Από το Πασαλιμάνι, το Μικρολίμανο και την Πειραϊκή, μέχρι την Καστέλα και το κέντρο του, ο Πειραιάς αποκαλύπτει τα πολλά και συναρπαστικά του πρόσωπα.

33

Με μια ματιά

Το μεγαλύτερο λιμάνι της Ελλάδας με την πανάρχαιη ιστορία αναβαθμίζεται διαρκώς τα τελευταία χρόνια με πεζοδρομήσεις και αναπλάσεις. Έτσι το προφίλ του αλλάζει: Πλέον δεν έρχεται κάποιος στον Πειραιά κυρίως για φαγητό και καφέ, ή για να πάρει το πλοίο, έρχεται για να γνωρίσει την πόλη ως προορισμό. Στον Πειραιά θα κάνετε περιπάτους μια ανάσα από τη θάλασσα στο φημισμένο Πασαλιμάνι με τη μαρίνα Ζέας, στην Πειραϊκή και στο Μικρολίμανο. Θα ανηφορίσετε στην πανέμορφη Καστέλα με τα νεοκλασικά της μέγαρα. Θα επισκεφθείτε μουσεία, μοντέρνες γκαλερί και πολυχώρους στις αναβαθμισμένες βιομηχανικές περιοχές. Θα περιηγηθείτε στο κέντρο με τα αμέτρητα καταστήματα και τις παραδοσιακές αγορές τροφίμων και θα παρακολουθήσετε παραστάσεις στο Δημοτικό Θέατρο, επίκεντρο της πολιτιστικής ζωής στην πόλη. Οι εκατοντάδες επιλογές για φαγητό, καφέ και βραδινή διασκέδαση παραμένουν βασικός λόγος για να έρθει κανείς ως εδώ, ενώ ανοίγουν ή ανακαινίζονται διαρκώς ξενοδοχεία πόλης.

Η φημισμένη Καστέλα

Τον 19ο αιώνα, πλούσιοι αστοί, έμποροι, τραπεζίτες, πολιτικοί από τον Πειραιά και την Αθήνα επέλεξαν να κατοικήσουν στην όμορφη περιοχή της Καστέλας. Τα μέγαρά τους κτίστηκαν με τρόπο αριστοτεχνικό, σε σημεία με μεγάλες κλίσεις ώστε να έχουν ανεμπόδιστη θέα, και αποτέλεσαν σύμβολα πλούτου και ισχύος. Tο 1874 ο Γάλλος διπλωμάτης Henry Belle περιέγραψε χαρακτηριστικές εικόνες της εποχής: Χοροεσπερίδες στα κομψά σαλόνια, κυρίες με Παριζιάνικες τουαλέτες, πολιτικούς, ένστολους αξιωματικούς, ορχήστρες, φιλολογικές συζητήσεις. Οι φωταψίες έκαναν τα μέγαρα να μοιάζουν με λαμπερούς φάρους αν τα αντίκρυζες από τη θάλασσα. Δυστυχώς, μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αυτές οι εικόνες έδωσαν τη θέση τους σε άλλες, λιγότερο λαμπερές. Η φυσιογνωμία της περιοχής άρχισε σταδιακά να αλλάζει μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ταχεία οικιστική ανάπτυξη του Πειραιά, ενώ η μεταπολεμική ανοικοδόμηση και η αντιπαροχή μετά τη δεκαετία του 1950 οδήγησαν στην κατεδάφιση αρκετών από τα παλιά αρχοντικά της Καστέλας.

Προς τα τέλη του 20ού αιώνα, ωστόσο, η όμορφη συνοικία ξαναζωντάνεψε, με αναστηλώσεις και συντηρήσεις ιστορικών κτιρίων που διατηρούνται ανάμεσα σε σύγχρονα οικοδομήματα.
Θα τα θαυμάσετε περπατώντας σε σοκάκια και ανηφορίζοντας σκαλιά γεμάτα βουκαμβίλιες, νεραντζιές και λουλούδια. Για να μην χαθείτε, προτείνουμε να ανέβετε από την Βασιλέως Παύλου ακολουθώντας την Φώσκολου (Σκαλάκια) – όπου υπάρχει η ομώνυμη στάση λεωφορείου και ήταν γνωστό σημείο ραντεβού. Ωραία νεοκλασικά θα δείτε επίσης στην οδό Αισχύλου, στην Ηρακλέους και τη Φαληρέως.

Για την ιστορία αξίζει να αναφέρουμε ότι το 1875 ο διάσημος Γερμανός αρχιτέκτονας Ερνέστος Τσίλλερ, που είχε εγκατασταθεί στην Ελλάδα, αγόρασε μεγάλη έκταση στην περιοχή της Πλατείας Αλεξάνδρας στην Καστέλα. Εκεί έως το 1877 ολοκλήρωσε το κτίσιμο μιας σειράς σπιτιών που έγιναν γνωστά ως «Συνοικία του Τσίλλερ», ή «Συνοικία Επαύλεων», κατοικώντας και ο ίδιος σε ένα από αυτά. Σήμερα, πάντως, διασώζεται μόνο η οικία του αλευροβιομήχανου Π. Πατσιάδη (σημερινή ιδιοκτησία Σταυριανάκου).

Ο Προφήτης Ηλίας και το Βεάκειο

Ο λόφος όπου είναι κτισμένη η Καστέλα στην αρχαιότητα λεγόταν Μουνιχίας και στο κοντινό παρελθόν επικράτησε η ονομασία λόφος Προφήτη Ηλία. Την πήρε από το εκκλησάκι που κτίστηκε στην κορυφή του, στη θέση ενός μικρού ξωκλησιού που καταστράφηκε από σεισμό. Από το 1986 το αντικατέστησε ο σημερινός ναός, σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής, που αγιογραφήθηκε από Πειραιώτες ζωγράφους και έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής για τέλεση γάμων και βαφτίσεων. Στην οδό Ηρακλέους βρίσκεται η είσοδος του θεάτρου Βεάκειο που διαμορφώθηκε σε αμφιθεατρική διάταξη εμπνευσμένη από τα αρχαία ελληνικά θέατρα και χωράει περίπου 2.000 θεατές. Η θέα από εκεί απλώνεται από το Μικρολίμανο μέχρι το στάδιο Καραϊσκάκη και το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Τα καλοκαίρια στο θέατρο φιλοξενούνται συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις και άλλα πολιτιστικά δρώμενα.

Το Μικρολίμανο

Πειραιώτες και Αθηναίοι έχουν το Μικρολίμανο πολύ ψηλά στις επιλογές τους για βόλτα, καφέ, φαγητό και διασκέδαση – ειδικά μετά την πρόσφατη ανάπλασή του που το έχει κάνει πιο ελκυστικό επιτρέποντας την πρόσβαση προς την ακτογραμμή. Η εικόνα που προσφέρει από ψηλά ο κλειστός όρμος με τα δεμένα σκάφη, τον Ναυτικό Όμιλο, τον κόσμο που πηγαινοέρχεται στη μεγάλη παραλιακή εσπλανάδα και τα σπίτια που απλώνονται αμφιθεατρικά γύρω του, δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτα εκείνες των γραφικών λιμανιών του Αιγαίου. Το Μικρολίμανο έχει ωοειδές σχήμα και στη διάρκεια της ιστορίας πήρε διάφορα ονόματα όπως Φανάρι, Τουρκολίμανο και λιμένας Κουμουνδούρου. Η ονομασία Φανάρι επικράτησε στα βυζαντινά χρόνια, πιθανότατα επειδή στην είσοδό του υπήρχε φανός ή μικρός φάρος. Λιμένας Κουμουνδούρου ονομάστηκε λόγω της έπαυλης της ομώνυμης οικογένειας στο νότιο άκρο του, στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα ο Ναυτικός Όμιλος Ελλάδος. Η ονομασία Τουρκολίμανο καθιερώθηκε στην περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας και διατηρήθηκε έως τον 20ό αιώνα.

Βόλτα στο Πασαλιμάνι ως τα Βοτσαλάκια

Η Ακτή Θεμιστοκλέους, που μετονομάζεται σε Μουτσοπούλου, περιβάλλει το φημισμένο Πασαλιμάνι (Ακτή Ζέας) με τις προβλήτες, τα δεμένα σκάφη και τον φαρδύ παραλιακό πεζόδρομο γεμάτο καφέ και εστιατόρια. Για την ιστορία, ο αρχαίος «λιμήν Ζέας» φιλοξενούσε το σύμβολο της κυριαρχίας της Αθηναϊκής Πολιτείας, τον ονομαστό στόλο της. Επί τουρκοκρατίας ονομάστηκε Πασσαλιμάνι επειδή οι πασάδες κατέβαιναν εδώ για μπάνιο μαζί με τα χαρέμια τους. Το Πασαλιμάνι είναι το δεύτερο σε μέγεθος από τα τρία λιμάνια του Πειραιά και αν θέλετε να νιώσετε την αυθεντική αύρα της περιοχής αναζητήστε τα ιστορικά καφενεία που λειτουργούν ακόμη και παραπέμπουν στην εποχή που η καλή κοινωνία του Πειραιά κατέβαινε κάθε απόγευμα εδώ για περίπατο. Στο καφενείο του Μοίρα, που δεν υπάρχει πια, το 1925 ιδρύθηκε ως σωματείο ο Ολυμπιακός.

Στην Ακτή Μουτσοπούλου – που σε αυτό το σημείο ονομάζεται πλέον Ακτή Κουντουριώτου-, θα κάνετε μια στάση για να περπατήσετε προς την πλατεία Αλεξάνδρας, σε μια μικρή χερσόνησο που προσφέρει θέα 360 μοιρών. Στο επίκεντρό της υψώνεται η αψίδα με τον τίτλο «Πυρρίχιο Πέταγμα», ένα μοντέρνο, τρισδιάστατο μνημείο αφιερωμένο στη μνήμη των 353.000 Ελλήνων του Πόντου που υπήρξαν θύματα της Γενοκτονίας. Στην πλατεία υπάρχουν καφέ-μπαρ όπου μπορείτε να κάνετε μια στάση

Η διαδρομή σας μπορεί να καταλήξει στην πλαζ Βοτσαλάκια (ή Ακτή Απόλλωνα), φημισμένη για τα ωραία της ηλιοβασιλέματα. Είναι ιδανική για μπάνιο, βόλτα και σπορ όλο το χρόνο, έχει καθαρά νερά, ψιλό βότσαλο και θέα στη βραχονησίδα Κουμουνδούρου. Το καλοκαίρι τα beach bar βγάζουν ομπρέλες-ξαπλώστρες στην παραλία και σε όλη την περιοχή λειτουργούν γήπεδα ποδοσφαίρου 5Χ5, beach volley, τένις και μπάσκετ.

Περίπατος στην Πειραϊκή

Κατά μήκος της Πειραϊκής χερσονήσου εκτείνονταν τα τείχη του Θεμιστοκλή, που άρχισαν να κατασκευάζονται από το 483 π.Χ. Αποτελούσαν τμήμα της οχύρωσης του αρχαίου Πειραιά και συνδέονταν με τα περίφημα Μακρά Τείχη τα οποία ένωναν την Αθήνα με τα λιμάνια της. Τα τείχη της Πειραϊκής Ακτής μαζί με τους πύργους τους ξανακτίστηκαν από τον Κόνωνα το 394 π.Χ. και μέχρι σήμερα διατηρούν το όνομά του -υπάρχουν μάλιστα ακόμη κάποια μικρά τμήματά τους επάνω στη βραχώδη ακτογραμμή που μπορείτε να εντοπίσετε. Ο περίπατος κατά μήκος της Πειραϊκής, ή Ακτής Θεμιστοκλέους, είναι από τους πιο όμορφους στον Πειραιά, ειδικά την ώρα του ηλιοβασιλέματος. Απέναντι από τη θάλασσα λειτουργούν ψαροταβέρνες, ουζερί και καφέ. Ένα από τα πιο ωραία σημεία για να κάνετε στάση είναι ο Όρμος της Αφροδίτης με τον χαρακτηριστικό Σταυρό-Μνημείο του Αφανούς Ναύτη και το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Ο περίπατος συνεχίζεται στην περιοχή της Φρεαττύδας με την οργανωμένη παραλία.

Ο Λέων του Πειραιά και η «Παγόδα»

Ο μαρμάρινος λέων που στέκει σήμερα στην Ακτή Ξαβερίου είναι αντίγραφο του περίφημου Λέοντα του Πειραιά, που μεταφέρθηκε στη Βενετία από τον Φραντσέσκο Μοροζίνι το 1687. Για αιώνες το άγαλμα δέσποζε στην είσοδο του λιμανιού και του είχε δώσει την ονομασία Πόρτο Λεόνε. Η ακριβής χρονολόγησή του παραμένει άγνωστη, ενώ στο σώμα του διακρίνονται ρουνικές επιγραφές που αποδίδονται σε Βαράγγους μισθοφόρους του Βυζαντίου. Στην ίδια ακτή βρίσκεται η «Παγόδα» με τη χαρακτηριστική κυματοειδή στέγη από σκυρόδεμα. Σχεδιάστηκε από τους αρχιτέκτονες Ιάκωβο Λιάπη και Ηλία Σκρουμπέλο και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα του μεταπολεμικού μοντερνισμού στην Ελλάδα. Εγκαινιάστηκε το 1967 ως επιβατικός σταθμός υπερωκεανίων και φιλοξένησε την πρώτη διεθνή έκθεση των «Ποσειδωνίων». Την εποχή της μεγάλης μετανάστευσης συνδέθηκε με τα ταξίδια χιλιάδων Ελλήνων προς τις ΗΠΑ και την Αυστραλία. Το 2013 χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο.

Το κέντρο της πόλης

Οι πλατείες, οι κεντρικοί δρόμοι, οι πεζόδρομοι και τα στενά του κέντρου του Πειραιά σφύζουν από ζωή όλη την ημέρα. Γειτονιές, μοντέρνα και νεοκλασικά κτίρια, μουσεία και εκκλησίες, αμέτρητα καταστήματα, εστιατόρια, καφέ, street food, παλιά καφενεία, αγορές τροφίμων – και τι δεν θα βρει κανείς εκεί. Στην οδό Ηρώων Πολυτεχνείου υψώνεται το νεοκλασικό κτίριο του Δημοτικού Θεάτρου και απέναντι βρίσκεται η μεγάλη πλατεία Κοραή με το Δημαρχείο. Κοντά στην πλατεία ξεχωρίζει η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης που κτίστηκε μεταξύ 1879-1883 σε σχέδια του Ιωάννη Λαζαρίμου. Στο νεοκλασικό κτίριο του παλιού Ταχυδρομείου, στην οδό Φίλωνος, φιλοξενείται η Δημοτική Πινακοθήκη. Στον ίδιο δρόμο θα δείτε τον καθολικό ναό του Αγίου Παύλου, μια από τις παλαιότερες εκκλησίες του Πειραιά, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Eduard Schaubert. Ακολουθώντας τη λεωφόρο Ηρώων Πολυτεχνείου μπορείτε να κάνετε βόλτα στα πάρκα της Τερψιθέας και στην περιοχή της Τρούμπας.

Το Δημοτικό θέατρο Πειραιά

Αποτελεί διαχρονικό τοπόσημο του Πειραιά, ένα από τα σημαντικότερα θέατρα της Ελλάδας και από τα σπουδαιότερα δείγματα νεοκλασικής θεατρικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα. Το θέατρο κτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιωάννη Λαζαρίμου, γόνου ιστορικής οικογένειας της Ύδρας, και εγκαινιάστηκε το 1895. Η αρχιτεκτονική του ακολουθεί την κλασικιστική παράδοση, με επιρροές από τη γερμανική σχολή που εκπροσωπούσε ο Ερνέστος Τσίλερ. Το εσωτερικό του θεάτρου με τα 23 θεωρεία είναι εντυπωσιακό και η σκηνή του θεωρείται από τις ελάχιστες στην Ευρώπη όπου διασώζονται, σε μεγάλο βαθμό, οι αυθεντικοί μηχανισμοί θεάτρου μπαρόκ. Η πλήρης αποκατάσταση και επαναλειτουργία του μνημείου ολοκληρώθηκαν το 2013, ύστερα από πολυετείς εργασίες συντήρησης και αναστήλωσης, οπότε αποκαλύφθηκε ξανά ο πλούσιος διάκοσμος και αναδείχθηκαν τα αρχικά σχέδια του Λαζαρίμου.

Σημαντικοί σκηνοθέτες, όπως ο Δημήτρης Ροντήρης, ο Γκίκας Μπινιάρης και ο Στέφανος Νικολαΐδης, καθώς και σπουδαίοι ηθοποιοί -όπως ο Αιμίλιος Βεάκης, ο Δημήτρης Χορν, ο Μίμης Φωτόπουλος, ο Βασίλης Διαμαντόπουλος, ο Μάνος Κατράκης και η Κυβέλη-, έχουν συνδέσει το όνομά τους με παραστάσεις στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Στη σκηνή του παρουσιάστηκαν επίσης έργα σπουδαίων συνθετών, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Διονύσης Σαββόπουλος.

Moντέρνες και παραδοσιακές αγορές

Τα μαγαζιά του κέντρου της πόλης είναι πολλά και πουλάνε τα πάντα. Τα περισσότερα θα τα βρείτε στον πεζόδρομο της Σωτήρος Διός και τους κάθετους δρόμους όπως η Κολοκοτρώνη, η Καραΐσκου, η Αλκιβιάδου, η Υψηλάντου, η Πραξιτέλους. Η Ηρώων Πολυτεχνείου, η Βασιλέως Γεωργίου, η Γρηγορίου Λαμπράκη έχουν με πολλά επώνυμα καταστήματα, αλλά και πιο οικονομικές μπουτίκ. Στην Τσαμαδού, εκτός από μαγαζιά με ρούχα και αξεσουάρ, υπάρχουν βιβλιοπωλεία, καταστήματα με είδη ταξιδιού, γλυκά, ξηρούς καρπούς και άλλα.

Οι αγορές τροφίμων του Πειραιά λειτούργησαν από τις αρχές του 20ου αιώνα και διατηρούν τη χαρακτηριστική τους ατμόσφαιρα. Περπατήστε στις οδούς Λυκούργου, Δημοσθένους, Τσαμαδού, Καραολή Δημητριου, Δ. Γούναρη και στους γύρω δρόμους με τα μαγαζιά που πουλάνε φρούτα, λαχανικά, κρέατα, αλλαντικά, τυριά. Τα ιχθυοπωλεία έχουν, κατά παράδοση, την τιμητική τους, όπως και τα κρεοπωλεία και τα τυροπωλεία. Τα παλιά μπακάλικα έχουν εξελιχθεί σε μοντέρνα μαγαζιά και delicatessen με όλων των ειδών τα εκλεκτά προϊόντα από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Πολύ πλούσια είναι και η αγορά βοτάνων και μπαχαρικών.

Ο πύργος του Πειραιά

Mε ύψος 84 μέτρων, είναι το δεύτερο ψηλότερο κτίριο της Ελλάδας μετά τον Πύργο των Αθηνών. Δημιουργήθηκε στη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών και σχεδιάστηκε ως «Εμπορικός Πύργος Πειραιά», με 22 ορόφους και συνολική επιφάνεια περίπου 34.000 τ.μ. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1972 χωρίς όμως να αποπερατωθεί πλήρως κι έτσι για δεκαετίες παρέμεινε ουσιαστικά ημιτελής και αναξιοποίητος, αποκτώντας σχεδόν μυθική υπόσταση στη συλλογική εικόνα του Πειραιά ως ο «κοιμώμενος γίγαντας» του λιμανιού. Στη δεκαετία του 1980 τοποθετήθηκαν στην πρόσοψη του κτιρίου γυάλινα πετάσματα, τα οποία αργότερα υπέστησαν σοβαρές φθορές. Ύστερα από σχεδόν πέντε δεκαετίες, ο πύργος ανακατασκευάστηκε πλήρως και επαναλειτούργησε το 2024. Το βιοκλιματικό Piraeus Tower, με τη νέα γυάλινη πρόσοψη και τις ενεργειακές προδιαγραφές είναι το πρώτο «πράσινο» ψηλό κτίριο της Ελλάδας, με πιστοποίηση LEED Platinum. Σήμερα στεγάζει γραφεία μεγάλων εταιρειών, καταστήματα, εστιατόρια και café.

H φημισμένη και ιστορική Τρούμπα

Η γειτονιά της Τρούμπας κοντά στο λιμάνι και στα παλιά καρβουνιάρικα του Πειραιά έγινε γνωστή σε όλη την Ελλάδα ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα και ταυτίστηκε με τους οίκους ανοχής και τα κακόφημα καμπαρέ. Στα στενά της συναντιούνταν άνθρωποι κάθε κοινωνικής τάξης: ναυτικοί από όλο τον κόσμο, ρεμπέτες και χασισοπότες, εργάτες, αλλά και εύποροι Πειραιώτες ή Αθηναίοι. Η Τρούμπα αποτέλεσε σκηνικό για πολλές ελληνικές ταινίες των δεκαετιών του ’50 και του ’60, όπως το «Τα Κόκκινα Φανάρια» και το «Ποτέ την Κυριακή», που συνέβαλαν στη δημιουργία του μύθου της «αμαρτωλής» συνοικίας του Πειραιά. Τα περισσότερα κακόφημα μαγαζιά έκλεισαν το 1967, στη διάρκεια της δικτατορίας, επί δημαρχίας Αριστείδη Σκυλίτση. Μετά από μια περίοδο πλήρους παρακμής και υποβάθμισης η περιοχή ξεκίνησε σταδιακά να ξαναγεννιέται από τη δεκαετία του 1990 και κυρίως μετά το 2010. Από τότε και μετά σε παλιά εμπορικά και νεοκλασικά κτίρια άρχισαν να λειτουργούν νέα μπαράκια, εστιατόρια, boutique ξενοδοχεία και πλέον ξεχωρίζει στην πόλη ως ένας από τους πιο ζωντανούς πυρήνες νυχτερινής ζωής. Εκεί φιλοξενούνται επίσης συναυλίες, street parties και πολιτιστικές δράσεις.

Η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων

Το επιβλητικό νεοκλασικό κτίριο αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα τοπόσημα στην περιοχή της Φρεαττύδας και αποδίδεται στον αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ. Κτίστηκε χάρη σε κληροδότημα του εθνικού ευεργέτη Πανταζή Βασσάνη και αποπερατώθηκε το 1904 για να στεγάσει τη σχολή αξιωματικών του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, η οποία έως τότε λειτουργούσε στο καταδρομικό ατμόπλοιο «Ελλάς». Από την ίδρυσή της έως σήμερα στη Σχολή εκπαιδεύονται αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού.

Ο σταθμός του Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου

Kατασκευάστηκε μεταξύ 1926 και 1929 σε σχέδια του αρχιτέκτοναΙωάννη Αξελού και είναι ένα από τα σημαντικότερα σιδηροδρομικά κτίρια του Μεσοπολέμου στην Ελλάδα, με επιρροές εκλεκτικισμού και art deco. Κυρίαρχο στοιχείο του σταθμού είναι ο επιβλητικός αψιδωτός θόλος της αποβάθρας. Η σιδηροδρομική γραμμή Αθήνας-Πειραιά, που λειτούργησε πρώτη φορά το 1869 με ατμοκίνητα τρένα, ήταν η πρώτη στην Ελλάδα – για την ιστορία μάλιστα να πούμε ότι η δοκιμαστική διαδρομή από το Θησείο στον Πειραιά, έγινε το 1869 με επιβάτες την βασίλισσα Όλγα, τον τότε Πρωθυπουργό Ζαΐμη και διάφορους πολιτικούς και στρατιωτικούς της εποχής. Ο σταθμός ανακαινίστηκε πλήρως εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Η αναγέννηση της περιοχής του Αγίου Διονυσίου στον Πειραιά

Στα παλιά βιβλία, τα αρχεία και τα λευκώματα θα βρείτε πολλές περιγραφές για το «ελληνικό Μάντσεστερ» και τη βιομηχανική ανάπτυξη που συντελέστηκε στον Πειραιά από τα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι τα μέσα του 20ου. Τότε στην περιοχή της Αγίου Διονυσίου υπήρχαν μηχανουργεία, χυτήρια, σιδηρουργεία βυρσοδεψεία, σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις και πολλές αποθήκες. Από τη δεκαετία του 1970 ξεκίνησε η αποβιομηχάνιση και έως τη δεκαετία του 1990 μεγάλο μέρος της περιοχής εγκαταλείφθηκε και τα μεγάλα κτίρια αφέθηκαν έρμαια στη φθορά του χρόνου.

Άλμα στο χρόνο. Καλοντυμένοι άνθρωποι δοκιμάζουν εκλεκτά κρασιά με τη συνοδεία εξίσου εκλεκτών εδεσμάτων στον ψηλοτάβανο, πρώην βιομηχανικό χώρο του wine bar-restaurant Paleo του Γιάννη Καϋμενάκη, στην οδό Πολυδεύκους. Ήταν ο πρώτος που τόλμησε να επενδύσει σ’ αυτή τη γειτονιά και να την ονειρευτεί όπως θα μπορούσε να μεταμορφωθεί στον 21ο αιώνα. Λίγα χρόνια μετά, το παράδειγμά του θα ακολουθήσουν οι ιδιοκτήτες των γκαλερί Rodeo, The Intermission και Carwan (που είναι κλειστή προσωρινά). Η παρέμβαση στα κτίσματα θα είναι περιορισμένη γιατί οι γκαλερίστες σέβονται και τιμούν το παρελθόν και την αισθητική τους. Τα βιομηχανικά κτίρια και οι πρωτοποριακές εκθέσεις που φιλοξενούν έχουν προκαλέσει τον θαυμασμό επισκεπτών, εικαστικών, κριτικών και δημοσιογράφων. Πολλές ακόμη επενδύσεις όπως το P District και το ATOPOS cvc, αλλάζουν σταδιακά τη μορφή της περιοχής του Αγίου Διονυσίου.

Οι γκαλερί και οι πολύχωροι

Η Rodeo της Sylvia Kouvali, ένα «production house» πειραματικών έργων και διαλόγου, άνοιξε στην Πολυδεύκους το 2018 και στο πλαίσιο της πρόσφατης αναδιαμόρφωσης του χώρου πλέον έχει νέα είσοδο από την παρακείμενη οδό Μαυρομιχάλη. Η ιδιοκτήτρια ήταν από τις πρώτες Ελληνίδες γκαλερίστες που δραστηριοποιήθηκαν δυναμικά στη σύγχρονη εικαστική σκηνή της Κωνσταντινούπολης, ιδρύοντας τη Rodeo το 2007. Μετά το κλείσιμο αυτού του χώρου μετέφερε τη δραστηριότητά της στο Λονδίνο, όπου η γκαλερί Sylvia Kouvali λειτουργεί μέχρι σήμερα. Η επέμβαση στο εσωτερικό του κτίσματος της Πολυδεύκους έχει εστιάσει στην ανάδειξη του ιδιαίτερου ύφους του και έγινε με τη βοήθεια του αρχιτέκτονα Etienne Descloux.

Τον Σεπτέμβριο του 2019 στο νούμερο 37Α η Άρτεμις Μπαλτογιάννη άνοιξε την The Intermission, ως έναν ανεξάρτητο εκθεσιακό χώρο σύγχρονης τέχνης με διεθνή προσανατολισμό. Δεν εκπροσωπεί μόνιμα καλλιτέχνες, αλλά λειτουργεί ως πλατφόρμα συνεργασιών και φιλοξενίας εκθέσεων από διεθνείς γκαλερί και δημιουργούς. Στην παλιά βιομηχανική αποθήκη της Ιntermission οι λιτές λευκές επιφάνειες και το φυσικό φως συνδιαλέγονται με τον αυθεντικό χαρακτήρα του κτιρίου.

Στην Πολυδεύκους 41Α στεγάζεται το ATOPOS cvc. Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός ιδρύθηκε το 2003 από τους Βασίλη Ζηδιανάκη και Στάμο Φαφάλιο και επικεντρώνεται στη σχέση του ανθρώπινου σώματος με τη σύγχρονη οπτική κουλτούρα, τη μόδα, την περφόρμανς και τις νέες μορφές τέχνης. Η λέξη «άτοπος» παραπέμπει σε κάτι μη ταξινομήσιμο -μια φιλοσοφία που χαρακτηρίζει τις εκθέσεις και τις δράσεις του.

Στη συμβολή των οδών Δραγατσανίου και Αιτωλικού, λίγα βήματα από την Πολυδεύκους, το P District αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της δημιουργικής αναγέννησης του βιομηχανικού Πειραιά. Οι αποθήκες του 19ου αιώνα μετατράπηκαν από τον Κοσμά Καραβά σε έναν πολυεπίπεδο χώρο design, τέχνης και φιλοξενίας. Στον πυρήνα του βρίσκεται το Lab Piree Superstudio Pireaus, ένας ιδιαίτερος εκθεσιακός χώρος design objects και εφαρμοσμένων τεχνών μέσα σε αυθεντικό βιομηχανικό κέλυφος. Δίπλα του αναπτύσσονται οι χώροι του Piree και του Sympan, με εκθέσεις, performances, δημιουργικά events και art residencies. Η εσωτερική αυλή λειτουργεί ως αστικό garden café και wine spot μέσα σε ένα σχεδόν κινηματογραφικό σκηνικό. Στους επάνω ορόφους, τα art lofts ολοκληρώνουν αυτή τη σύγχρονη πολιτιστική μικρογειτονιά του Αγίου Διονυσίου.

Το Piraeus Port Plaza

Η ανάπλαση της πρώην καπνοβιομηχανίας Παπαστράτος, οι εγκαταστάσεις της οποίας καταλαμβάνουν τρία οικοδομικά τετράγωνα συνολικής έκτασης περίπου 16.400 τ.μ., αποτέλεσε έναν από τους βασικούς μοχλούς της επιχειρηματικής και αστικής αναγέννησης του Αγίου Διονυσίου. Οι παλιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις μετατράπηκαν σταδιακά σε μικτής χρήσης επιχειρηματικό πάρκο, με σύγχρονους χώρους γραφείων και υπηρεσιών, διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό τον βιομηχανικό χαρακτήρα και τις όψεις των ιστορικών κτιρίων.

Το Στάδιο Γ. Καραϊσκάκης

Κατασκευάστηκε αρχικά το 1895 ως ποδηλατοδρόμιο για τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας του 1896 και άρχισε να χρησιμοποιείται ως γήπεδο ποδοσφαίρου από τη δεκαετία του 1920. Το 1960 ανακατασκευάστηκε και μετονομάστηκε προς τιμήν του αρχιστράτηγου και εθνικού ήρωα Γεωργίου Καραϊσκάκη, ο οποίος τραυματίστηκε θανάσιμα πολύ κοντά στην τοποθεσία του γηπέδου κατά την Επανάσταση του 1821. Το στάδιο συνδέθηκε ιστορικά με τον Ολυμπιακό, όπου η ομάδα έζησε μεγάλες στιγμές δόξας και θριάμβου. Το 2003 κατεδαφίστηκε και στη θέση του δημιουργήθηκε ένα νέο, υπερσύγχρονο, καθαρά ποδοσφαιρικό γήπεδο, το οποίο εγκαινιάστηκε το 2004. Η σημερινή χωρητικότητα του σταδίου είναι περίπου 32.000 θέσεις και το γήπεδο είναι πλήρως στεγασμένο. Στον περιβάλλοντα χώρο λειτουργούν καταστήματα, γυμναστήριο, café, εστιατόρια, το Μουσείο του Ολυμπιακού και η επίσημη μπουτίκ της ομάδας, το Red Store.

Διαβάστε ακόμα:

Καστέλλα, η «Ριβιέρα» του Πειραιά

5 στέκια στον Πειραιά για κάθε διάθεση – Από το πρωί για brunch έως το βράδυ για δείπνο και κοκτέιλ

Πειραιάς-Σούνιο με ιστιοπλοϊκό: Μια συναρπαστική εκδρομή στη μαγευτική Αττική