίση και ότι μια μόνο στροφή αρκεί για να αλλάξεις τελείως σκηνικό και να ξεκλέψεις λίγη ώρα αποφόρτισης σε μια ιστορική όαση πρασίνου, είναι ασύγκριτη. Οπωροφόρα δέντρα, ντοματιές, αμπέλια, λουλούδια και βότανα φυτεμένα σε γλάστρες ή στο έδαφος, περιβάλλουν τη μορφή του Χριστού που δεσπόζει στο κέντρο, με το απρόσμενο σκηνικό να συμπληρώνεται από τρία πηγάδια νερού και μερικούς κατοίκους που κάνουν περιστασιακά αισθητή την παρουσία τους, όπως κότες, κουνέλια, χελώνες και μια ντροπαλή γάτα.
Κάτω από τις αψιδωτές στοές που απλώνονται περιμετρικά γύρω από τον κήπο, ρίχνουμε μια σπάνια ματιά στον εξαιρετικά λιτό βίο που συνοδεύει την απάρνηση των εγκόσμιων. Η περιήγηση που γίνεται με αντίτιμο εισιτηρίου, συνοδεύεται από ηχητικό οδηγό που διατίθεται και στα ελληνικά, κι έτσι αποκτούμε μια σαφή άποψη για το ρόλο όσων παρουσιάζονται: από τα υπνοδωμάτια της ηγουμένης και των απλών μοναχών, τα δωμάτια ραπτικής, τις κουζίνες και τις δεξαμενές με τα καζάνια για καυτό νερό όπου γίνονταν το πλύσιμο των ρούχων, ως ένα από τα υπόγεια δωμάτια που χρησίμευε ως καταφύγιο κατά τη διάρκεια του Β΄.Π.Π., τις αίθουσες ελέγχου όπου οι μοναχές διαχειρίζονταν και βοηθούσαν ν’ αναμορφωθούν νεαρές γυναίκες που θεωρούνταν απειλές για την ηθική εκείνης της εποχής, ακόμη και τον τόπο ταφής των μοναχών, οι οποίες ορκίζονταν να μην βγουν ποτέ έξω από τα τείχη του μοναστηριού, ή την παραγωγή ροδόνερου για φαρμακευτική χρήση.
Παραμένοντας κρυμμένο παρότι στην καρδιά της πόλης, αλλά και εξακολουθώντας να αποτελεί κατοικία λιγοστών μοναχών του Δεύτερου Τάγματος του Αγίου Αυγουστίνου, το Mysterium Fidei μοιάζει να ψιθυρίζει μακρινές ιστορίες που επέζησαν στην πορεία αιώνων και εξακολουθούν να συναρπάζουν ως σήμερα. Ακριβώς όπως καθετί στη μεγαλειώδη Βαλέτα.
Διαβάστε ακόμα:
