Τα κορυφαία αξιοθέατα της Σκοπέλου

Στο βόρειο και ψηλότερο σημείο της Χώρας δεσπόζει το κάστρο της Σκοπέλου κτισμένο στη θέση της αρχαίας ακρόπολης της Πεπαρήθου. Η οχύρωσή του διαμορφώθηκε σε διαδοχικές ιστορικές φάσεις: το αρχαίο τείχος αποτέλεσε βάση για τις βυζαντινές οχυρώσεις και τον 13ο αιώνα επισκευάστηκε ξανά και ενισχύθηκε από τους Ενετούς άρχοντες του νησιού Γκίζη. Από την ενετική οχύρωση διατηρούνται τμήματα των τειχών και πολεμίστρες στην ανατολική πλευρά. Κατηφορίζοντας από το κάστρο θα συναντήσετε τη μονόκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική του Αγίου Αθανασίου του 11oυ αιώνα που θεωρείται από τους παλιότερους ναούς της Σκοπέλου: κτίστηκε επάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αθηνάς και σύμφωνα με την παράδοση υπήρξε ο πρώτος μητροπολιτικός ναός του νησιού. Θα δείτε επίσης την Ευαγγελίστρια, τον Αι Γιάννη και τον Άγιο Νικόλαο, εκκλησάκια με πολλές παλιές εικόνες. Η πιο γραφική όλων είναι η Παναγία του Πύργου, η «Παναΐτσα» όπως την αποκαλούν οι Σκοπελίτες. Κτισμένη επάνω σε έναν βράχο στο βορειοανατολικό άκρο της πόλης, χρονολογείται στον 17ο αιώνα και έχει αξιόλογο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Στον αυλόγυρό της υπάρχει το μικρότερο εκκλησάκι των Αγίων Πάντων.

Το Μουσείο Ιστορίας

Στο κέντρο της Χώρας, στη συνοικία του Αγίου Ιωάννη, αξίζει να δείτε ένα από τα αντιπροσωπευτικότερα δείγματα της Σκοπελίτικης λαϊκής αρχιτεκτονικής Μακεδονικού τύπου, το οποίο, μάλιστα, δεν έχει υποστεί μετέπειτα παρεμβάσεις. Το οικοδόμημα χρονολογείται στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα και επισκευάστηκε μεταξύ 2004-2005. Είναι χαρακτηρισμένο ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1965 και εκεί πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο γνωστός λογοτέχνης Παύλος Νιρβάνας που καταγόταν από τη Σκόπελο. Από το 2018 φιλοξενεί το Μουσείο Ιστορίας που παρουσιάζει την ιστορική διαδρομή της Σκοπέλου από την αρχαιότητα και τη βυζαντινή περίοδο έως τις μέρες μας. Στους σύγχρονα διαμορφωμένους χώρους του θα δείτε εκθέματα που αφορούν όλους τους τομείς του πολιτισμού, της κοινωνικής οργάνωσης και της οικονομίας στο πέρασμα των αιώνων.

Το Λαογραφικό Μουσείο στη Χώρα

Στεγάζεται σε αρχοντικό του 18ου αιώνα της οικογένειας Νικολαΐδη η οποία το έκανε δωρεά στον Δήμο Σκοπέλου. Στο μουσείο υπάρχουν εκθέματα της οικογένειας, ωστόσο τα πιο πολλά από αυτά έχουν προσφερθεί δωρεάν από τους κατοίκους του νησιού. Οι χώροι διατηρούν τη μορφή του παραδοσιακού σπιτιού με το καθιστικό και το τζάκι, τη νυφική κρεβατοκάμαρα και τον χώρο φιλοξενίας, μαζί με την οικοσκευή και τη διακόσμησή τους. Υπάρχει επίσης μια εξαιρετική συλλογή αντικειμένων που έχουν δημιουργηθεί από τους παραδοσιακούς τεχνίτες του νησιού -όπως κεραμικά, μαχαίρια και ομοιώματα σκαφών του 18ου και 19ου αιώνα. Πολύ εντυπωσιακές είναι και σκοπελίτικες φορεσιές των διαφόρων περιόδων με τις περίτεχνες διακοσμήσεις και τα στολίδια.

Το Ασκληπιείο

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 εντοπίστηκε, στην παραλιακή θέση Αμπελική, κοντά στη Χώρα Σκοπέλου, το Ασκληπιείο της αρχαίας Πεπαρήθου. Η ίδρυση του ιερού ανάγεται στον 5ο αιώνα π.Χ. Γνώρισε ιδιαίτερη ακμή τον 4ο αιώνα π.Χ. και συνέχισε να λειτουργεί κατά την ελληνιστική περίοδο -θεωρείται, μάλιστα, ένα από τα αρχαιότερα Ασκληπιεία του ελλαδικού χώρου. Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει τη στοά που περιέβαλλε την εσωτερική αυλή, καθώς και κτιστό βωμό προσφορών. Ανάμεσα στα σημαντικά ευρήματα συγκαταλέγονται αναθηματικά γλυπτά, πήλινα ειδώλια και νομίσματα από διάφορες περιοχές του αρχαίου ελληνικού κόσμου τα οποία καταδεικνύουν τη σημασία και την ακτινοβολία του ιερού.

Ο Άγιος Ιωάννης στο Καστρί

Ένας εντυπωσιακός απόκρημνος βράχος που στέκεται πάνω από την θάλασσα φιλοξενεί στην κορυφή του το βυζαντινό ξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη που έγινε διάσημο τοπόσημο του νησιού χάρη στο μιούζικαλ Mamma Mia. Εδώ γυρίστηκαν οι εξωτερικές σκηνές του γάμου και η σκηνή όπου η Ντόνα τραγουδά το The Winner Takes It All. Για να φτάσετε ως εκεί θα πρέπει να ανεβείτε πάνω από 100 σκαλιά λαξευμένα στον βράχο, αλλά ο κόπος σας θα ανταμειφθεί από την μεγαλειώδη θέα. Για την ιστορία να πούμε ότι το εσωτερικό του ναού είναι πολύ μικρό για τις ανάγκες της παραγωγής, γι’ αυτό και τα εσωτερικά πλάνα του γάμου δεν γυρίστηκαν στη Σκόπελο, αλλά σε ένα ειδικά κατασκευασμένο σκηνικό (πιστό ομοίωμα) στα διάσημα Pinewood Studios στο Λονδίνο.

Η Επισκοπή

Ο ψηλός λιθόκτιστος περίβολος της Επισκοπής κρύβει ένα μνημείο με ιστορία πολλών αιώνων. Είναι ο μικρός ναός της Παναγίας που κτίστηκε πιθανότατα στο δεύτερο μισό του 16ου, ή στις αρχές του 17ου αιώνα, στη θέση μιας τρίκλιτης βασιλικής. Σύμφωνα με μαρμάρινη επιγραφή κι αυτή με τη σειρά της οικοδομήθηκε επάνω σε αρχαίο ιερό από τον επίσκοπο της πόλης Αναστάσιο και εγκαινιάστηκε το 1078. Στην ανατολική πλευρά του περιβόλου εντυπωσιάζει η ημιτελής πρόσοψη ενός μεγάλου κτιρίου με φρουριακή μορφή, που ίσως προοριζόταν για επισκοπικό παλάτι και έχει χαρακτηριστικά ενετικής αρχιτεκτονικής. Η κατασκευή του δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, πιθανώς λόγω της κατάληψης της Σκοπέλου από τον οθωμανικό στόλο του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα το 1538 – χωρίς όμως να αποκλείονται και οικονομικοί λόγοι. Το 1949 ο χώρος αγοράστηκε από τους αδελφούς Δημητριάδη και ο αρχαιολόγος Ανδρέας Ξυγγόπουλος πραγματοποίησε εκεί ανασκαφές, φέρνοντας στο φως τη μεσοβυζαντινή βασιλική και παλαιότερα κατάλοιπα. Ευρήματα των ανασκαφών στολίζουν το προαύλιο της εκκλησίας.

Η Γλώσσα

Ονομάζεται και «μπαλκόνι της Σκοπέλου» καθώς είναι κτισμένη αμφιθεατρικά στις δυτικές πλαγιές του ορεινού όγκου της Δέλφης, στο βορειοδυτικό άκρο της Σκοπέλου με εντυπωσιακή πανοραμική θέα στο πέλαγος ως τη Σκιάθο. Τα λουλούδια στολίζουν την είσοδο πολλών σπιτιών που είναι συνήθως διώροφα με κεραμοσκεπές και ξύλινα μπαλκόνια, σύμφωνα με τον μακεδονικό αρχιτεκτονικό ρυθμό. Περπατώντας στον οικισμό θα περάσετε από την Παναγία την Ελευθερώτρια: ήταν τάμα ναυτικού, ο οποίος ναυαγώντας στην Μαύρη Θάλασσα βρήκε την εικόνα της Παναγίας και σώθηκε, όπως θέλει η παράδοση σε πάμπολλες αντίστοιχες περιπτώσεις. Στην κεντρική πλατεία με την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου υπάρχει ένα καλαίσθητο, χρωματιστό καφενείο-εστιατόριο όπου αξίζει να καθίσετε.

Στο χωριό λειτουργεί το Λαογραφικό Μουσείο και το Μουσείο Πολιτιστικής κληρονομιάς του Ιδρύματος Ελληνισμού. Εκεί εκτίθενται πλοία μικροναυπηγικής τέχνης και πίνακες ζωγραφικής που παρουσιάζουν την πορεία της ναυτιλίας από την ιστιοφόρο έως την ατμόπλοο, αλλά και τη διαχρονική εξέλιξη των ελληνικών πλοίων από αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε το Λουτράκι, το επίνειο της Γλώσσας και δεύτερο λιμάνι του νησιού μετά από αυτό της Χώρας. Βρίσκεται στη θέση της αρχαίας Σελινούντας, μίας από τις τρεις αρχαίες πόλεις της Σκοπέλου. Από αυτήν σώζονται τμήματα των τειχών και κτιρίων και στα νοτιοανατολικά του οικισμού διατηρούνται ερείπια ρωμαϊκών λουτρών, στα οποία πιθανότατα οφείλει το όνομά του το Λουτράκι.

Τα μοναστήρια στο Παλούκι

Αξίζει να γνωρίσετε τη μοναστική ζωή της Σκοπέλου στις μονές που υπάρχουν στη βόρεια πλευρά του ορεινού όγκου Παλούκι.
Ξεκινήστε από την Μονή Ευαγγελισμού σε σημείο με εξαιρετική θέα. Κτίστηκε το 1712 από τον Χατζηστεφανή Δαπόντε επάνω στα ερείπια παλαιότερου μοναστηριού του 1676 και υπάγεται στην Μονή Ξηροποτάμου του Αγίου Όρους. Έχει φρουριακή μορφή και στη μεγάλη εσωτερική αυλή της υπάρχει μια στεγασμένη κρήνη που αναφέρει τον κτήτορα Δαπόντε. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ξυλόγλυπτο επίχρυσο τέμπλο, καθώς και οι εικόνες του καθολικού που είναι αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.

Απέναντι από την Μονή Ευαγγελισμού βρίσκεται εκείνη της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, μια από τις παλαιότερες της Σκοπέλου (τέλη 15ου -αρχές 16ου αι.) η οποία υπάγεται στη Μονή Ξενοφώντος του Αγίου Όρους. Η Αγία Βαρβάρα με τον ψηλό περίβολο και τις αντηρίδες θυμίζει φρούριο και θεωρείται πως κτίστηκε στα μέσα του 17ου αι. Στο εσωτερικό του καθολικού υπάρχουν εικόνες αυτής της περιόδου και επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο από την Κωνσταντινούπολη. Ο ναός τιμάται στο όνομα της Υπαπαντής και διαθέτει δύο παρεκκλήσια, του Αγίου Χαραλάμπους και της Αγίας Βαρβάρας. Στα 300 μ. από την Αγία Βαρβάρα βρίσκεται το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου. Ιδρύθηκε το 1612 από τον Ιερομόναχο και πρώτο ηγούμενό του, Συμεών, και ανακαινίστηκε πλήρως το 1721. Αν και για μεγάλα διαστήματα λειτούργησε ως ανδρικό μοναστήρι, από το 1920 μετατράπηκε σε γυναικείο και σήμερα κατοικείται από δραστήριες και φιλόξενες μοναχές που φροντίζουν τον χώρο

Ο φάρος στο Γουρούνι

Το ακρωτήριο Γουρούνι, στο βορειότερο σημείο του νησιού, ονομάστηκε έτσι γιατί το σχήμα του θυμίζει ρύγχος γουρουνιού. Εκεί βρίσκεται και ο ομώνυμος φάρος που κατασκευάστηκε το 1889. Το συγκρότημα αποτελείται από την ισόγεια κατοικία του φαροφύλακα και τον τετράγωνο, λιθόκτιστο πύργο, ο οποίος έχει ύψος 14 μέτρα (και φτάνει συνολικά τα 17,8 μέτρα μαζί με τον μεταλλικό φωτιστικό κλωβό στην κορυφή). Ο φωτιστικός μηχανισμός και το περιστροφικό διοπτρικό του σύστημα είναι κατασκευασμένα στον Παρίσι στα τέλη του 19ου αιώνα και η φωτοβολία του φτάνει τα 20 ν.μ. Το 1984 ηλεκτροδοτήθηκε και το 1989 αυτοματοποιήθηκε. Το 1996 το Υπουργείο Πολιτισμού τον χαρακτήρισε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Οι παραδοσιακές τέχνες επιβιώνουν στη Σκόπελο

Στα εργαστήρια της Σκοπέλου δουλεύουν σήμερα τεχνίτες δεύτερης και τρίτης γενιάς, συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση. Τρεις γενιές έχουν περάσει από το εργαστήριο του Νίκου Ρόδιου που λειτουργεί από το 1900 στο ίδιο σημείο. Τα αντικείμενα με το ανεξίτηλο μαύρο χρώμα και την ιδιαίτερη στιλπνή υφή που κατασκευάζει σε πολλά διαφορετικά σχέδια αποτελούν κατοχυρωμένη εφεύρεση του παππού του το 1930 και το χρώμα τους οφείλεται στον τρόπο ψησίματος. Ο Νικόλαος Ρόδιος ο πρεσβύτερος είχε κερδίσει όχι μόνο το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, αλλά και της Παγκόσμιας Έκθεσης Διακοσμητικών Τεχνών στο Παρίσι το 1937, φτιάχνοντας τότε μικροσκοπικά αγγεία στον τροχό. Καινοτόμος για την εποχή του, τα μετέτρεψε από χρηστικά σε διακοσμητικά αντικείμενα.

Ο Γιάννης Μπουνταλάς συνεχίζει και αυτός την οικογενειακή παράδοση -μάλιστα η παραδοσιακή μικροναυπηγική τέχνη της οικογένειας είναι εγγεγραμμένη ως καλή πρακτική διαφύλαξης στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας (στο πλαίσιο της Σύμβασης της UNESCO, 2003). Η οικογένεια Μπουνταλά έχει γράψει ιστορία 2 και πλέον αιώνων στη ναυπηγική. Μετράει 7 γενεές ναυπηγών καραβομαραγκών που είχαν δικά τους καρνάγια στην Αμερική, την Κωστάντζα και την Βραΐλα οι οποίοι αργότερα επέστρεψαν στη Σκόπελο και δούλευαν ως καραβομαραγκοί στους ταρσανάδες. Ο απόγονός τους, Τριαντάφυλλος Μπουνταλάς, εργαζόταν εκεί ως ναυπηγός μέχρι που έκλεισαν την δεκαετία του 1970 λόγω της ανάπτυξης του τουρισμού.

Για να βιοποριστεί, λοιπόν, εφάρμοσε όλες τις τεχνικές του γνώσεις στην ναυπηγική φτιάχνοντας πιστά αντίγραφα ιστιοφόρων σε μικρή κλίμακα, χρησιμοποιώντας ντόπιο ξύλο καρυδιάς και δημιουργώντας με το χέρι όλες τις λεπτομέρειες. Τη θαυμαστή τέχνη του τη δίδαξε στον γιο του τον Γιάννη και το αρμάτωμα των πλοίων στην κόρη του Νίνα. Σήμερα ο Γιάννης Μπουνταλάς συνεχίζει επάξια την οικογενειακή παράδοση την οποία με τη σειρά του μαθαίνει στην κόρη του Ρηγίνα.

Διαβάστε ακόμα:

Οι τοπ παραλίες της Σκοπέλου

Αγνώντας: Μία από τις ομορφότερες γωνιές της Σκοπέλου –Με πεύκα και γαλανά νερά

Οι τοπικές γεύσεις της Σκοπέλου και οι καλύτερες διευθύνσεις να τις δοκιμάσετε