Πλησιάζαμε στο αεροδρόμιο της Βαρκελώνης και από το παράθυρο του αεροπλάνου μπορέσαμε να διακρίνουμε τους πύργους της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας Sagrada Familia. Επιθυμία μας ήταν να την επισκεφτούμε ευθύς μετά την προσγείωσή μας, όμως, η προσπάθειά μας να κάνουμε ηλεκτρονική κράτηση εισιτηρίων για την ημερομηνία που θέλαμε, ακόμα και τρεις εβδομάδες πριν από το ταξίδι μας, απέβη άκαρπη.
Η επίσκεψη στο εμβληματικό αριστούργημα του Καταλανού αρχιτέκτονα Antoni Gaudi προγραμματίστηκε να γίνει το απόγευμα πριν από την ημέρα αποχώρησής μας από την ισπανική πόλη. Μέχρι τότε, ο ναός ήταν διακριτός από οποιοδήποτε σημείο πηγαίναμε –μεταξύ άλλων, από το πάρκο Guell, την ταράτσα των Casa Mila, Casa Batllo και Καθεδρικού Ναού της Παναγίας της Θάλασσας, από το κάστρο του Montjuïc και από σκάφος κατά τη διάρκεια πλεύσιμης βόλτας στο παραλιακό μέτωπο της Βαρκελώνης.
Το γυμνό μάτι μπορούσε να διακρίνει ακόμα και τον σταυρό στον κεντρικό πύργο του Ιησού Χριστού, ύψους 172,5 μέτρων, και περιμετρικά του, σε χαμηλότερο ύψος, τους τέσσερις πύργους για τους Ευαγγελιστές, τον πύργο για την Παναγία και τους υπόλοιπους 12 για τους Αποστόλους. Οι συνολικά 18 πύργοι ήταν αυτοί που κατηύθυναν το βλέμμα μας προς τα πάνω μόλις βγήκαμε από τον σταθμό του μετρό Sagrada Familia και αντικρίσαμε από κοντά το κομψοτέχνημα που σχεδίασε αλλά δεν είδε ολοκληρωμένο, ο αρχιτέκτονας του καταλανικού μοντερνισμού, καθώς έχασε τη ζωή του το 1926, έπειτα από χτύπημα τραμ ενώ διέσχιζε τον δρόμο κοντά στον αγαπημένο του ναό.
Από το 1882 στο 2026
Μπορεί η Sagrada Familia να είναι ταυτισμένη με τον Antoni Gaudi, αλλά τον θεμέλιο λίθο της τον τοποθέτησε το 1882 ο αρχιτέκτονας Francesc del Villar ο οποίος λίγο αργότερα παραιτήθηκε του έργου λόγω διαφωνιών με θρησκευτικούς ιδρυτές της εκκλησίας, και έτσι η σκυτάλη πέρασε το 1883 στον τότε νεαρό, ανερχόμενο Gaudi, ο οποίος επανασχεδίασε το αρχικό αρχιτεκτονικό σχέδιο βάζοντας την προσωπική του σφραγίδα. Αφιέρωσε τα επόμενα 40 χρόνια της ζωής του στον ναό, στις εγκαταστάσεις του οποίου διέμενε και είχε το εργαστήριό του έως ότου αφήσει την τελευταία του πνοή, το 1926. Είδε ολοκληρωμένο λιγότερο από το ένα τέταρτο του ναού, οι ρυθμοί των εργασιών προχωρούσαν αργά καθώς χρηματοδοτείτο από δωρεές.
Με τον ίδιο τρόπο συνεχίστηκαν μετά την εκδημία του, με επικεφαλής τον Domènec Sugrañes i Gras (1878-1938), και διακόπηκαν κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου μεσούσης του οποίου το εργαστήριο και τα σχέδια του Gaudi υπέστησαν καταστροφή από πυρκαγιά που προκλήθηκε στον ναό. Το κυρίως κτίριο και η δομή του δεν καταστράφηκαν αλλά οι μετέπειτα αρχιτέκτονες χρειάστηκαν χρόνια να ανασυνθέσουν τα σπασμένα κομμάτια ώσπου, το 2010 ολοκληρώθηκε πλήρως το εσωτερικό του ναού και στεγάστηκε η κεντρική ναυς, ενώ το συνολικό έργο είχε φτάσει περίπου στο 60% της κατασκευής του. Το έτος εκείνο τοποθετήθηκε εκκλησιαστικό όργανο κάνοντας εφικτή τη χρήση του ναού για θρησκευτικούς σκοπούς, και καθαγιάστηκε από τον πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ’. Όσο για τα αρχιτεκτονικά σχέδια, βασίζονταν σε ανακατασκευασμένες εκδοχές των χαμένων σχεδίων του Gaudi και σε μοντέρνες προσαρμογές.
Μετά το ξέσπασμα της πανδημίας Covid-19, το μεγάλο στοίχημα ήταν αν θα ολοκληρωνόταν ο κεντρικός πύργος του ναού το 2026 – χρονιά ορόσημο καθότι η επέτειος 100 χρόνων από τον θάνατο του Gaudi. Όπερ και εγένετο· τον Φεβρουάριο του 2026 πλήθος φωτογραφιών κατέκλυσαν το διαδίκτυο και πλάνα στους τηλεοπτικούς δέκτες μας αφορούσαν στην τοποθέτηση του σταυρού στην κορυφή του κεντρικού πύργου του Ιησού Χριστού, αυξάνοντας το ύψος της Sagrada Familia στα 172,5 μ., χάρη στο οποίο αποτελεί την υψηλότερη εκκλησία στην υφήλιο και ένα από τα υψηλότερα αρχιτεκτονικά κτίσματα στη Βαρκελώνη.
Τον Ιούνιο του 2026, ανήμερα της επετείου της εκδημίας του Gaudi, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ ευλόγησε τον κεντρικό πύργο και πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνιά του. Μεταξύ των συγκινητικών στιγμών εκείνη τη βραδιά ήταν το οπτικό ολόγραμμα του προσώπου του Gaudi, που σχηματίστηκε χάρη σε περίπου 700 συγχρονισμένα drones, στον ουρανό επάνω από τη Sagrada Familia.
Ανακαλύπτοντας το κομψοτέχνημα του Gaudi
Οι παραπάνω στιγμές από την ανέγερση του ναού έως τη σημερινή του κατάσταση, περνούν από τη σκέψη μας ενώ παρατηρούμε τη Sagrada Familia από το πάρκο που εκτείνεται μπροστά της. Καθώς πλησιάζει η ώρα της κράτησής μας, σηκωνόμαστε από το παγκάκι και πλησιάζουμε στην είσοδο του αρχιτεκτονικού οικοδομήματος, θαυμάζοντας, παράλληλα, την πρόσοψη της Γέννησης, μία από τις τρεις μεγάλες προσόψεις του ναού αφιερωμένες στα στάδια της ζωής του Χριστού.
Όλες τους είναι έμπλεες από λεπτομέρειες, η προκειμένη, η πρόσοψη της Γέννησης, έχει στο κέντρο της τη γέννηση του Χριστού με τη Μαρία, τον Ιωσήφ και τους βοσκούς. Είναι η σκηνή στην οποία πέφτει το βλέμμα μας και έπειτα «ταξιδεύει» στο «Δέντρο της ζωής» το οποίο απλώνεται πιο πάνω. Πρόκειται για ένα κυπαρίσσι που συμβολίζει το δέντρο της ζωής, στην κορυφή του υπάρχουν περιστέρια που συμβολίζουν την ειρήνη. Διάχυτα στην πρόσοψη της Γέννησης είναι έως και 100 είδη φυτών και ζώων που έχουν σμιλευτεί σε πέτρα.
Παρατηρώντας τα, η ματιά μας συναντά τις δύο βασικές κολώνες, στη βάση τους υποστηρίζονται από χελώνες τις οποίες θαυμάζουμε καθώς πλησιάζουμε στην είσοδο. Στεκόμαστε στα φύλλα της πόρτας, πλησιάζουμε για να δούμε τη μεταλλική «ένδυσή» της με φύλλα και πλάσματα του ζωικού βασιλείου, όπως πασχαλίτσες. Πρόκειται για έναν προάγγελο του τι θα αντικρίσουμε έπειτα συνοδεία ενός αυθόρμητου επιφωνήματος θαυμασμού.Η κεντρική αίθουσα παραπέμπει σε πέτρινο δάσος και αυτό οφείλεται στις κεκλιμένες στήλες που μοιάζουν με δέντρα ενώ μια γεωμετρία από φύλλα φοίνικα απλώνεται στην κορυφή.
Στοιχεία της φύσης είναι διάχυτα ανά τον ναό – από τη φύση αντλεί ο Gaudi έμπνευση και δημιούργησε τόσα κομψοτεχνήματα που όμοιά τους δεν υπάρχουν. Τα πολύχρωμα βιτρώ αποτελούν ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην υποβλητική ατμόσφαιρα που δημιουργείται εντός του ναού όταν το φως του ήλιου πέφτει πάνω τους, οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας. Κάθε φορά, τα χρώματα των βιτρώ «απλώνονται» στον διάδρομο και καταλήγουν στις στήλες του ναού.
Δεν παύουμε να τις παρατηρούμε καθώς καθόμαστε στα ξύλινα παγκάκια, ανά σημεία παρατηρούμε την είσοδο στις ελικοειδείς πέτρινες σκάλες που τυλίγουν τα καμπαναριά. Περιηγούμαστε στα υπόλοιπα παρεκκλήσια με τον ίδιο θαυμασμό και καταλήγουμε στο μουσείο της Sagrada Familia, στο υπόγειο επίπεδό της. Εκεί, μια σειρά από οπτικοακουστικό υλικό, σχέδια, μακέτες, φωτογραφίες και αντικείμενα, παρέχουν πληροφορίες για την κατασκευή του ναού και το εργαστήριο του Gaudi. Εκείνο που απομένει είναι να πάμε στην κρύπτη η οποία βρίσκεται κάτω από την αψίδα της Sagrada Familia και αποτελεί το παλαιότερο τμήμα του κτιρίου.
Βγαίνουμε από το μουσείο και τον περίβολο χώρο του ναού, θαυμάζουμε την πρόσοψη των Παθών που αφηγείται τα γεγονότα πριν από τη Σταύρωση. Στη συνέχεια, κατευθυνόμαστε στην εξωτερική πλευρά του ναού επί της οδού Sardenya, από όπου και κατεβαίνουμε τα σκαλιά που οδηγούν στην κρύπτη – εκεί βλέπουμε τον τάφο του Gaudi και του Josep Maria Bocabella, του εμπνευστή της ιδέας ανέγερσης του ναού. Η επιθυμία του να χτίσει έναν ναό «γεννήθηκε» έπειτα από επίσκεψή του στο Βατικανό, η πρώτη πέτρα τοποθετήθηκε ανήμερα της γιορτής του Αγίου Ιωσήφ. Εξ ου και η ονομασία του ναού, Sagrada Familia: είναι αφιερωμένος στην Αγία Οικογένεια, δηλαδή τον Ιησού, την Παναγία και τον Ιωσήφ, όπως μας πληροφορεί ένας Καταλανός που ήρθε να παρακολουθήσει τη λειτουργία η οποία θα τελεστεί σε λίγα λεπτά.
Τον ευχαριστήσαμε και ρίξαμε μια τελευταία εμβυθιστική ματιά στον χώρο, σαφώς πιο λιτός σε σχέση με το εντυπωσιακό εσωτερικό του ναού, αλλά δίχως να στερείται αισθητικής και ομορφιάς. Κοσμείται στο κέντρο με την παράσταση του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και έχει τέσσερα επιμέρους παρεκκλήσια τα οποία ατενίζουμε προτού ανεβούμε τα σκαλιά και βρεθούμε στην επιφάνεια κάτω από τον βραδινό ουρανό. Υψώνουμε το βλέμμα και θαυμάζουμε τη φωτισμένη από το εσωτερικό της, Sagrada Familia, έπειτα βγαίνουμε και περνάμε μπροστά από την υπό κατασκευή πρόσοψη της Δόξας, την τρίτη και μεγαλύτερη πρόσοψη του ναού που μέλλει να αποτελέσει την κύρια είσοδό του μετά την ολοκλήρωσή της.
Τον ευχαριστήσαμε και ρίξαμε μια τελευταία εμβυθιστική ματιά στον χώρο, σαφώς πιο λιτός σε σχέση με το εντυπωσιακό εσωτερικό του ναού, αλλά δίχως να στερείται αισθητικής και ομορφιάς. Κοσμείται στο κέντρο με την παράσταση της Αγίας Οικογένειας, ενώ ψηλά στο κλειδί του θόλου δεσπόζει ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Η κρύπτη έχει τέσσερα επιμέρους παρεκκλήσια τα οποία ατενίζουμε προτού ανεβούμε τα σκαλιά και βρεθούμε στην επιφάνεια κάτω από τον βραδινό ουρανό. Υψώνουμε το βλέμμα και θαυμάζουμε τη φωτισμένη από το εσωτερικό της, Sagrada Familia, έπειτα βγαίνουμε και περνάμε μπροστά από την υπό κατασκευή πρόσοψη της Δόξας, την τρίτη και μεγαλύτερη πρόσοψη του ναού που μέλλει να αποτελέσει την κύρια είσοδό του μετά την ολοκλήρωσή της.
Βρίσκουμε δύο κενές θέσεις απέναντι από το κομψοτέχνημα του Gaudi και το θαυμάζουμε αναμένοντας να φωτιστεί εξωτερικά. Στρέφουμε το βλέμμα μας προς τα πάνω και παρατηρούμε τους πύργους, αυτή τη φορά είναι σαν να βαστάζονται στον βραδινό ουρανό της Βαρκελώνης. Οι λιγοστοί γερανοί υπενθυμίζουν την ανάγκη της διαρκούς φροντίδας του ναού που για να ολοκληρωθεί ο κεντρικός πύργος του χρειάστηκε να συμπληρωθούν σχεδόν 144 χρόνια από το πρώτο θεμέλιο. Το αποτέλεσμα προκαλεί δέος ακόμα και εάν δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως ενώ το γεγονός πως η Sagrada Familia εντάχθηκε στον Κατάλογο Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2005, 21 χρόνια πριν από την τωρινή της εικόνα, καταδεικνύει πως κάθε μέρος της –εντός και εκτός– είναι ένα κομψοτέχνημα το οποίο κάθε επισκέπτης της Βαρκελώνης αξίζει να ανακαλύψει.
Διαβάστε ακόμα:
Η αληθινή εμπειρία της Βαρκελώνης
Tarragona, η συναρπαστική άγνωστη εναλλακτική της Βαρκελώνης
5 προτάσεις για να ανακαλύψετε την πολιτιστική ταυτότητα της Βαρκελώνης
