Το πρώτο που γοητεύει έναν επισκέπτη που ταξιδεύει στη Νίκαια της Κυανής Ακτής είναι το φως. Ένα μοναδικό φως που ενέπνευσε ζωγράφους, ποιητές και συγγραφείς και συνεχίζει να χαρίζει στην πόλη μια λάμψη που δύσκολα συναντάς αλλού. Χαϊδεύει τα ιστορικά κτίρια, ξεχύνεται στα στενά σοκάκια της παλιάς πόλης και σκεπάζει τη βοτσαλωτή ακτή που, σαν δαντέλα, στολίζει τη θρυλική Promenade des Anglais.
Μπροστά της απλώνεται η Μεσόγειος που από το πρώτο φως της ημέρας έως τη δύση του ηλίου αλλάζει αδιάκοπα αποχρώσεις, από το τιρκουάζ, στο σμαραγδί μέχρι το βαθύ μπλε του κοβαλτίου. Η θάλασσα μετατρέπεται σε έναν καμβά που δε μένει ποτέ ο ίδιος, εκπλήσσοντας με τις αποχρώσεις του τον ταξιδιώτη. Η Νίκαια δεν προσπαθεί να σε εντυπωσιάσει με τη χλιδή ή την πολυτέλεια. Σε κερδίζει με την έμφυτη κομψότητα.
Οι μπλε «φρουροί» της Promenade
Στις αρχές του 19ου αιώνα η βρετανική αριστοκρατία επέλεγε τη Νίκαια για να περάσει εκεί τους χειμερινούς μήνες, χάρη στο γλυκό κλίμα της. Το 1824 ο κληρικός της Αγγλικανικής Εκκλησίας, αιδεσιμότατος Λιούις Γουέι, ανέλαβε την πρωτοβουλία για την κατασκευή ενός μονοπατιού κατά μήκος της ακτής της πρωτεύουσας της Κυανής Ακτής. Αρχικά, με πλάτος μόλις 2 μέτρα και χρηματοδοτούμενο από την αγγλική κοινότητα, το μονοπάτι παρείχε εργασία στους ντόπιους κατά τη διάρκεια ενός ιδιαίτερα δριμύ χειμώνα. Το Camin deis Anglés, δηλαδή «ο δρόμος των Άγγλων» στην τοπική διάλεκτο, είχε μόλις γεννηθεί και εξελίχθηκε αργότερα στη μήκους σχεδόν 7 χλμ. σημερινή Promenade des Anglais, το εμβληματικό παραλιακό μέτωπο της Νίκαιας. Ακοίμητοι φρουροί της θρυλικής Promenade είναι οι χαρακτηριστικές μπλε σιδερένιες καρέκλες, οι Chaises Bleues, που στέκονται στη θέση τους εδώ και δεκαετίες και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Το χαρακτηριστικό μπλε τους χάνεται μέσα στο μπλε του ουρανού και της θάλασσας, σαν να αποτελεί φυσική προέκταση του τοπίου.
Εκεί οι κάτοικοι συναντιούνται, συζητούν, διαβάζουν, ονειρεύονται, ερωτεύονται ή απλά ξεκουράζουν το βλέμμα τους στον ορίζοντα. Στις ιστορικές καρέκλες η ζωή κυλά αργά. Απλές, πρακτικές, αλλά στιβαρές, οι Chaises Bleues κατασκευάστηκαν από τον Σαρλ Τορντό, από το εργαστήριο του οποίου την περίοδο μεταξύ 1950 και 1970 ετοιμάστηκαν περισσότερες από 10.000. Αρχικά, όποιος τις χρησιμοποιούσε έδινε ένα συμβολικό ποσό, αλλά στην πορεία διατέθηκαν δωρεάν στο κοινό. Με την πάροδο των ετών επανασχεδιάστηκαν και ενισχύθηκαν, αλλά η αισθητική τους παρέμεινε αναλλοίωτη εμπνέοντας μεγάλο αριθμό καλλιτεχνών χάρη στην κομψότητα και τη λιτότητά τους. Από το 2010, η καρέκλα κατασκευάζεται από τα παιδιά και τα εγγόνια του Τορντό και έχει γίνει μέρος της κληρονομιάς της Νίκαιας.
Οι γεύσεις της Νίκαιας
Με έντονες επιρροές από την Προβηγκία και την Ιταλία, η γαστρονομική αρχιτεκτονική της περιοχής δομείται πάνω σε πολύ σταθερά θεμέλια: Φρέσκα λαχανικά, όσπρια, ψάρια, εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, αρωματικά βότανα. Αυτά αποτελούν τα βασικά συστατικά της παραδοσιακής κουζίνας της Νίκαιας, γνωστή ως Cuisine Nissarde, η οποία χάρη στη μοναδικότητά της έχει αποκτήσει τη δική της πιστοποίηση που απονέμεται σε όσα εστιατόρια ακολουθούν πιστά τις παραδοσιακές συνταγές. Ανάμεσα στα πιο εμβληματικά πιάτα είναι η περίφημη Salade Niçoise, η αυθεντική σαλάτα της Νίκαιας με ντομάτες, ανάμεικτα πράσινα λαχανικά, αντσούγιες, τόνο, αυγά, μαύρες ελιές (Cailletier) και ελαιόλαδο. Ακολουθεί η Socca, μια λεπτή, τραγανή στο εξωτερικό της και μαλακή στο εσωτερικό της πίτα από αλεύρι ρεβιθιού, πασπαλισμένη με μπόλικο πιπέρι που ενσαρκώνει την προσιτή, απλή κουζίνα της περιοχής. Στη συνέχεια, τα Petits Farcis, τα οποία θυμίζουν τα δικά μας γεμιστά, αλλά με γέμιση κρέατος χωρίς ρύζι. Δε μπορείτε να φύγετε από την πόλη χωρίς προηγουμένως να δοκιμάσετε ένα Pan Bagnat, το παραδοσιακό σάντουιτς που είναι μια εκδοχή της σαλάτας νισουάζ μέσα σε στρογγυλό χωριάτικο ψωμί. Προϋπόθεση πριν καταναλωθεί να ξεκουραστεί για λίγα λεπτά, ώστε το ψωμί να απορροφήσει πλήρως όλες τις γεύσεις και τα αρώματα. Αυτό τουλάχιστον έκανε το κάναμε εμείς, στο ταξίδι που διοργάνωσε ο Οργανισμός Τουρισμού της Νίκαιας και της Κυανής Ακτής, Explore Nice Cote
d’Azur, και ο Οργανισμός Τουριστικής Ανάπτυξης της Γαλλίας, Atout France Italia. Και ήταν, πράγματι, ό,τι νοστιμότερο.
Οι υπαίθριες αγορές
Για επαφή με την αυθεντική Νίκαια απαραίτητη είναι μια βόλτα στις υπαίθριες αγορές της. Ένας χαλαρός περίπατος ανάμεσα στους πάγκους των παραγωγών με τα πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά, τα ευωδιαστά λουλούδια, τις χειροποίητες λιχουδιές, τα μυρωδάτα σαπούνια είναι ο καλύτερος τρόπος να νιώσει κανείς τον αυθεντικό παλμό της πόλης. Η εικόνα θυμίζει ένα πολύχρωμο φωτογραφικό άλμπουμ με χαμογελαστούς εμπόρους έτοιμους να σας βοηθήσουν να διαλέξετε τα καλύτερα προϊόντα, αλλά και να δοκιμάσετε επιτόπου.
Η αγορά λουλουδιών Cours Saleya συγκαταλέγεται σε μία από τις πιο εμβληματικές της Γαλλίας και σου δίνει την εντύπωση ότι έχεις βουτήξει σε ένα tableau vivant. Ανάμεσα στις αποχρώσεις της ώχρας που ντύνουν τις προσόψεις των κτιρίων και τα ζωηρά χρώματα των μπουκέτων, το φως και πάλι πρωταγωνιστεί γλιστρώντας μέσα από τα μπουμπούκια και τα καταπράσινα φύλλα. Μερικές κουβέντες με τους ειδικούς, το άρωμα των φρεσκοκομμένων λουλουδιών και οι ανθοσυνθέσεις-έργα τέχνης, αποτυπώνονται για πάντα στη μνήμη. Οι υπαίθριες αγορές είναι η καρδιά της ζωής της Νίκαιας, εκεί όπου οι γεύσεις, τα αρώματα και οι άνθρωποί της συναντιούνται καθημερινά.
Η πόλη που έγινε χειμερινό θέρετρο της Ευρώπης
Ποιος είπε ότι η Νίκαια είναι αποκλειστικά θερινός προορισμός; Ανάμεσα στις Άλπεις και τη Μεσόγειο, η πόλη από τα μέσα του 18ου αιώνα προσέλκυε ευγενείς και αριστοκράτες, κυρίως από τη Μεγάλη Βρετανία, αλλά και τη Ρωσία, την Αυστρία, την Ιταλία, που τους χειμερινούς μήνες προτιμούσαν το ήπιο μεσογειακό κλίμα της.
Οι αρχές του τότε Βασιλείου του Πεδεμοντίου-Σαρδηνίας, στο οποίο ανήκε, αξιοποίησαν αυτό το αυξανόμενο ενδιαφέρον ιδρύοντας το Consiglio d’Ornato, ένα συμβούλιο που ανέλαβε τον πολεοδομικό και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της πόλης, με στόχο να την καταστήσει ακόμη πιο ελκυστική για τους επισκέπτες ως villégiature d’hiver. Οι επιρροές από τους χειμερινούς επισκέπτες διαμόρφωσαν την αστική ανάπτυξη και το αρχιτεκτονικό ύφος της, με αποτέλεσμα να είναι ένα από τα πρώτα παραδείγματα πόλης που οργανώθηκε γύρω από την έννοια της παραθεριστικής κατοικίας και της αναψυχής. Εξελίχθηκε, επομένως, σε ένα κοσμοπολίτικο «χειμερινό σαλόνι» της Ευρώπης, με πολυτελείς επαύλεις, μεγαλοπρεπή ξενοδοχεία, δημόσιους κήπους και δενδροφυτεμένους περιπάτους.
Η μοναδική της θέση ανάμεσα στη θάλασσα και το βουνό συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της ταυτότητάς της και αυτή ακριβώς αναγνωρίστηκε το 2021, όταν η Νίκαια εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως «Χειμερινό Θέρετρο της Ριβιέρας». Δεν αναγνωρίστηκαν μεμονωμένα μνημεία, αλλά ολόκληρο το αστικό τοπίο της που αφηγείται την ιστορία της γέννησης του σύγχρονου τουρισμού και της συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών, αρχιτεκτονικών ρευμάτων και ευρωπαϊκών επιρροών. Από την Place Masséna και την Promenade des Anglais έως τις ιστορικές Terrasses des Ponchettes, το Carré d’Or, την Promenade du Paillon και τον ιστορικό Gare du Sud, τα κτίρια με τις προσόψεις Belle Époque και Art Deco, κάθε συνοικία, αφηγείται ένα διαφορετικό κεφάλαιο της μεταμόρφωσης της Νίκαιας από μεσογειακή πόλη σε έναν από τους πρώτους διεθνείς προορισμούς αναψυχής.
Οι ιστορικές βίλες της Νίκαιας, χτισμένες από τα τέλη του 18ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής της Κυανής Ακτής. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η Villa Furtado-Heine, η Villa Marichu και το Château de l’Anglais, που αποτυπώνουν τη διαχρονική εξέλιξη της πόλης. Η αρμονική συνύπαρξη ανάμεσα στην ιστορία, την εντυπωσιακή αρχιτεκτονική ποικιλομορφία, το φυσικό τοπίο και την art de vivre, χάρισε στη Νίκαια τη θέση της ανάμεσα στους τόπους Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η ένταξή της αποτελεί παράλληλα δέσμευση για τη διατήρηση του ιστορικού αστικού τοπίου, με αυστηρούς κανόνες προστασίας και αποκατάστασης των κτιρίων ώστε οι επόμενες γενιές να γνωρίσουν τον αυθεντικό χαρακτήρα της πόλης.
Η πόλη που συνεχίζει να εμπνέει
Ανάμεσα στα σημαντικότερα μουσεία της Νίκαιας ξεχωρίζει το Musée National Marc Chagall, ένας χώρος που δημιουργήθηκε με την ενεργό ενεργό συμμετοχή του ίδιου του καλλιτέχνη, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στον σχεδιασμό και την παρουσίαση των έργων. Πρόκειται για έναν τόπο περισυλλογής. Ένα «σπίτι», μια πνευματική κατοικία, ένα καταφύγιο γαλήνης όπως το οραματιζόταν ο ίδιος ο Μαρκ Σαγκάλ. Στην καρδιά του μουσείου, στη μεγάλη αίθουσα, αποτυπώνεται μέσα από 12 πίνακες η δική του ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης από τη Γένεση ως την Έξοδο, ενώ πέντε ακόμα συνθέσεις αφιερώνονται στο Άσμα Ασμάτων. Τη μεγαλύτερη συλλογή έργων του σπουδαίου καλλιτέχνη, συμπληρώνουν χαρακτικά, ψηφιδωτά, σχέδια, λιθογραφίες και κεραμικά που αποκαλύπτουν τη δημιουργική του διαδρομή. Η εμπειρία για τον επισκέπτη, βέβαια, ξεκινά πριν καν περάσει την πύλη του μουσείου. Ένας μεσογειακός κήπος με ελιές, κυπαρίσσια, πεύκα και βελανιδιές, τον υποδέχεται σε μια σύγχρονη εκδοχή του Κήπου της Εδέμ, προετοιμάζοντάς τον για το εσωτερικό ταξίδι που ακολουθεί. Αν η Κυανή Ακτή αποτέλεσε τόπο δημιουργίας για τον Σαγκάλ, η Νίκαια εξακολουθεί να εμπνέει σύγχρονους ανθρώπους της τέχνης. Από τον ιδιοφυή Μπενζαμέν «Μπεν» Βοτιέ που άφησε το στίγμα του στην πόλη με προβοκατόρικα έργα του, στον Ερνέστ Πινιόν-Ερνέστ και την «Πιετά» του, στον Στεφάν Ζακ Μπλανσάρ με τις αφαιρετικές συνθέσεις που λειτουργούν σαν διάλογος με την ψυχή αποτυπώνοντας τον χρόνο που φεύγει και το βάθος των ανθρώπινων συναισθημάτων, η πόλη δεν ζει από το παρελθόν της, αλλά εμπνέει, δημιουργεί και συνομιλεί μέσα από την τέχνη.
Διαβάστε ακόμα:
Νίκαια: Tαξίδι στην πρωτεύουσα της Κυανής Ακτής
City break στη Νίκαια: Κοσμοπολίτικη φινέτσα, πολιτισμός και ψυχή από σελιλόιντ
