Ο Μπάμπης Τσούτσας δεν είχε οικογενειακές ρίζες στην Πάτμο, την ερωτεύτηκε από την πρώτη φορά που την επισκέφτηκε, πριν από 22 χρόνια. Έξι χρόνια αργότερα, την επέλεξε ως βάση για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αιγαίου, που φέτος σβήνει 15 κεράκια. Με αυτή την αφορμή, ο σκηνοθέτης, παραγωγός και διευθυντής του Φεστιβάλ μάς συστήνει το νησί πέρα από τα στερεότυπα, όπως το έχει γνωρίσει και συνεχίζει να το ανακαλύπτει ακόμα και σήμερα.
Αν το 2004 συνδέθηκε στη συλλογική εθνική συνείδηση με τους Ολυμπιακούς Αγώνες στην Αθήνα, για τον Μπάμπη αποδείχτηκε καθοριστικό και για έναν προσωπικό λόγο: εκείνο το καλοκαίρι επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Πάτμο, ξεκινώντας μια «σχέση αγάπης», όπως την περιγράφει σήμερα, με το νησί, η οποία μάλιστα επισφραγίστηκε, έξι χρόνια αργότερα, με την επιλογή του ως βάσης για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αιγαίου (Aegean Film Festival).
«Μεγαλώνοντας πέρασα όλα τα καλοκαίρια μου στην Πάρο», στο οικογενειακό σπίτι τους στις Κολυμπήθρες, εξηγεί. Ανέκαθεν λοιπόν αγαπούσε τις Κυκλάδες, αλλά όταν επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Πάτμο, «είδα ένα διαφορετικό Αιγαίο. Λιγότερο τουριστικό και πιο παρθένο – δεν έχει αεροδρόμιο και είναι δυσκολότερο να την προσεγγίσει κάποιος. Η αρχιτεκτονική της Χώρας, που μαζί με τη Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και το Σπήλαιο της Αποκάλυψης έχει ενταχθεί στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, είναι διαφορετική. Οι άνθρωποι της Πάτμου έχουν μια ομορφιά και μια απλότητα που σε κερδίζουν. Αρκεί να δώσεις στο νησί χρόνο, και όσο περισσότερο του δίνεις, τόσο ξεδιπλώνει καινούριες πτυχές. Ακόμα και σήμερα, 22 χρόνια αργότερα, ανακαλύπτω νέα μέρη εκεί».
Σε όλη τη διάρκεια της Ιστορίας η Πάτμος απολάμβανε την προστασία των εκάστοτε κατακτητών της, εξηγεί ο Μπάμπης, «ίσως λόγω της πνευματικότητάς της». Το βέβαιο είναι ότι «έχει μια πολύ ιδιαίτερη ενέργεια, όπως όλα τα νησιά του Αιγαίου, που όσο πιο πολύ τα παρατηρείς, τόσο περισσότερο συνειδητοποιείς ότι είναι εντυπωσιακά διαφορετικά μεταξύ τους».
Γενικά το νησί συνδυάζει «τέχνη, πολιτισμό και Ιστορία με λίγο jet set, λίγο fun και μια αρκετά παρθένα φύση» που δεν έχει αλλοιωθεί από τον υπερτουρισμό. «Ο μόνος τρόπος να αποφύγει ένα νησί τον μαζικό τουρισμό» είναι να έχει δημιουργικούς ανθρώπους, «συγγραφείς, ποιητές, μουσικούς, αλλά και ξυλουργούς και πετράδες». Χρειάζεται να έχει άποψη, σεβασμό για τον τόπο «και αγάπη για αυτό που είναι, όχι για κάτι άλλο που θα μπορούσε να γίνει».
Καθώς η Πάτμος αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγμα, οι αιωνίως αισιόδοξοι αναζητητές του ανεξερεύνητου και του αυθεντικού μπορεί να ικανοποιηθούν ανακαλύπτοντας «μια παραλία που δεν έχει ομπρέλες ούτε ξενοδοχεία, που δεν έχει καν δρόμο, αλλά υπάρχει ακόμα ένα ταβερνάκι όπου οι ιδιοκτήτες φτιάχνουν κατσικάκι από τον τόπο τους».
Ο ιδανικότερος τρόπος για να γνωρίσει κάποιος σε βάθος την Πάτμο είναι να την επισκεφτεί προσκεκλημένος από φίλους – ειδικά αν φιλοξενηθεί «σε ένα από τα υπέροχα σπίτια του νησιού. Στην Πάτμο σχηματίζονται μεγάλες παρέες, οπότε δεν θα νιώσεις μόνος. Σπάνια θα δεις τουρίστες να είναι μόνοι». Ακόμα όμως και αν την επισκεφτείς χωρίς να γνωρίζεις κανέναν, αρκεί να είσαι ανοιχτός σε νέες γνωριμίες. Δεν θα πρέπει να ξαφνιαστείς αν, για παράδειγμα, «γνωρίσεις κάποιον στην παραλία και μετά πάτε για ψάρεμα με βάρκα ή σε καλέσουν σε ένα δείπνο στη Χώρα». Οι ταξιδιωτικές αναμνήσεις που θα πάρεις μαζί σου δεν θα περιορίζονται στη λίστα των αξιοθέατων που έφερες στο νησί μέσα στις αποσκευές σου, αλλά θα πλουτίσουν από τη μαγεία του απροσδόκητου.
Κατάδυση στο αυθεντικό
Ο Μπάμπης μοιράζεται μερικές από τις εμπειρίες που έχει συνδέσει με την Πάτμο:
«Στο καφενείο στην πλατεία της Χώρας, στην καντίνα στο Λιβάδι των Καλογήρων, αλλά και στα high εστιατόρια, στο θρυλικό Benetos και στο εστιατόριο του ξενοδοχείου Sunset που άνοιξε πέρυσι, θα νιώσετε ότι σας καλωσορίζουν.
»Οπωσδήποτε πρέπει να επισκεφτείτε τη Μονή και το Σπήλαιο της Αποκάλυψης. Μέσα στο μοναστήρι έχει και ένα εκπληκτικό μουσείο, που θα σας δώσει μια γεύση από την ιστορία του νησιού.
»Κάθε καλοκαίρι, οργανισμοί όπως το Αρχοντικό Νικολαΐδη ή η Οικία Σταύρακα φέρνουν καλλιτέχνες και διοργανώνουν εικαστικές εκθέσεις. Να πάτε στις γκαλερί, στις εκθέσεις φωτογραφίας, ζωγραφικής, γλυπτικής. Ας πούμε, ο Ανδρέας Καλατζής (Andreas Kalatzis Gallery) θα σας υποδεχτεί με μια ρακή, γιατί είναι και από την Κρήτη, θα σας πει ιστορίες και θα σας συστήσει σε φίλους. Επίσης, ντόπιοι δημιουργοί διοργανώνουν εργαστήρια ζωγραφικής, αγιογραφίας, αγγειοπλαστικής για ενήλικες και για παιδιά.
»Αν κάποιος περπατήσει για μισή ώρα μέχρι την Ψιλή Άμμο, θα συναντήσει μια από τις πιο όμορφες παραλίες του Αιγαίου και μια παραδοσιακή ταβέρνα που περνά από γενιά σε γενιά με δικά της υλικά. Η κυρία Διονυσία φτιάχνει ένα από τα ωραιότερα μενού.
»Κάθε παραλία είναι διαφορετική. Όπως η Πέτρα, στην ομώνυμη τοποθεσία, μια παραλία σαν έρημος με ένα υπέροχο νησί απέναντι. Ή ο Κάμπος, για όποιον αναζητά ομπρέλες και beach bar. Το σχήμα και η γεωμορφολογία της Πάτμου είναι τέτοια, που σου επιτρέπουν να ανακαλύψεις μικρές παραλίες όπου μπορεί να είσαι ακόμα και μόνος.
»Το Ktima Petra στην Πέτρα και ο Φλοίσβος, στην περιοχή του Γροίκου, κοντά σε μια οικογενειακή παραλία με δέντρα, είναι δύο εστιατόρια που σερβίρουν ελληνικό παραδοσιακό φαγητό με αγνά, τοπικά υλικά.
»Οι τοπικές περιβαλλοντικές οργανώσεις, που αγαπούν το νησί και αναδεικνύουν το φυσικό περιβάλλον του, έχουν φτιάξει με πολύ σεβασμό υπέροχα μονοπάτια για πεζοπορίες.
»Η Πάτμος έχει πεντακάθαρα νερά και πολύ ωραία σημεία για καταδύσεις, ειδικά αν κάποιος θέλει να παρατηρήσει τις ποσειδωνίες, τα πολύτιμα θαλάσσια φυτά, που παίζουν καθοριστικό ρόλο στο οικοσύστημα.
Το νησί, τις ημέρες του Φεστιβάλ
Το 15ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αιγαίου διοργανώνεται από τις 16 έως τις 24 Ιουλίου 2026, με ένα επετειακό πρόγραμμα που περιλαμβάνει ελληνικές, ευρωπαϊκές και παγκόσμιες πρεμιέρες βραβευμένων ταινιών από τα σημαντικότερα διεθνή φεστιβάλ, εμβληματικά ντοκιμαντέρ για το περιβάλλον, και αφιερώματα σε κορυφαίες προσωπικότητες του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Την κριτική επιτροπή του διαγωνιστικού προγράμματος αποτελούν φέτος η Ada Solomon, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, και ο Christian Jeune, διευθυντής Τμήματος Κινηματογράφου και Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής των Καννών. Το τρίτο μέλος της κριτικής επιτροπής θα ανακοινωθεί με την έναρξη του Φεστιβάλ.
«Το Φεστιβάλ εκτείνεται σχεδόν σε όλο το νησί», όπως εξηγεί ο Μπάμπης, μεταφέροντάς μας κάτι από την ατμόσφαιρά του. «Κάθε βράδυ έχει ταυτόχρονα τέσσερις έως έξι προβολές στα θερινά σινεμά που στήνουμε, ενώ τα πρωινά διοργανώνει σεμινάρια, περιβαλλοντικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα πραγματοποιούνται πρόγραμμα virtual reality, εικαστικές εκθέσεις και πάρτι. Είναι αδύνατον κάποιος να τα παρακολουθήσει όλα, μπορεί όμως να διαλέξει ό,τι του ταιριάζει και να εμπιστευτεί το Φεστιβάλ, είτε πρόκειται για πρεμιέρες μεγάλου μήκους που έρχονται από τις Κάννες, το Βερολίνο και το Σάντανς, είτε για ανεξάρτητες ταινίες μικρού μήκους από σπουδαίους δημιουργούς είτε για ντοκιμαντέρ ή περιβαλλοντικά φιλμ σε VR».
Στο πρόγραμμα Μυθοπλασίας, μεταξύ των έντεκα ταινιών ξεχωρίζουν φέτος η «Rosebush Pruning» σε σκηνοθεσία Karim Ainouz και σενάριο Ευθύμη Φιλίππου σε πανελλήνια πρώτη προβολή, το «Vanilla», η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Μεξικανής Mayra Hermosillo, που απέσπασε σημαντικά βραβεία σεναρίου και σκηνοθεσίας σε διεθνή φεστιβάλ, ή η ταινία «Hen (Κότα)» του Ούγγρου György Pálfi, μια συμπαραγωγή Ελλάδας και Γερμανίας, γυρισμένη εξ ολοκλήρου στη χώρα μας, με Έλληνες ηθοποιούς.
Όπως σε όλα τα καλοκαιρινά φεστιβάλ της περιφέρειας, έτσι και εδώ, ο μεγάλος πρωταγωνιστής, ακόμα και σε μια πρεμιέρα πολυβραβευμένης ταινίας, είναι η ομορφιά του τοπίου που την πλαισιώνει.
Διαβάστε ακόμα:
Οι ωραιότερες παραλίες της Πάτμου
Ψιλή Άμμος: Σμαραγδένια νερά και αρμυρίκια στην απομονωμένη παραλία της Πάτμου
