Mε το τέλος των Πανελληνίων εξετάσεων και μη έχοντας ξεχάσει το άγχος που βιώσαμε όλοι μας εκείνη την περίοδο, το μόνο που μπορώ να σκεφτώ είναι πως η ενηλικίωση σίγουρα δεν έρχεται μετά το πέρας τους ή τη γεμάτη προσμονή ηλικία των 18 ετών.
Το ταξίδι προς την ενηλικίωση, ίσως ταυτίζεται με το ταξίδι προς την αυτογνωσία. Κάθε μέρα της ενήλικης ζωής μας καταλαβαίνουμε όλο και καλύτερα ποιοι είμαστε και τι ζητάμε από εμάς και τους ανθρώπους γύρω μας. Καταλαβαίνουμε πόσο μεγάλο μας φαινόταν τότε το 18 και πόσο λάθος κάναμε. Όλα ξεκινάνε μετά το κλείσιμο του τελευταίου σχολικού βιβλίου, μετά το τελευταίο κλάμα στο προαύλιο, μετά τον τελευταίο μαθητικό καφέ με τους συμμαθητές σου πριν φύγετε τις πρώτες σας ενήλικες διακοπές.
Η ενηλικίωση είναι μια λέξη που από μικροί τη φανταζόμαστε σαν μια πόρτα. Μια πόρτα που ανοίγει ξαφνικά όταν φτάσεις σε μια συγκεκριμένη ηλικία, σαν να υπάρχει μια αόρατη γραμμή που χωρίζει το «πριν» από το «μετά». Στα δεκαοχτώ, λένε, μεγαλώνεις. Τελειώνεις το σχολείο, δίνεις πανελλήνιες, κάνεις τα πρώτα σου βήματα έξω από το προστατευμένο πλαίσιο που είχες συνηθίσει μέχρι τότε. Και όλοι γύρω σου μοιάζουν να περιμένουν πως από εκείνη τη στιγμή και μετά θα ξέρεις. Θα ξέρεις τι θέλεις, πού πηγαίνεις, ποιος είσαι.
Μα η αλήθεια είναι διαφορετική. Η ενηλικίωση δεν είναι μια στιγμή. Δεν είναι μια ημερομηνία γραμμένη σε ταυτότητα. Δεν είναι καν μια κατάκτηση. Είναι μια διαδικασία αργή, σιωπηλή, επίμονη και πολύ επίπονη. Ένα ταξίδι που ξεκινά χωρίς να το καταλάβεις και που ίσως δεν τελειώνει ποτέ. Και αν έχει έναν προορισμό, αυτός δεν είναι άλλος από την αυτογνωσία. Ο Πίτερ Τζόουνς -καθηγητής Νευροεπιστήμης στο πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ- είχε πει πως «Δεν υπάρχει μια παιδική ηλικία και μετά ξαφνικά η ενηλικίωση αλλά μια σταδιακή πορεία μετάβασης».
Γιατί μεγαλώνω δεν σημαίνει απλώς ότι αλλάζω ηλικία. Σημαίνει ότι μαθαίνω να κουβαλάω τον εαυτό μου. Να αναγνωρίζω τις ρωγμές μου, να στέκομαι απέναντι στους φόβους μου, να αντέχω την αβεβαιότητα χωρίς να καταρρέω -κάτι που δεν το κατακτάς καθόλου εύκολα. Και τίποτα από αυτά δεν έρχεται έτοιμο. Δεν υπάρχει εγχειρίδιο. Δεν υπάρχει σωστή σειρά. Στο ταξίδι αυτό θα πέσεις. Και αυτή η πτώση θα σε τρομάξει, γιατί στην αρχή θα πιστεύεις πως κάθε λάθος είναι τέλος. Πως κάθε αποτυχία είναι απόδειξη πως δεν είσαι αρκετός. Θα νιώσεις ότι χάνεις το έδαφος κάτω από τα πόδια σου και πως ίσως όλοι οι άλλοι ξέρουν καλύτερα πώς να προχωρούν. Μα με τον καιρό θα μάθεις πως κανείς δεν ξέρει στ’ αλήθεια. Όλοι προχωρούν κουβαλώντας την ίδια αμφιβολία, τον ίδιο φόβο, την ίδια ανάγκη να βρουν νόημα. Και θα σηκωθείς. Όχι επειδή θα γίνεις ξαφνικά δυνατός, αλλά επειδή η ζωή θα σε μάθει πως η δύναμη δεν είναι η απουσία του πόνου. Είναι η επιμονή μέσα σε αυτόν. Είναι το να συνεχίζεις ενώ δεν είσαι βέβαιος. Να επιλέγεις το επόμενο βήμα ακόμη κι όταν δεν βλέπεις καθαρά τον δρόμο.
Και μόλις σηκωθείς θα διανύσεις μια πορεία από το 0 μέχρι το 10. Και μόλις πλησιάζεις ξανά εκεί που ήσουν πριν πέσεις, θα έρθει μια στιγμή -μια και μόνο αρκεί- και θα σε γυρίσει στο 2. Και θα τρομάξεις και θα στεναχωρηθείς και θα νιώσεις πως δεν θα τα καταφέρεις ξανά να φτάσεις εκεί που ήσουν, αλλά η αλήθεια είναι πως το ταξίδι σου θα διαρκέσει πολύ λιγότερο χρόνο από όσο περίμενες. Σαν μια όμορφη πτώση στο κενό, θα επανέλθεις γρήγορα εκεί από όπου ξεκίνησες, με μια ταλάντωση του σχοινιού. Γιατί ό,τι κατακτάς δεν το χάνεις ποτέ από την φαρέτρα με τα βέλη σου.
Στην πορεία σου θα συναντήσεις ανθρώπους. Και ίσως αυτό να είναι το πιο καθοριστικό κομμάτι της ενηλικίωσης. Οι άνθρωποι που θα μπουν στη ζωή σου θα λειτουργήσουν σαν καθρέφτες. Μέσα τους θα δεις πλευρές του εαυτού σου που δεν γνώριζες. Θα αγαπήσεις βαθιά. Θα δεθείς με τρόπο που θα πιστεύεις πως τίποτα δεν μπορεί να σπάσει. Κι όμως, πολλοί από αυτούς θα φύγουν. Κάποιοι αθόρυβα, σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Κάποιοι απότομα, αφήνοντας το μέσα σου συντρίμμια. Κι εκεί, μέσα στην απουσία τους, θα μάθεις κάτι σκληρό αλλά αληθινό: πως το να αγαπάς δεν εγγυάται το να κρατήσεις. Πως οι άνθρωποι δεν έρχονται πάντα για να μείνουν· μερικές φορές έρχονται μόνο για να σε αλλάξουν, ή για να σε πάνε παρακάτω.
Και το παράξενο είναι πως θα έρθουν κι άλλοι. Άνθρωποι που δεν περίμενες. Που θα σε βρουν σε εκδοχές σου πιο ώριμες, πιο σπασμένες, πιο αληθινές. Και θα καταλάβεις πως η ζωή δεν αδειάζει ποτέ πραγματικά. Απλώς μεταμορφώνεται.
Θα κάνεις λάθη. Ίσως περισσότερα απ’ όσα θα ήθελες να παραδεχτείς. Θα πεις λόγια που δεν εννοούσες, θα πάρεις δρόμους που δεν οδηγούν πουθενά, θα κυνηγήσεις πράγματα που τελικά δεν σου ανήκαν ποτέ. Και για λίγο θα θυμώνεις με τον εαυτό σου γι’ αυτά. Μετά όμως θα συνειδητοποιήσεις πως τα λάθη είναι το πιο τίμιο υλικό της αυτογνωσίας. Μέσα από αυτά καταλαβαίνεις τι αντέχεις, τι χρειάζεσαι, τι δεν θέλεις ξανά. Χωρίς αυτά, θα ήσουν απλώς μια θεωρία του εαυτού σου, όχι η αλήθεια του.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η μελαγχολία του να μεγαλώνεις: στο ότι τίποτα δεν μένει ίδιο. Οι τόποι αλλάζουν. Οι άνθρωποι αλλάζουν. Εσύ αλλάζεις. Κάποιες εκδοχές σου θα πεθάνουν χωρίς να το καταλάβεις. Εκείνος ο εαυτός που φοβόταν λιγότερο, που ονειρευόταν πιο αθώα, που πίστευε πως όλα έχουν απλές απαντήσεις – κάποια στιγμή θα χαθεί. Και θα τον νοσταλγείς. Όχι γιατί ήταν καλύτερος, αλλά γιατί ήταν πιο αθώος.
Όμως η ενηλικίωση δεν είναι η απώλεια της αθωότητας μόνο. Είναι και η απόκτηση βάθους. Είναι να καταλαβαίνεις ότι η ζωή μπορεί να είναι όμορφη και σκληρή ταυτόχρονα. Ότι μπορείς να πονάς και να συνεχίζεις. Να χάνεις και να αγαπάς ξανά. Να σπας και παρ’ όλα αυτά να παραμένεις ολόκληρος. Να αγαπάς και να αγαπιέσαι τόσο που πονάει το σώμα σου και ας μην μπορείς να το εξωτερικεύσεις.
Το πιο παράδοξο σε αυτό το ταξίδι είναι πως ποτέ δεν νιώθεις πραγματικά έτοιμος. Πάντα υπάρχει ένα κομμάτι σου που αισθάνεται μικρό. Που ψάχνει απαντήσεις, επιβεβαίωση, ασφάλεια. Και ταυτόχρονα υπάρχει κι ένα άλλο κομμάτι που νιώθει κουρασμένο, γεμάτο, σχεδόν γηρασμένο από όσα κουβαλά. Για τα μισά της ζωής νιώθεις μικρός. Για τα υπόλοιπα πολύ μεγάλος. Και ίσως αυτή η αντίφαση να είναι το πιο αυθεντικό σημάδι ότι μεγαλώνεις. Γιατί μεγαλώνω δεν σημαίνει ότι τα έχω βρει όλα. Σημαίνει ότι συμφιλιώνομαι με το ότι δεν θα τα βρω ποτέ όλα. Ότι η αβεβαιότητα δεν είναι εχθρός, αλλά κομμάτι της διαδρομής.
Και όσο προχωράς, αρχίζεις να καταλαβαίνεις πως το ταξίδι προς την ενηλικίωση είναι στην ουσία ένα ταξίδι προς εσένα. Όλα όσα χάνεις, όλα όσα κερδίζεις, όλες οι αγάπες, οι απογοητεύσεις, οι αποχωρισμοί, οι επιστροφές, είναι τρόποι να σε γνωρίσεις βαθύτερα.
Να δεις ποιος είσαι όταν όλα πάνε καλά. Να δεις ποιος είσαι όταν όλα καταρρέουν.
Γιατί εκεί κρύβεται η αλήθεια και αξίζει να τα ζήσεις όλα αυτά για να την βρεις.
Και όταν κάποτε κοιτάξεις πίσω, δεν θα θυμάσαι μόνο τις κορυφές. Θα θυμάσαι και τα σκοτάδια. Και θα καταλάβεις πως ακόμη κι εκείνα είχαν αξία. Γιατί σε έπλασαν. Σε διαμόρφωσαν. Σε έκαναν πιο ανθρώπινο. Η ζωή δεν ζητά να είσαι έτοιμος. Δεν περιμένει να έχεις όλες τις απαντήσεις. Σου ζητά μόνο να συνεχίζεις. Να περπατάς, ακόμη κι όταν κουράζεσαι. Να αγαπάς, ακόμη κι όταν φοβάσαι. Να πιστεύεις, ακόμη κι όταν αμφιβάλλεις. Όχι το να φτάσεις κάπου. Αλλά το να μάθεις να ταξιδεύεις. Να αντέχεις την απώλεια, να αγκαλιάζεις την αλλαγή, να επιτρέπεις στον εαυτό σου να σπάει και να ξαναχτίζεται. Να δέχεσαι πως η αυτογνωσία δεν είναι λιμάνι αλλά θάλασσα – βαθιά, αχανής, ανεξάντλητη.
Και μέσα σε αυτή τη θάλασσα, όσο κι αν χάνεσαι, πάντα με κάποιον τρόπο βρίσκεις τον δρόμο πίσω σε εσένα. Ίσως όχι τον ίδιο εαυτό που ήσουν όταν ξεκίνησες. Αλλά εκείνον που έπρεπε να γίνεις.
Διαβάστε ακόμα:
