Η αναγέννηση της Αθήνας στο Greece Talks: Βασιλάκης, Ψάλτης, Αθανασίου και Zinell για τις προκλήσεις και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας

Όπως είπε, «έχει αλλάξει η ίδια η πρωτεύουσα και βλέπουμε δύο φαινόμενα. Από τη μία πλευρά έχουμε μια καινούρια πόλη η οποία χτίζεται στην Αθηναϊκή Ριβιέρα. Και το δεύτερο είναι η ανάπτυξη της -των παρεμβάσεων που γίνονται στο κέντρο της Αθήνας, είτε στο κέντρο της Αθήνας έτσι από την οδό Σταδίου μέχρι την Ομόνοια, είτε η διπλή ανάπλαση, όπου βλέπουμε εμβληματικά κτίρια τα οποία αναβιώνουν και έχουν σκοπό. Και νομίζω ότι αυτό το θέμα είναι αυτό που έχουμε μπροστά μας, δηλαδή πώς θα μπορέσουμε να κρατήσουμε την αυθεντικότητα της πόλης. Εμείς, για παράδειγμα, αυτό το οποίο κάνουμε είναι ότι επενδύουμε στο κέντρο της πόλης, έχουμε φτιάξει το Alpha Campus, το οποίο είναι ένα από τα μεγαλύτερα, έτσι, χρηματοοικονομικούς κόμβους στο κέντρο της πόλης, με 55.000 τετραγωνικά και στεγάζει 2.000 ανθρώπους. Τέτοιες ενέργειες χρειαζόμαστε για να κρατήσουμε την αυθεντικότητα της πόλης και να αρχίσει πάλι η πόλη να τραβάει κόσμο».

Μείζονος σημασίας είναι ο επισκέπτης. Όπως ο κ. Ψάλτης τόνισε, «στην Alpha Bank πιστεύουμε ότι ένας επισκέπτης ο οποίος επιστρέφει σε έναν τόπο είναι ο πλέον πολύτιμος, γιατί έχει αναπτύξει μια σύνδεση, έχει εμπειρίες, έχει εικόνες, και είναι αυτές τις οποίες θέλει να ξαναβιώσει. Άρα, προφανώς στην άκρη, η νοσταλγία από μόνη της δεν χρηματοδοτείται, αλλά αυτό το οποίο χρηματοδοτείται -μπορεί να χρηματοδοτηθεί- είναι ένα σχέδιο το οποίο τη μετατρέπει σε εμπειρία και κατ’ επέκταση σε έσοδα. Και νομίζω ότι η αυθεντικότητα έχει αυτή τη δυνατότητα». Μιλώντας με αριθμούς, ο κ. Ψάλτης σημείωσε πως «στην Alpha Bank στηρίζουμε περισσότερους από 2.000 τουριστικές μονάδες, με υπόλοιπα πάνω από 3,2 δισ. Και σκεφτείτε ότι 4 στις 5 επιχειρήσεις οι οποίες χρηματοδοτούμε στον τουρισμό είναι μικρομεσαίες». Όσο για τον «πολιτισμό, είναι μέρος της ταυτότητάς μας και είναι σημαντικό να τον εντάξουμε στην ταξιδιωτική εμπειρία. Η εκμετάλλευση του πολιτισμού μπορεί να δώσει και απάντηση σε τρία δομικά ζητήματα. Το πρώτο είναι η πίεση που δέχονται ορισμένοι προορισμοί. Το δεύτερο είναι η ανισότητα μεταξύ περιοχών. Και το τρίτο είναι η ανάγκη για μεγαλύτερη αξία ανά επισκέπτη».

Alexander Zinell: Η μεταμόρφωση της Αθήνας, οι διεθνείς επενδύσεις και το μέλλον των ελληνικών αεροδρομίων

Στη μεταμόρφωση της Αθήνας την τελευταία δεκαετία και στις σημαντικές προοπτικές της Ελλάδας αναφέρθηκε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Fraport Greece, Alexander Zinell, τονίζοντας ότι ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών και τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά, διευκολύνοντας την πρόσβαση επισκεπτών από μακρινές αγορές, κυρίως από τις ΗΠΑ και την Ασία, στα ελληνικά νησιά. Ανακαλώντας την εικόνα της Αθήνας την περίοδο 2015-2016, περιέγραψε μια πόλη με εγκαταλελειμμένα έργα και κλειστά κτίρια, στην οποία, ωστόσο, διέκρινε εξαρχής σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες. Παρομοίασε μάλιστα τη δυναμική της με εκείνη του Βερολίνου, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική πρωτεύουσα διατηρεί τη ζωντάνια και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της, ενώ προσελκύει ολοένα μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην είσοδο της Blackstone στη Fraport Greece και στην αναζήτηση πρόσθετων επενδυτικών ευκαιριών στην ελληνική αγορά.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ικανότητα της Ελλάδας να συνδυάζει την ιστορία, την παράδοση και τη φιλοξενία με τις σύγχρονες εξελίξεις. Όπως επισήμανε, βασική αποστολή των αεροδρομίων είναι η γρήγορη και αποτελεσματική εξυπηρέτηση των ταξιδιωτών, με την ανθρώπινη επαφή και τη φιλική συμπεριφορά του προσωπικού να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες μιας θετικής εμπειρίας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις προσπάθειες ανάδειξης της τοπικής ταυτότητας μέσα από αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις, όπως στο αεροδρόμιο της Μυκόνου, την προβολή τοπικών γεύσεων και προϊόντων, καθώς και πολιτιστικές πρωτοβουλίες. Ενδεικτικά, μίλησε για τον χώρο μνήμης αφιερωμένο στην αθλήτρια Πολάτου στην Κεφαλονιά και για το MOMus στη Θεσσαλονίκη, επισημαίνοντας ότι οι σχετικές παρεμβάσεις περιορίζονται από τον λειτουργικό χαρακτήρα των αεροδρομίων. Τέλος, χαρακτήρισε το αεροδρόμιο της Καλαμάτας μικρό σε μέγεθος, αλλά με τεράστιες προοπτικές, σημειώνοντας ότι το επενδυτικό σχέδιο είναι έτοιμο, η χρηματοδότηση έχει εξασφαλιστεί, η ομάδα βρίσκεται ήδη επί τόπου και έχουν ξεκινήσει οι πρώτες προπαρασκευαστικές εργασίες, ενώ απομένουν ορισμένες υπογραφές για την περαιτέρω υλοποίηση του έργου.

Ευτύχιος Βασιλάκης, Πρόεδρος της AEGEAN: Η αναγέννηση της Αθήνας, η αυθεντικότητα του ελληνικού τουρισμού και το στοίχημα να επιστρέφει η ανάπτυξη στην κοινωνία

«Νομίζω ότι η Αθήνα έκανε την κρίση ευκαιρία, όχι επίτηδες, πάντα αυτά συμβαίνουν λίγο κατά λάθος και λίγον από σχεδιασμό. Το γεγονός ότι ουσιαστικά είχαμε μια τόσο μεγάλη απομείωση της αξίας ακινήτων στην κρίση, έφερε μια αλλαγή η οποία έδωσε μια αναγέννηση τόσο στον αμιγώς τουριστικό ιστό όσο όμως και στο γενικότερο αστικό ιστό. Πάντα το πλεονέκτημα της Ελλάδας ήταν η σχέση που μπορούσε να έχει ο επισκέπτης με τον ντόπιο, και πάντα ήταν ότι ο ντόπιος συμμετέχει στη διασκέδαση, στην ψυχαγωγία, στην εμπειρία. Αυτό είναι το θετικό μας, ανέκαθεν, μαζί με την πολλαπλότητα που έχουμε με τα νησιά μας και τις. διαφορετικές εμπειρίες που μπορούμε να προσφέρουμε. Φυσικά, όντας και λίγο πιο ρεαλιστές, διαμορφώνοντας μαζικό προϊόν που, κακά τα ψέματα, είναι ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του τουριστικού προϊόντος, είναι μαζικό και θα παραμείνει μαζικό. Γιατί οι επισκέπτες μας αυτή τη στιγμή είναι 80% Ευρωπαίοι, και όσο και να πιάσουμε καλύτερα το καλό κομμάτι, θα εξαρτώμαστε και από το μαζικό. Εκεί είναι η δυσκολία του πώς να υπηρετήσεις την ανάγκη αυτή με έναν τρόπο ο οποίος να κρατάει, κατά το δυνατόν, την αυθεντικότητα των σημείων. Και νομίζω ότι η προσπάθειες που αρχίζουν και γίνονται και από επιχειρηματίες τα τελευταία 10 χρόνια, 15 χρόνια, αλλά και από το κράτος να προσπαθήσει να ξεχωρίσει λίγο τις περιοχές. Ιδιαίτερα για την Αθήνα, νομίζω είναι πάρα πολύ σημαντικό να ολοκληρώσουμε τον κύκλο του κέντρου. Στην Αθήνα, αυτό θα βοηθήσει να κρατήσουμε την πόλη μέσα στη διαδικασία του τουρισμού με σημαντική ανάπτυξη, και παράλληλα ό,τι επενδύσεις γίνονται να εξυπηρετούν τόσο το τοπικό πληθυσμό όσο και τους επισκέπτες.

Χρησιμοποιούμε δύο ονόματα, το AEGEAN και το OLYMPIC, τα οποία το ένα είναι το Αιγαίο και το άλλο είναι το ιστορικό όνομα της αερομεταφοράς στην Ελλάδα, και όχι μόνο. Από εκεί και ύστερα, η πραγματικότητα είναι ότι μέσα σε ένα περιβάλλον αεροπλάνου, οι δυνατότητες είναι σχετικά λίγες και η βασική διαφορά μεταξύ των εταιρειών είναι οι άνθρωποι. Όπως είναι και η διαφορά της Ελλάδας, η βασική, από τις άλλες χώρες, πιστεύω. Άρα είναι μια ελληνική κουλτούρα, να αισθάνεται λίγο διαφορετικά από ό,τι σε ένα γερμανικό, γαλλικό, ιταλικό αεροπλάνο, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι δεν θα σε ακούσουν εξίσου στο πού να βάλουν τη βαλίτσα σου όταν μπαίνουν μέσα. Και παράλληλα να τους δώσεις μια εμπειρία η οποία να έχει κάποια στοιχεία ελληνικά. Σε εμάς μπορεί να είναι τα κρασιά που τους δίνουμε να επιλέξουν στην business ή τα προϊόντα από διαφορετικούς προορισμούς που δίνουμε τα. Τρόφιμα, μικρά, τυπικά προϊόντα τα οποία δίνουμε για να έχουμε ένα χαρακτήρα περισσότερο δικό μας. Όμως, κακά τα ψέματα, για όλους το βασικό είναι ποιος είναι ο λόγος που μπαίνουν στο αεροπλάνο για να πάνε κάπου να περάσουν καλά. Όλοι μας στην αερομεταφορά, είτε είναι οι ελεγκτές, είτε είναι φυσικά οι διαχειριστές των αεροδρομίων, είτε είναι οι αεροπορικές, έχουμε πρώτο και τελευταίο μέλημα αυτό. Άρα, αυτό είναι το πρώτο. Από εκεί και ύστερα, τα πράγματα μπορούν να γίνουν δεδομένα, έχουν γίνει σε πάρα πολλές άλλες χώρες. Είμαστε μια χώρα η οποία έχει πολύ μεγαλύτερη αξία η μεταφορά και για τον Έλληνα και για τον ξένο, γιατί δεν είναι μόνο για τον τουρισμό. Στα νησιά μας η ενδοεπικοινωνία δεν μπορεί να γίνει με τρένα, ακόμα κι αν είχαμε τα εκπληκτικότερα τρένα της Ευρώπης, δεν θα μπορούσαμε να εξυπηρετήσουμε κανένα.

Το κράτος εδώ και αρκετά χρόνια έδω πάει πολλά πράγματα σε καθεστώς παραχωρήσεων και δρόμους και αεροδρόμια. Αλλά αυτό το οποίο φαίνεται να συνεχίζει να υπάρχει είναι μια δυσκολία στο πώς πάμε, από πού παράγεται ο πλούτος. Ας πούμε, από τον τουρισμό, αλλά εγώ θα έλεγα από την ανάπτυξη γενικά, στο πώς γυρνάνε πίσω στην ίδια περιοχή αρκετά πλεονεκτήματα ώστε και οι κάτοικοι να αισθάνονται το θετικό αποτύπωμα της ανάπτυξης ευρύτερα ή του τουρισμού. Αυτό που παραδοσιακά στην Ελλάδα γινόταν με πληθυσμιακά κριτήρια, και όχι τόσο πολύ με κριτήρια παραγωγής, πρέπει να αλλάξει σαν σχεδιασμός και να γίνει πολύ πιο αποτελεσματικός. Αν δεν ταυτίσουμε την παραγωγή του πλούτου με την επιστροφή προς την τοπική κοινωνία, δεν μπορούμε να διατηρήσουμε ούτε θετικό, θετική αντιμετώπιση στην ανάπτυξη γενικώς, είτε είναι βιομηχανική είτε είναι τουριστική. Το δεύτερο είναι ότι δεν μπορεί φυσικά σε όλα τα πράγματα να είναι η λύση η παραχώρηση. Εγώ είμαι καπιταλιστής επιχειρηματίας και μου αρέσει πολύ περισσότερο ο ιδιωτικός τομέας από τον δημόσιο, αλλά και ο δημόσιος έχει κρίσιμο ρόλο. Πρέπει να μπορέσει η δημόσια διοίκηση σε επίπεδο δομής, σε επίπεδο αμοιβών, σε επίπεδο αναγνώρισης των ικανών ανθρώπων και αποβολής των λιγότερο ικανών ανθρώπων, σε κάποιο βαθμό, σε κάποιες κρίσιμες υπηρεσίες, ρυθμιστικές, που έχουν να κάνουν με την ασφάλεια, που έχουν να κάνουν με τις κατασκευές, που έχουν να κάνουν με την αεροκυκλοφορία. Υπάρχουν τέτοιες κρίσιμες υποδομές παντού και αυτές, οι soft υποδομές, είναι πιο σημαντικές. Εκεί είναι που δεν έχουμε κάνει προόδους, εκτός από το digital. Αλλά δεν αρκεί μόνο το digital. Πρέπει κάπου και οι άνθρωποι να γίνουν πιο σωστά οργανωμένοι».

Οδυσσέας Αθανασίου, Διευθύνων Σύμβουλος της LAMDA Development: Η νέα εποχή του Ελληνικού, η ιστορική μνήμη και όσα αλλάζουν στην Αθήνα

Στη μεταμόρφωση της Αθήνας σε διεθνή τουριστικό προορισμό και στον ρόλο των μεγάλων επενδύσεων στην αναδιαμόρφωση της πρωτεύουσας αναφέρθηκε ο Οδυσσέας Αθανασίου. Υπενθύμισε ότι, όταν ξεκίνησε το εγχείρημα του Ελληνικού, οι τουριστικές αφίξεις στην Αθήνα είχαν υποχωρήσει στα 2,5 εκατομμύρια, αποδίδοντας τη μετέπειτα ανάκαμψη στις νέες αεροπορικές συνδέσεις, στην ανάπτυξη των ξενοδοχείων, στη διαχείριση της πανδημίας, στην εστίαση, στις πολιτιστικές δραστηριότητες, αλλά και στη φιλοξενία και την ασφάλεια που προσφέρει η πόλη. Ως επόμενη πρόκληση προσδιόρισε την επιμήκυνση της παραμονής των επισκεπτών κατά μία ημέρα και της τουριστικής περιόδου κατά έναν μήνα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού, εξηγώντας ότι το σχέδιο ανάπλασης προβλέπει τη διατήρηση του Ανατολικού Terminal ως πολιτιστικού χώρου με μουσείο, την αξιοποίηση των τριών ιστορικών υποστέγων, τη διατήρηση του υδατόπυργου και τη δημιουργία διαδρομής 14 χιλιομέτρων που θα αναδεικνύει την ιστορία της περιοχής από την αρχαιότητα. «Από ένα σημείο αποχαιρετισμού και αποχωρισμού, θέλουμε να κάνουμε το Ελληνικό σημείο συνάντησης», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι το πάρκο θα είναι ανοιχτό σε όλους.

Αναφερόμενος στη σύγχρονη αρχιτεκτονική και στον Πύργο του Ελληνικού, τόνισε ότι ο σεβασμός στην Ακρόπολη μπορεί να συνυπάρχει με τη δημιουργία νέων αρχιτεκτονικών τοποσήμων, επισημαίνοντας τη συνεργασία της LAMDA με διεθνώς αναγνωρισμένους αρχιτέκτονες και γραφεία, όπως οι Foster + Partners, Sasaki, Kengo Kuma και BIG. Εξήγησε ότι τέτοιες επενδύσεις ενδέχεται να εμφανίζουν αρχικά ζημιές, αλλά μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικά πολλαπλασιαστικά οφέλη, με ζητούμενο τη βελτίωση της καθημερινότητας μέσα από το πράσινο, τη θάλασσα και τους δημόσιους χώρους.

Για την πορεία του έργου, ανέφερε ότι την άνοιξη του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί η πρώτη φάση, με την παραλιακή ζώνη, κατοικίες που θα έχουν αρχίσει να κατοικούνται, τη μαρίνα του Αγίου Κοσμά και τη Riviera Galleria. Μιλώντας για την αποχώρησή του από τη LAMDA Development στο τέλος του 2026, χαρακτήρισε ιστορική τη συμβολή της εταιρείας, ευχαρίστησε τον Σπύρο Λάτση για την εμπιστοσύνη του και σημείωσε ότι υπάρχουν πλέον οι ομάδες που θα συνεχίσουν την υλοποίηση του Ελληνικού. Ως πιθανή επόμενη επιχειρηματική κατεύθυνση ανέφερε τη σύνδεση της ταχέως εξελισσόμενης τεχνολογίας με τον κατασκευαστικό κλάδο, χωρίς να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ανακοινώσεις.