Μας μίλησε σχεδόν αμέσως μόλις έσπασε το ρεκόρ. Με τη σκόνη της Αφρικής ακόμη πάνω του και την αδρεναλίνη να μην έχει προλάβει να καταλαγιάσει, ο John Balsdon βρισκόταν στο Ακρωτήριο Αγκούλιας της Νότιας Αφρικής, το νοτιότερο σημείο της ηπείρου, εκεί όπου ολοκληρώθηκε ένα από τα πιο απαιτητικά οδικά ταξίδια στον κόσμο. Λίγες ώρες νωρίτερα, είχε καταγράψει μαζί με την ομάδα του ένα νέο παγκόσμιο ρεκόρ: 28 ημέρες και 8 ώρες για τη θρυλική διαδρομή Cape to Cape, ξεπερνώντας κατά πέντε ώρες το προηγούμενο ρεκόρ του 1984.
Το εγχείρημα ήταν τόσο ακραίο όσο ακούγεται. Περισσότερα από 20.000 χιλιόμετρα, 25 σύνορα, δύο ήπειροι, χωρίς αεροπορικά σκέλη, χωρίς υποστηρικτικά οχήματα, χωρίς «παρακάμψεις». Η διαδρομή ξεκίνησε από το Νόρντκαπ της Νορβηγίας, το βορειότερο σημείο της Ευρώπης, και διέσχισε μια αλληλουχία χωρών που μοιάζει σχεδόν απίστευτη σε έναν ενιαίο χάρτη: Φινλανδία, Σουηδία, Δανία, Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο, Γαλλία, Ισπανία, και από εκεί, με πλοίο στο Μαρόκο, για να συνεχιστεί κατά μήκος της δυτικής Αφρικής – Μαυριτανία, Σενεγάλη, Γουινέα, Ακτή Ελεφαντοστού, Γκάνα, Τόγκο, Μπενίν, Νιγηρία, Καμερούν, Δημοκρατία του Κονγκό, Αγκόλα, Ναμίμπια – πριν καταλήξει στη Νότια Αφρική.
Ο ίδιος δεν μιλά για «κατόρθωμα» με την κλασική έννοια. «Ήταν το πιο δύσκολο πράγμα που έχω κάνει ποτέ», λέει στο travel.gr. «Και υπήρξαν στιγμές που πραγματικά αναρωτήθηκα αν άξιζε. Αλλά αυτό το ταξίδι συμπύκνωσε την ανθρώπινη εμπειρία. Σε όλα τα επίπεδα, οπτικά, συναισθηματικά, δημιουργικά».
Για τον Balsdon, που έχει χτίσει ολόκληρη τη φωτογραφική του ταυτότητα γύρω από τη φιλοσοφία «Always Look Twice», μια προσέγγιση που καλεί σε επιβράδυνση και ουσιαστική παρατήρηση, το συγκεκριμένο εγχείρημα ήταν σχεδόν αντιφατικό.
Πώς μπορείς να «παρατηρήσεις» όταν κινείσαι με στόχο τον χρόνο; Πώς μπορείς να δεις πραγματικά όταν κάθε λεπτό μετρά; «Αυτό ήταν το μεγαλύτερο δίλημμα», παραδέχεται. «Η πίεση του χρόνου ήταν τεράστια. Σε πολλές περιπτώσεις φωτογράφιζα από το κινούμενο όχημα. Δεν είναι ο τρόπος που δουλεύω συνήθως. Αλλά έπρεπε να προσαρμοστώ. Και να αποδεχτώ ότι δεν θα είναι τέλειο».
Κι όμως, το ταξίδι δεν σχεδιάστηκε μόνο ως ρεκόρ αντοχής. Από την αρχή είχε και έναν σαφώς καλλιτεχνικό στόχο: να αποτελέσει την πρώτη πλήρως καταγεγραμμένη, κινηματογραφικά και φωτογραφικά, εκδοχή αυτής της διαδρομής. Μαζί του, μια ομάδα ακόμη πέντε ειδικών: μηχανικός, γιατρός, ειδικός ασφάλειας, κινηματογραφιστής και ειδικός αποστολών. Ένα κινητό, πλήρως αυτάρκες σύστημα που έπρεπε να λειτουργεί αδιάκοπα, σε συνθήκες που άλλαζαν δραματικά από μέρα σε μέρα.
«Ξεκινήσαμε μέσα σε χιόνι, με θερμοκρασίες που έφταναν τους -28 βαθμούς στη Φινλανδία», θυμάται. «Και λίγες εβδομάδες μετά βρεθήκαμε σε ερήμους με +48 βαθμούς. Είναι σαν να ταξιδεύεις μέσα από πολλαπλούς πλανήτες». Από τις σκανδιναβικές σιωπές μέχρι τις πολύβουες συνοριακές διαβάσεις της δυτικής Αφρικής, το ταξίδι δεν ήταν μόνο γεωγραφικό. Ήταν και προσωπικό. «Έκλεισα τα 60 πρόσφατα», λέει. «Αυτό ήταν ένα είδος reset. Ήθελα να δω πού βρίσκομαι και τι έχει σημασία για τα επόμενα χρόνια».
Δεν ωραιοποιεί τις δυσκολίες. Τα σύνορα, ειδικά στην Αφρική, αποτέλεσαν ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση. Γραφειοκρατία, καθυστερήσεις, απρόβλεπτες καταστάσεις. «Κάθε πέρασμα ήταν αβέβαιο. Δεν ήξερες πόσο θα πάρει, αν θα υπάρξει κάποιο πρόβλημα. Και όταν κυνηγάς τον χρόνο, αυτό είναι κρίσιμο».
Υπήρξαν και στιγμές φόβου. «Ορισμένες περιοχές, όπως το Δέλτα του Νίγηρα ή τα σύνορα μεταξύ Νιγηρίας και Καμερούν, είναι αντικειμενικά επικίνδυνες. Αλλά, ειλικρινά, ο μεγαλύτερος φόβος ήταν τα τροχαία. Οδηγείς συνεχώς, σε δρόμους που αλλάζουν διαρκώς. Πρέπει να είσαι συγκεντρωμένος κάθε δευτερόλεπτο». Και όμως, μέσα σε αυτή την ένταση, υπήρξαν στιγμές καθαρής ομορφιάς. Τοπία που, όπως λέει, «οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα δουν ποτέ».
Αυτές οι εικόνες θα αποτελέσουν τον πυρήνα ενός ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που ετοιμάζεται και αναμένεται να κυκλοφορήσει το φθινόπωρο. «Δεν θέλω να είναι μόνο ένα ταξιδιωτικό φιλμ», εξηγεί. «Θέλω να δείξει την εμπειρία όπως πραγματικά ήταν. Την ένταση, την εξάντληση, αλλά και την ομορφιά. Και κυρίως, να δώσει στους ανθρώπους την αίσθηση ότι μπορούν κι αυτοί να εξερευνήσουν τον κόσμο, με τον δικό τους τρόπο». Το «off-grid» για τον Balsdon δεν είναι τάση, είναι ανάγκη. «Σημαίνει να βρίσκεσαι σε μέρη που δεν έχουν ακόμη κατακλυστεί από την τεχνολογία. Εκεί ο χρόνος λειτουργεί διαφορετικά. Μια εβδομάδα μοιάζει με μήνα. Έχεις χώρο να σκεφτείς».
Και ίσως εκεί βρίσκεται και το νόημα αυτού του ταξιδιού. Όχι στο ρεκόρ, αλλά στο βλέμμα που αλλάζει. «Ξέρω ότι αυτό το ταξίδι θα αλλάξει κάτι μέσα μου», λέει λίγο πριν κλείσουμε τη συνομιλία. «Ίσως με κάνει να επιστρέψω ακόμα πιο συνειδητά σε αυτό που κάνω. Να κοιτάζω και να κοιτάζω ξανά».
Γιατί, τελικά, σε έναν κόσμο που κινείται όλο και πιο γρήγορα, ίσως η πιο ριζοσπαστική πράξη είναι ακριβώς αυτή: να σταματήσεις, έστω για μια στιγμή και να «δεις» πραγματικά.
Διαβάστε ακόμα:
35 χώρες, αμέτρητα αστέρια: Ο Άγης καταγράφει τον Ουρανό μέσα από τον φωτογραφικό του φακό
Ένα Φωτογραφικό Σαφάρι στην καρδιά της Πίνδου
Ο φωτογράφος Κωνσταντίνος Κορσοβίτης μας μυεί στη μαγεία του θεάτρου σκιών της Ινδονησίας
