Ο κόσμος βρίσκεται σε μια διαρκή πίεση υπό τον κλοιό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το τέλος του πολέμου πλησιάζει. Η Γερμανία έχει ήδη παραδοθεί σχεδόν τρεις μήνες νωρίτερα και οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να δώσουν τέλος στον πόλεμο με την Ιαπωνία, όποιες και αν είναι οι συνέπειες.
Έτσι, σιωπηλά και δίχως καμία δημόσια ενημέρωση, έχει δημιουργηθεί το μεγαλύτερο και καταστροφικότερο όπλο που έχει γνωρίσει ποτέ ως τότε η ανθρωπότητα· η ατομική βόμβα. Με αυτόν τον τρόπο οι άνθρωποι από όλο τον κόσμο συστήνονται στην απόλυτη φρίκη και βλέπουν πώς λειτουργεί αλλά και πώς μπορούν να καταστραφούν άνθρωποι, πόλεις και συνειδήσεις σε κλάσματα του δευτερολέπτου ή και σε διάρκεια χρόνων, αλλά αυτό δεν το γνωρίζουν ακόμα. Η ατομική βόμβα είναι ένα όπλο μαζικής καταστροφής, που απελευθερώνει τεράστια ποσά ενέργειας μέσω της πυρηνικής σχάσης. Λειτουργεί διασπώντας ασταθείς πυρήνες βαρέων στοιχείων, όπως το ουράνιο-235 ή το πλουτώνιο-239, προκαλώντας μια ανεξέλεγκτη αλυσιδωτή αντίδραση, η οποία δημιουργεί έκρηξη, ακτινοβολία και ακραία θερμότητα.
Ξημερώνει Δευτέρα 6 Αυγούστου του 1945. Οι δρόμοι της Χιροσίμα είναι γεμάτοι με κόσμο που ξεκινάει τη μέρα του. Οι εργαζόμενοι πάνε προς τις εργασίες τους για να βρουν τους συναδέλφους που βρίσκονται ήδη εκεί, οι μαθητές κατακλύζουν κάθε πεζοδρόμιο με φωνές και γέλια, κάθε τραμ και λεωφορείο είναι γεμάτο και η πόλη ξυπνά σιγά σιγά. Στον ορίζοντα διαφαίνεται ένα αμερικανικό Boeing B-29, κάτι διόλου παράξενο σε περίοδο πολέμου για τους κατοίκους, οι οποίοι δεν του δίνουν σημασία, έως ότου το ρολόι σημαίνει 8:15 π.μ. και η ζωή όλης της ανθρωπότητας αλλάζει μονομιάς.
Δύο χιλιάδες πόδια πάνω από το έδαφος της Χιροσίμα, εκρήγνυται η πρώτη πυρηνική βόμβα που χρησιμοποιήθηκε σε πόλεμο, με την ονομασία «Little Boy». Όσοι είναι «τυχεροί» εκσφενδονίζονται μαζί με ό,τι κρατούσαν. Πολλά από τα ρούχα και τα υποδήματά τους φεύγουν από τη δύναμη της βόμβας. Σιγά σιγά επέρχεται μια αδιανόητα υψηλή θερμοκρασία, που έχει ως αποτέλεσμα να λιώνουν κορμιά. Εκείνη τη στιγμή βρήκαν ακαριαίο θάνατο περίπου 70.000 με 80.000 ψυχές. Το διάστημα των επόμενων 4 μηνών ο αριθμός αυτός ανέβηκε περίπου στις 140.000. Οι μαρτυρίες των επιζώντων είναι τόσο τρομακτικές όσο αυτά που βίωσαν εκείνη τη Δευτέρα. Οι επιπτώσεις τους ήταν μη αναστρέψιμες σε πολλές περιπτώσεις: τα πρόσωπά τους αλλοιώθηκαν, η σάρκα τους ξεφλούδιζε από την υπερβολικά υψηλή θερμοκρασία, έβλεπαν ανθρώπους να ξεψυχούν δίπλα τους. Φίλους, γνωστούς, συγγενείς και εκείνοι να παλεύουν λεπτό με το λεπτό να κρατηθούν στη ζωή, παρά τον πόνο και τη φρίκη που εκτυλίσσονταν παντού γύρω τους. Η ακτινοβολία και η θερμότητα εξαπλώθηκαν περίπου σε ακτίνα αρκετών χιλιομέτρων από το σημείο μηδέν, το σημείο κάτω από το οποίο εξερράγη η βόμβα, και το γνωστό μανιτάρι υψώθηκε στα 15 έως 18 χιλιόμετρα.
Οι περισσότεροι επιζώντες συσπειρώθηκαν στη γέφυρα Miyuki. Στο σημείο αυτό είναι τραβηγμένες και οι πιο γνωστές φωτογραφίες, στιγμές μετά την έκρηξη, του φωτογράφου Yoshito Matsushige. Κάποιοι από τους εικονιζόμενους που κατάφεραν να επιζήσουν εξιστόρησαν τις τραγικές αυτές στιγμές και έδωσαν ζωή στα στιγμιότυπα, που από μόνα τους είναι αρκετά δυνατά. Οι φωτογραφίες βρίσκονται στο σημείο αυτό μέχρι σήμερα, ώστε να μπορεί κανείς, περνώντας από εκεί, να μάθει την ιστορία τους, σαν ζωντανό μνημείο Ειρήνης. Μέσα από τις δικές τους μαρτυρίες, έγινε γνωστό πως αρκετοί από τους παρευρισκόμενους βουτούσαν στο ποτάμι, πάνω από το οποίο περνούσε η γέφυρα Miyuki, ώστε να κατευνάσουν την υπερβολική ζέστη που ένιωθαν, καθώς κυριολεκτικά κομμάτια του σώματός τους καίγονταν και αποσυντίθονταν. Αυτό είχε τις περισσότερες φορές άσχημη κατάληξη, διότι, εξαντλημένοι από όσα ζούσαν, δεν είχαν δύναμη να κολυμπήσουν και πνίγονταν. Αυτές ήταν μόνο οι στιγμιαίες επιπτώσεις της ατομικής βόμβας. Όλη η αλήθεια θα ερχόταν στην επιφάνεια χρόνια μετά την 6η Αυγούστου 1945. Άρχισαν σταδιακά να καταγράφονται σοβαρά προβλήματα υγείας στους επιζώντες, αυξήθηκαν οι περιπτώσεις καρκίνου, λευχαιμίας και άλλων παθήσεων που συνδέθηκαν με την έκθεση στην ακτινοβολία, και άλλα πολλά ιατρικά προβλήματα συνέχισαν να μαστίζουν την κοινωνία της Ιαπωνίας για πολλά έτη.
Δημιουργήθηκε και ο όρος «Χιμπακούσα», ο οποίος περιγράφει τον άνθρωπο που έχει επιζήσει από τους ατομικούς βομβαρδισμούς της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι. Γύρω από έναν «Χιμπακούσα» τριγυρνάνε ενοχές, φόβοι, κοινωνικό στίγμα και πολλοί εφιάλτες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλοί να κρατάνε μυστική την ταυτότητά τους και όσα έχουν βιώσει, ώστε να αποφύγουν τα περίεργα βλέμματα και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Υπήρχε ευρεία προκατάληψη πως οι επιζώντες ήταν ακόμα «μολυσμένοι» από ραδιενέργεια, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται από τον υπόλοιπο πληθυσμό. Υπήρχαν ακόμη δυσκολίες στην εύρεση συντρόφου, καθώς υπήρχαν φήμες και φόβοι περί γενετικών παραμορφώσεων στους απογόνους τους. Ως συνέπεια αυτού, οι επιζώντες έπρεπε να διαχειριστούν τον ψυχικό πόνο των «σκιών» που άφησε η έκρηξη, βιώνοντας μια συνεχή κατάσταση μαρτυρίου και εξαιτίας της στάσης των γύρω τους.
Ποια είναι όμως η αλήθεια για τη ραδιενέργεια της Χιροσίμα και πώς αυτή διαφέρει από την έκρηξη του Τσερνόμπιλ;
Αν και και οι δύο περιπτώσεις συνδέονται με ραδιενέργεια, η διαφορά τους είναι τόσο κομβική, που σε αυτή έγκειται το γεγονός πως η Χιροσίμα, όπως και το Ναγκασάκι, δεν έπαψαν ποτέ να είναι κατοικήσιμα, σε αντίθεση με την περιοχή γύρω από το Τσερνόμπιλ, που εκκενώθηκε και παραμένει σε μεγάλο βαθμό ζώνη αποκλεισμού. Οι βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι εξερράγησαν πολύ πάνω από το επίπεδο του εδάφους. Αυτό μεγιστοποίησε την απόδοση της έκρηξης, προκαλώντας άμεσες και τεράστιες ζημιές. Από την άλλη όμως, αυτό μείωσε τα επίπεδα υπολειμματικής ραδιενέργειας στο έδαφος. Τα ραδιενεργά κατάλοιπα ανέβηκαν στο σύννεφο του μανιταριού που απλώθηκε πάνω από τις πόλεις και έτσι μεγάλο μέρος τους διασκορπίστηκε στην ατμόσφαιρα, χωρίς να προκαλέσει την ίδια μακρόχρονη μόλυνση που παρατηρήθηκε στο Τσερνόμπιλ. Εν αντιθέσει με το εργοστάσιο στο Τσερνόμπιλ, όπου η έκρηξη και η πυρκαγιά στον αντιδραστήρα απελευθέρωσαν μεγάλες ποσότητες ραδιενεργών υλικών στο περιβάλλον, γι’ αυτό και η ζώνη γύρω του θεωρείται ακόμη επικίνδυνη και παραμένει σε μεγάλο βαθμό μη κατοικήσιμη.
Σήμερα η Χιροσίμα έχει επανέλθει στην καθημερινότητά της. Επανακτίστηκε, επαναπροσδιορίστηκε και είναι μια πόλη εντελώς λειτουργική, κουβαλώντας καθημερινά μνήμες, ιστορίες και πόνο ανάμεσα στους δρόμους και τους κατοίκους της. Κάθε χρόνο, στις 6 Αυγούστου, στις 8:15, την ώρα που εξερράγη η «Little Boy», χτυπάει η καμπάνα στην πόλη ως ένδειξη τιμής στους δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που χάθηκαν εκείνη την ημέρα. Η πόλη τιμά τη μνήμη των θυμάτων και μας καλεί να θυμηθούμε τι έχει συμβεί στο χώμα που πατάμε, αλλά και την αξία της ειρήνης.
Αν επισκεφτείτε σήμερα την πόλη της Χιροσίμα, θα μπορέσετε να δείτε και εσείς από κοντά τα μνημεία Eιρήνης και να νιώσετε τον τρόπο που το παρελθόν συνομιλεί με το παρόν και πώς ό,τι ζει μια πόλη συλλογικά, δεν ξεγράφεται. Η μνήμη μένει ζωντανή ακόμα και αν δεν την βλέπεις με γυμνό μάτι.
Μπορείτε να ξεκινήσετε την ξενάγησή σας από το Πάρκο Μνημείου Ειρήνης (Peace Memorial Park), όπου βρίσκονται το Μουσείο Μνημείου Ειρήνης, το Κενοτάφιο και ο Θόλος της Ατομικής Βόμβας (A-Bomb Dome), ο οποίος είναι και μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Μια ακόμα όμορφη δραστηριότητα είναι να επισκεφτείτε το νησί Μιγιατζίμα (Miyajima), για το οποίο το ταξίδι διαρκεί περίπου μία ώρα, και εκεί μπορείτε να δείτε το ιερό Itsukushima με τη διάσημη πύλη torii, που μοιάζει να επιπλέει στη θάλασσα. Γυρνώντας, συνδυάστε την επίσκεψή σας με το Κάστρο της Χιροσίμα (Hiroshima Castle), ένα εντυπωσιακό ιστορικό κάστρο που, ενώ είχε καταστραφεί, δημιουργήθηκε ξανά κατ’ εικόνα του αρχικού κάστρου. Και ύστερα κατευθυνθείτε προς τον κήπο Shukkeien, έναν παραδοσιακό ιαπωνικό κήπο. Όσο βρίσκεστε στην πόλη, δεν θα πρέπει να παραλείψετε να δοκιμάσετε και την τοπική γαστρονομία της. Δοκιμάστε οπωσδήποτε okonomiyaki, μια αλμυρή ιαπωνική πίτα.
Η πόλη της Χιροσίμα είναι προσβάσιμη με Shinkansen, το ιαπωνικό τρένο υψηλής ταχύτητας, από το Κιότο ή την Οσάκα.
Διαβάστε ακόμα:
Ταξίδι στην Ιαπωνία -Ένα οδοιπορικό στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου
Κιότο: Η γραφική καρδιά της Ιαπωνίας
Ένας Έλληνας περιγράφει την ζωή στο Τόκιο και μάς καθοδηγεί σε ένα ταξίδι που τα έχει όλα
