Στις αρχές Νοεμβρίου οι οξιές στα Τζουμέρκα κρατούν ακόμα λίγο χρυσαφί, αλλά οι κορυφές της Στρογγούλας και της Κακαρδίτσας ασπρίζουν τα πρωινά από την πάχνη, και κάποιες φορές από το πρώτο χιόνι. Ο κόσμος του καλοκαιριού είναι μία θετική ή όχι ανάμνηση για κάποιους και στα καφενεία κάθονται κυρίως ντόπιοι. Για ένα τετραήμερο με αυτοκίνητο και αρκετό περπάτημα, είναι από τις καλύτερες εποχές του χρόνου.
Πράμαντα, η βάση
Ξεκινάμε από τα Πράμαντα, το κεφαλοχώρι των Βορείων Τζουμέρκων, γιατί εδώ θα βρείτε πρατήριο και μαγαζιά ανοιχτά όλο τον χρόνο. Το χωριό απλώνεται αμφιθεατρικά στα 840 μέτρα, με τη Στρογγούλα, στα 2.107μ. να το κοιτάζει από ψηλά. Στην πλακόστρωτη πλατεία, κάτω από τον υπεραιωνόβιο πλάτανο, τρέχει ακόμα νερό από την ιστορική βρύση του Αράπη.
Τρία χιλιόμετρα έξω από το χωριό βρίσκεται το σπήλαιο της Ανεμότρυπας. Το βρήκαν κάτοικοι το 1960, ψάχνοντας από πού έβγαινε ένα ρεύμα κρύου αέρα μέσα από τα βράχια. Η επισκέψιμη διαδρομή είναι 250 μέτρα, και από κάτω ακούς το υπόγειο ποτάμι που διασχίζει όλο το σπήλαιο. Αν σας μείνει χρόνος το απόγευμα, ο δασικός δρόμος ανεβαίνει ως το καταφύγιο Πραμάντων, στα 1.260 μέτρα. Για φαγητό, οι χασαποταβέρνες του χωριού ψήνουν παϊδάκια και κρέατα της ώρας. Τον Νοέμβριο ρωτήστε αν έχουν γίδα βραστή.
Συρράκο και Καλαρρύτες, με τα πόδια
Τα δύο χωριά, στέκονται αντικριστά, στις δύο πλευρές της χαράδρας του Χρούσια. Στο Συρράκο, αφήνεις το αυτοκίνητο στην είσοδο και μπαίνεις περπατώντας, πάνω από δύο πέτρινα γεφύρια. Μέσα κυκλοφορείς μόνο σε καλντερίμια, ανάμεσα σε ψηλά αρχοντικά με πλακόστρωτες στέγες. Τα έχτισαν έμποροι που τον 18ο και τον 19ο αιώνα πουλούσαν μάλλινα και κάπες ως την κεντρική Ευρώπη. Το πατρικό του Κώστα Κρυστάλλη λειτουργεί σήμερα ως μουσείο.
Το παλιό μονοπάτι για τους Καλαρρύτες θέλει μιάμιση με δύο ώρες. Κατεβαίνει απότομα με σκαλοπάτια λαξεμένα στον βράχο, περνάει το ποτάμι από πέτρινο γεφύρι και ανηφορίζει στην απέναντι πλαγιά. Τον Νοέμβριο οι πέτρες σκεπάζονται με βρεγμένα φύλλα πλατάνου, οπότε φορέστε παπούτσια με καλή σόλα.
Οι Καλαρρύτες ήταν χωριό αργυροχρυσοχόων. Από οικογένεια Καλαρρυτινών καταγόταν ο Σωτήριος Βούλγαρης, που το 1884 άνοιξε το πρώτο του μαγαζί στη Ρώμη και έστησε τη Bulgari. Το 1881, ο Χρούσιας έγινε σύνορο: οι Καλαρρύτες πέρασαν στο ελληνικό κράτος, ενώ το Συρράκο έμεινε στους Οθωμανούς ως το 1912. Για τριάντα χρόνια, δηλαδή, όποιος πήγαινε στο απέναντι χωριό περνούσε από τελωνείο. Στην πλατεία θα βρείτε το καφενείο-παντοπωλείο «Η Άκανθος», όπου ο Ναπολέων Ζαγκλής σερβίρει τσίπουρο και κάτι για συνοδεία, ανάμεσα σε ράφια με είδη άλλης εποχής.
Ματσούκι και η μονή Βύλιζας
Το Ματσούκι, στα 1.100 μέτρα, είναι από τα πιο απομονωμένα βλαχοχώρια της περιοχής. Κάτω από το χωριό, το Ματσουκιώτικο ρέμα πέφτει στον καταρράκτη Καμήλι, ύψους 42 μέτρων. Τον βλέπεις από τον δρόμο, αλλά για να φτάσεις στη βάση του πρέπει να ανέβεις το φαράγγι από το γεφύρι του Σταφυλά, σε ένα πέρασμα χωρίς σήμανση και με γλιστερούς βράχους. Καλύτερα να το αφήσετε!
Με ένα σύντομο περπάτημα από το χωριό φτάνετε στη μονή Βύλιζας, που στέκει σαν φρούριο πάνω από τη χαράδρα του Καλαρρύτικου. Οι τοιχογραφίες του καθολικού είναι του 1797, έργο ζωγράφων από τα Κατσανοχώρια. Πολλές από τις εικόνες της μονής φυλάσσονται σήμερα στο μουσείο που λειτουργεί στο παλιό δημοτικό σχολείο του χωριού.
Ανάμεσα στον μικρο οικισμό Χριστοί και την Κηπίνα, κάντε μια στάση στο γεφύρι του Συγκούνα. Είναι μονότοξο, με επίπεδο πέρασμα, ακριβώς δίπλα στη μεταλλική γέφυρα τύπου Bailey που περνάνε σήμερα τα αυτοκίνητα. Το έχτισε ο Συρρακιώτης έμπορος Συγκούνας για να κατεβάζει τα εμπορεύματά του στην Άρτα. Μέχρι τότε τα περνούσαν απέναντι με ένα συρματόσχοινο.
Ο Μπάρος και η Βερλίγκα
Την τελευταία μέρα περνάτε στη Θεσσαλία από τον αυχένα του Μπάρου, αν ακόμη δεν έχει κλείσει για τον χειμώνα, όπου το χιόνι είναι πολύ και δεν γίνεται διάνοιξη, στα 1.905 μέτρα, τον υψηλότερο ασφαλτοστρωμένο δρόμο της χώρας. Η άσφαλτος έφτασε εδώ μόλις το 2014. Ως τότε το πέρασμα το χρησιμοποιούσαν κυρίως τσελιγκάδες και αγωγιάτες, που έπρεπε να περάσουν τα κοπάδια πριν το κλείσουν τα χιόνια. Όσο ανεβαίνετε, τα έλατα και οι οξιές αραιώνουν, και από τη ράχη βλέπετε το Περιστέρι και την Κακαρδίτσα.
Από το Χαλίκι, στη θεσσαλική πλευρά, ξεκινά το μονοπάτι για τη Βερλίγκα, ένα οροπέδιο στα 2.050 μέτρα. Εκεί δύο πηγές κάνουν μαιάνδρους μέσα στο χορτάρι, χάνονται σε μια καταβόθρα και ξαναβγαίνουν πιο κάτω, στις πηγές του Αχελώου. Οι Βλάχοι λένε πως τους χάραξε με το σώμα του ένας δράκος. Η διαδρομή είναι έξι με εφτά ώρες πήγαινε-έλα και τον Νοέμβριο θέλει χειμερινό εξοπλισμό και σίγουρη πρόγνωση καιρού. Καλύτερα να την επιχειρήσουν όσοι έχουν εμπειρία στο βουνό.
Πρακτικά
Γεμίστε το ρεζερβουάρ στα Γιάννενα, στην Άρτα, ή στη Θεσσαλία, γιατί στα ορεινά τα πρατήρια είναι ελάχιστα. Πάνω από τα 1.200 μέτρα οι αλυσίδες στο πορτμπαγκάζ είναι απαραίτητες. Πριν ανεβείτε στον Μπάρο, ρωτήστε στα Πράμαντα για την κατάσταση του δρόμου, γιατί μια χιονόπτωση μπορεί να τον κλείσει μέσα σε λίγες ώρες. Για ύπνο, στο Συρράκο και στους Καλαρρύτες αρκετά παλιά αρχοντικά λειτουργούν ως ξενώνες με τζάκι, ενώ στα Πράμαντα θα βρείτε και μεγαλύτερα καταλύματα με θέα στη Στρογγούλα. Στο Ματσούκι επίσης θα βρείτε και να μείνετε αλλά και να φάτε νόστιμα και απλά.
Διαβάστε ακόμα:
Ανεξερεύνητοι Τόποι: Μια διαδρομή στα Πράμαντα, στην καρδιά της Πίνδου
Ένα Φωτογραφικό Σαφάρι στην καρδιά της Πίνδου
