Zανζιβάρη: Απόδραση στο «Νησί των Μπαχαρικών»

Χάρη στη στρατηγική του θέση το νησί έγινε σταυροδρόμι Αφρικανών, Αράβων, Περσών και Ινδών εμπόρων οι οποίοι διαμόρφωσαν τον ιδιαίτερο πολιτισμό των Σουαχίλι που έχει αποτυπωθεί στη γλώσσα, στις φημισμένες και περίτεχνες ξύλινες πόρτες, στη μουσική, στα αρωματικά φαγητά με μπαχαρικά και στον τρόπο ζωής των κατοίκων. Τον 16ο αιώνα η Ζανζιβάρη πέρασε στον έλεγχο των Πορτογάλων, όμως το 1698 οι Άραβες του Ομάν την ανέκτησαν και τη μετέτρεψαν σε σημαντικό εμπορικό και διοικητικό κέντρο. Τον 19ο αιώνα ο σουλτάνος του Ομάν μετέφερε εκεί την πρωτεύουσά του και η Ζανζιβάρη έγινε παγκόσμιο κέντρο παραγωγής γαρίφαλου. Έγινε όμως και ένας από τους σημαντικότερους κόμβους δουλεμπορίου στην Ανατολική Αφρική, γεγονός που σημάδεψε όσο κανένα άλλο την ιστορία της.

Από τα τέλη του 18ου και κυρίως κατά τον 19ο αιώνα χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως από τις ενδοχώρες της σημερινής Τανζανίας, της Μοζαμβίκης και του Κονγκό, μεταφέρονταν εκεί πριν πουληθούν σε αγορές της Αραβικής Χερσονήσου, της Περσίας και της Ινδίας, μέχρι να καταργηθεί σταδιακά από τους Βρετανούς στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν πέρασε στην προστασία τους. Το 1963 απέκτησε την ανεξαρτησία της ως σουλτανάτο κι έναν χρόνο αργότερα η επανάσταση στη Ζανζιβάρη οδήγησε στην ένωσή της με την Τανγκανίκα, δημιουργώντας τη σημερινή Τανζανία.

Η περίφημη Stone Town

Η Πέτρινη Πόλη διατηρεί ακόμη τη μοναδική πολιτισμική κληρονομιά της Ζανζιβάρης όπου αφρικανικές, αραβικές, ινδικές και ευρωπαϊκές επιρροές συνυπάρχουν στην αρχιτεκτονική και την καθημερινή ζωή. Ωστόσο, η πόλη δεν αποκαλύπτει έτσι απλά τα μυστικά της. Θα τα ανακαλύψουν όσοι την περπατήσουν σιγά σιγά και χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα. Στα δαιδαλώδη σοκάκια της διασταυρώνονται πεζοί, ποδηλάτες και θορυβώδη μηχανάκια και οι πάγκοι των μικροπωλητών είναι γεμάτοι με αρωματικά μπαχαρικά, τροπικά φρούτα, πολύχρωμα υφάσματα και χειροποίητα ξυλόγλυπτα, ενώ η μυρωδιά από τσιγάρα με γαρύφαλλο και ψητό καλαμπόκι συνοδεύει σχεδόν κάθε βήμα. Γύρω υψώνονται παλιά τζαμιά, κατοικίες Ινδών εμπόρων και ιστορικά αρχοντικά κτισμένα από κοραλλιογενή πέτρα. Οι εσωτερικές αυλές, τα ξύλινα μπαλκόνια, τα περίτεχνα σκαλιστά υπέρθυρα και οι φημισμένες ξυλόγλυπτες πόρτες μαρτυρούν τον πλούτο των ιδιοκτητών τους.

Οι περισσότερες από αυτές τις πόρτες χρονολογούνται στον 19ο αιώνα, την περίοδο της μεγάλης οικονομικής άνθησης της Ζανζιβάρης. Κατασκευάζονταν κυρίως από ανθεκτικό μαόνι ή ξύλο τικ και ξεχωρίζουν για τα βαθιά καφέ, μελί ή κοκκινωπά χρώματά τους, που σκουραίνουν με το πέρασμα του χρόνου -μάλιστα σύμφωνα με την παράδοση, προστάτευαν τις εισόδους από τους ελέφαντες. Λίγα μόλις μέτρα από την προκυμαία βρίσκεται το Παλιό Φρούριο, το αρχαιότερο σωζόμενο κτίριο της Πέτρινης Πόλης. Κτίστηκε στα τέλη του 17ου αιώνα από τους Άραβες του Ομάν για την άμυνα απέναντι στους Πορτογάλους και σήμερα φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις, εργαστήρια τοπικών τεχνιτών και μια μικρή αγορά.

Η παλιά αγορά σκλάβων και ο Αγγλικανικός Καθεδρικός Ναός

Όπως είπαμε, στο νησί γράφτηκε ένα από τα σκοτεινότερα κεφάλαια της ιστορίας της Ανατολικής Αφρικής, καθώς για περισσότερο από έναν αιώνα υπήρξε το σημαντικότερο κέντρο εμπορίου σκλάβων και χιλιάδες άνθρωποι διακινούνταν από εκεί κάτω από απάνθρωπες συνθήκες. Οι αιχμάλωτοι διένυαν εκατοντάδες χιλιόμετρα από την ενδοχώρα της Ανατολικής Αφρικής δεμένοι με αλυσίδες και πολλοί πέθαιναν από εξάντληση, πείνα, δίψα και ασθένειες πριν φτάσουν στη Ζανζιβάρη. Μέχρι να πουληθούν κρατούνταν σε ασφυκτικά συνωστισμένα υπόγεια κελιά και στη συνέχεια μεταφέρονταν με πλοία κάτω από εξαιρετικά ανθυγιεινές συνθήκες προς την Αραβική Χερσόνησο, την Περσία και την Ινδία. Συχνά χωρίζονταν από τις οικογένειές τους και πωλούνταν ως εργατικό δυναμικό σε φυτείες, ή ως οικιακοί δούλοι.

Σήμερα, στη θέση της παλιάς αγοράς σκλάβων της Πέτρινης Πόλης δεσπόζει ο Αγγλικανικός Καθεδρικός Ναός που κτίστηκε μετά την κατάργηση του δουλεμπορίου. Το ιερό του βρίσκεται στο σημείο όπου άλλοτε υπήρχε ο στύλος των δημόσιων μαστιγώσεων και ένα βιτρό είναι αφιερωμένο στον Σκωτσέζο ιεραπόστολο και εξερευνητή David Livingstone, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στην αποκάλυψη της φρίκης του δουλεμπορίου. Κάτω από τον ναό διατηρούνται οι υπόγειοι θάλαμοι κράτησης. Η επίσκεψη ολοκληρώνεται στο μικρό μουσείο, το οποίο παρουσιάζει φωτογραφίες, ιστορικά τεκμήρια και μαρτυρίες.

Η νυχτερινή αγορά Φοροντάνι

Λίγο πριν από τη δύση του ήλιου, οι κήποι στην παραλιακή της Πέτρινης Πόλης μεταμορφώνονται και η διάσημη νυχτερινή αγορά Φοροντάνι ζωντανεύει. Οι πάγκοι στήνονται, οι ψησταριές ανάβουν και οι μυρωδιές από θαλασσινά, μπαχαρικά και ψητά κρέατα γεμίζουν τον αέρα. Πολύβουη και γεμάτη ζωντάνια, η αγορά αποτελεί έναν από τους καλύτερους τρόπους για να γνωρίσει κανείς τη γαστρονομία της Ζανζιβάρης.

Ανάμεσα στις πιο γνωστές λιχουδιές ξεχωρίζει η περίφημη «πίτσα της Ζανζιβάρης», που θυμίζει περισσότερο λεπτή γεμιστή κρέπα ή καλτσόνε, με αυγό, κιμά ή θαλασσινά και αρωματικά μπαχαρικά, ψημένη σε μεταλλική πλάκα. Δοκιμάστε επίσης urojo, την πιο χαρακτηριστική σούπα του τοπικού street food, mshikaki (μαριναρισμένα σουβλάκια κρέατος), σαμόσες, ψητό χταπόδι ή καλαμάρι και φρεσκοστυμμένο χυμό ζαχαροκάλαμου με λάιμ και τζίντζερ. Μπορείτε να φάτε το φαγητό σας καθισμένοι μαζί με τους ντόπιους στο παραλιακό τοιχίο, απολαμβάνοντας τη θαλασσινή αύρα και τη ζωντανή ατμόσφαιρα που κάνει την επίσκεψη στη Φοροντάνι μία από τις πιο αυθεντικές εμπειρίες του ταξιδιού.

Κρουαζιέρα με παραδοσιακό ντάου στο ηλιοβασίλεμα

Απολαύστε μια απογευματινή βόλτα με το παραδοσιακό ντάου, το ξύλινο ιστιοφόρο που ταξιδεύει στα νερά του Ινδικού Ωκεανού εδώ και αιώνες. Μόλις ανοίξει το πανί και το επιτρέψουν οι άνεμοι το σκάφος γλιστρά σχεδόν αθόρυβα πάνω στο νερό, χαρίζοντας μια μοναδική αίσθηση γαλήνης και ελευθερίας. Οι περισσότερες κρουαζιέρες ξεκινούν από την Πέτρινη Πόλη, το Κέντβα ή το Νούνγκουι, λίγο πριν από τη δύση του ήλιου, όταν ο ουρανός βάφεται με χρυσαφένιες, πορτοκαλί και μωβ αποχρώσεις, οι ψαράδες επιστρέφουν στα χωριά τους και οι παραλίες προσφέρουν ιδιαίτερα ατμοσφαιρικές εικόνες.

Ανάλογα με την εκδρομή που θα επιλέξετε, μπορείτε κατά την πλεύση να δοκιμάσετε τοπικά εδέσματα και ποτά και να ακούσετε ζωντανή μουσική ταάραμπ, που είναι η πιο χαρακτηριστική της Ζανζιβάρης. Γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα από τη συνάντηση αραβικών, αφρικανικών και ινδικών μουσικών παραδόσεων και ξεχωρίζει για τις μελωδίες των εγχόρδων, το ούτι, τα κρουστά και τους ποιητικούς στίχους.

Επισκεφθείτε το Εθνικό Πάρκο Τζοζάνι

Μια διαδρομή 50 λεπτών με όχημα στα νοτιοανατολικά της Πέτρινης Πόλης, θα σας φέρει στο κεντρικό τμήμα της Ζανζιβάρης, όπου θα γνωρίσετε το μοναδικό Εθνικό Πάρκο του νησιού. Προστατεύει το τελευταίο μεγάλο τμήμα του φυσικού του δάσους μαζί με ένα πολύτιμο οικοσύστημα μαγκρόβιων που λειτουργεί ως καταφύγιο για πολλά είδη ζώων και συμβάλλει στην προστασία των ακτών από τη διάβρωση. Ο σημαντικότερος κάτοικος του πάρκου είναι ο κόκκινος κολόμπος της Ζανζιβάρης (Piliocolobus kirkii), ένα πρωτεύον που δεν ζει πουθενά αλλού στον κόσμο. Υπολογίζεται ότι ο συνολικός πληθυσμός του αριθμεί περίπου 6.000-7.000 άτομα κι ένα μεγάλο μέρος τους ζει μέσα και γύρω από το πάρκο. Ο κολόμπος ξεχωρίζει από το κοκκινωπό τρίχωμα στην πλάτη, το μαύρο πρόσωπο, τη λευκή στεφάνη γύρω από το κεφάλι και τη μακριά ουρά του.

Οι χαριτωμένοι πίθηκοι ζουν σε ομάδες που μπορεί να ξεπερνούν τα 30 άτομα και τρέφονται κυρίως με φρέσκα φύλλα, βλαστούς, άνθη και άγουρους καρπούς. Σε αντίθεση με πολλούς άλλους περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας αναζητώντας τροφή και χαλαρώνοντας πάνω στα δέντρα -έχουν, μάλιστα, συνηθίσει την ανθρώπινη παρουσία κι έτσι επιτρέπουν στους επισκέπτες να τους παρατηρούν από κοντινή απόσταση. Η περιήγηση γίνεται με συνοδεία πιστοποιημένου ξεναγού, σε ξύλινες διαβάσεις και μονοπάτια μέσα στο δάσος και στους μαγκρόβιους σχηματισμούς. Διαρκεί 1-2 ώρες και τα έσοδα από τα εισιτήρια χρηματοδοτούν προγράμματα προστασίας του απειλούμενου κολόμπου και του ευαίσθητου οικοσυστήματος του Τζοζάνι.

Ξεναγηθείτε σε μια φάρμα μπαχαρικών

Η Ζανζιβάρη δεν αποκαλείται τυχαία «Νησί των Μπαχαρικών». Το εύφορο έδαφος και το τροπικό της κλίμα ευνόησαν την καλλιέργεια γαρύφαλλου, μοσχοκάρυδου, κανέλας, βανίλιας, καρδάμου, πιπεριού και πολλών ακόμη αρωματικών φυτών. Από τον 19ο αιώνα, η πλούσια παραγωγή των φυτειών αποτέλεσε τη βάση της οικονομίας του νησιού, καθιστώντας τη Ζανζιβάρη έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγείς γαρύφαλλου παγκοσμίως. Η επίσκεψη σε μια φάρμα μπαχαρικών δεν περιορίζεται σε απλή ξενάγηση· είναι μια βιωματική εμπειρία, όπου θα αγγίξετε και θα μυρίσετε τα διάφορα φυτά, θα δοκιμάσετε τη γεύση τους και θα μάθετε πώς καλλιεργούνται και πώς χρησιμοποιούνται στην τοπική κουζίνα και στην παραδοσιακή ιατρική.

Οι περισσότερες φάρμες βρίσκονται στο καταπράσινο εσωτερικό του νησιού, κυρίως στις περιοχές Κιζιμπάνι και Κιντίτσι. Οι ντόπιοι ξεναγοί παρουσιάζουν με ζωντανό τρόπο τις ιδιότητες κάθε φυτού, δείχνοντας πώς μοιάζει η κανέλα πριν αποξηρανθεί, πώς ανοίγει ο καρπός του μοσχοκάρυδου, πώς αναπτύσσεται η βανίλια και με ποιον τρόπο χρησιμοποιούνται το λεμονόχορτο και τα υπόλοιπα αρωματικά φυτά στο φαγητό. Στο τέλος της επίσκεψης συνήθως προσφέρονται φρέσκα τροπικά φρούτα και σε αρκετές φάρμες σερβίρεται παραδοσιακό γεύμα σουαχίλι με κάρι, ρύζι μαγειρεμένο με γάλα καρύδας και άλλες τοπικές σπεσιαλιτέ.

Κλείστε τραπέζι στο διάσημο εστιατόριο The Rock

Λίγα μέτρα από την παραλία Πινγκουέ, στη χερσόνησο Μιτσάμβι, στη νοτιοανατολική Ζανζιβάρη, το The Rock Restaurant αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αξιοθέατα του νησιού. Το highlight είναι πως το μικρό εστιατόριο, που λειτουργεί από το 2011, είναι κτισμένο πάνω σε έναν βράχο μέσα στον Ινδικό Ωκεανό και προσεγγίζεται με τα πόδια κατά την άμπωτη, ή με μικρή βάρκα όταν η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει. Η συνεχής εναλλαγή της παλίρροιας μεταμορφώνει το τοπίο, χαρίζοντας κάθε φορά μια διαφορετική εικόνα. Η μοναδική θέση του The Rock, με την πανοραμική θέα στον ωκεανό, μαζί με την κουζίνα του, του έχει χαρίσει διεθνή φήμη. Το μενού βασίζεται κυρίως σε φρέσκα τοπικά θαλασσινά, όπως αστακό, γαρίδες, χταπόδι, καλαμάρια και ψάρια ημέρας, συνδυάζοντας γεύσεις της Ζανζιβάρης με ιταλικές επιρροές. Λόγω του μικρού αριθμού τραπεζιών, η κράτηση αρκετές ημέρες νωρίτερα -ιδιαίτερα στην τουριστική περίοδο.

Koλύμπι και θαλάσσια σπορ σε ολόλευκες παραλίες

Φημισμένο προορισμό στη νοτιοανατολική ακτή της Ζανζιβάρης αποτελεί η μεγάλη αμμώδης παραλία Πάτζε. Πέρα από την ομορφιά της οι σταθεροί άνεμοι που πνέουν στην περιοχή και τα ρηχά νερά την έχουν αναδείξει σε έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς για kitesurfing στην Ανατολική Αφρική. Εκτός από μπάνιο στην Πάτζε μπορείτε να κάνετε ποδήλατο κατά μήκος της ακτής όταν η θάλασσα υποχωρεί με την άμπωτη, να πάρετε μέρος σε μαθήματα γιόγκα, ή απλώς να απολαύσετε την ατμόσφαιρα των παραλιακών καφέ. Στα ρηχά νερά θα δείτε γυναίκες να καλλιεργούν φύκια, μια εικόνα που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής στη Ζανζιβάρη.

Η Κέντβα, λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα από το Νούνγκουι, θεωρείται μία από τις ομορφότερες παραλίες της Τανζανίας. Η κατάλευκη άμμος, τα γαλαζοπράσινα νερά και η ήρεμη θάλασσα δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για κολύμπι και χαλάρωση. Σε αντίθεση με πολλές άλλες παραλίες της Ζανζιβάρης, εδώ η διαφορά ανάμεσα στην άμπωτη και την παλίρροια είναι μικρότερη, επιτρέποντας το κολύμπι σχεδόν όλη την ημέρα. Εκτός από θαλάσσια σπορ, όπως το όρθιο paddleboarding (SUP), η Κέντβα είναι ιδανική για όσους θέλουν απλώς να απολαύσουν τον ήλιο, να γευτούν φρέσκα θαλασσινά σε κάποιο παραλιακό εστιατόριο και να παρακολουθήσουν τους ντόπιους ψαράδες να επιστρέφουν με τα παραδοσιακά ντάου λίγο πριν από το ηλιοβασίλεμα.

Καταδύσεις και snorkelling στην ατόλη Mnemba

Στα βορειοανατολικά της Ζανζιβάρης, απέναντι από το χωριό Ματέμουε, βρίσκεται η προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή της Μνέμπα, ένας από τους σημαντικότερους προορισμούς για καταδύσεις και snorkelling στην Ανατολική Αφρική. Η πρόσβαση γίνεται με μικρό σκάφος και ο βυθός ξεχωρίζει χάρη στην εντυπωσιακή διαύγεια των κρυστάλλινων νερών κι έναν από τους καλύτερα διατηρημένους κοραλλιογενείς υφάλους του Ινδικού Ωκεανού. Το ιδιωτικό νησί Μνέμπα είναι προσβάσιμο μόνο στους φιλοξενούμενους του πολυτελούς καταλύματος που λειτουργεί εκεί, όμως στην προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή οι οργανωμένες εκδρομές επιτρέπονται.

Τα πολύχρωμα σκληρά και μαλακά κοράλλια φιλοξενούν εκατοντάδες είδη θαλάσσιων οργανισμών, όπως παπαγαλόψαρα, πεταλουδόψαρα, ψάρια-τρομπέτες, θαλάσσιες χελώνες και άλλα. Η ορατότητα συχνά ξεπερνά τα 20 μέτρα, κι έτσι ακόμη και όσοι επιλέξουν μόνο το snorkelling μπορούν να απολαύσουν έναν από τους πλουσιότερους υποθαλάσσιους κόσμους της Ζανζιβάρης. Στη διαδρομή προς τη Μνέμπα συχνά εμφανίζονται και δελφίνια.

Επισκεφθείτε μια γυναικεία μονάδα καλλιέργειας φυκιών στο Μπουετζού

Στο παραθαλάσσιο χωριό Μπουετζού, στη νοτιοανατολική Ζανζιβάρη, μπορείτε να δείτε από κοντά μία ιδιαίτερη δραστηριότητα χάρη στην οποία ζουν πολλές οικογένειες του νησιού. Η καλλιέργεια φυκιών αναπτύχθηκε στη δεκαετία του 1990 και σήμερα ασχολούνται με αυτήν κυρίως γυναίκες που θέλουν να εξασφαλίσουν την οικονομική τους ανεξαρτησία με ένα σταθερό εισόδημα. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης θα δείτε πώς τα φύκια δένονται σε σχοινιά που στερεώνονται στα ρηχά νερά, πώς καλλιεργούνται για αρκετές εβδομάδες, συλλέγονται με το χέρι, αποξηραίνονται στον ήλιο και τέλος συσκευάζονται για εξαγωγή.

Η Ζανζιβάρη συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους παραγωγούς τροπικών φυκιών στον κόσμο, κυρίως των ειδών Eucheuma και Kappaphycus, από τα οποία παράγεται η καραγενάνη, μια φυσική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων, καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων. Σε αρκετές γυναικείες συνεταιριστικές μονάδες μετά την ξενάγηση μπορείτε να αγοράσετε χειροποίητα σαπούνια, κρέμες και άλλα φυσικά προϊόντα που παρασκευάζονται από τα φύκια

Διαβάστε ακόμα:

8 εντυπωσιακά ριάντ του Μαρακές: Εξωτισμός, πολυτέλεια και τοπικό χρώμα

Hurghada: Γαλάζια νερά και σαφάρι με φόντο τα αριστουργήματα της αρχαίας Αιγύπτου

Κάιρο: Η πρωτεύουσα των αντιθέσεων και του όμορφου χάους