Η ηπειρωτική Ελλάδα αποκαλύπτει την πιο επιβλητική της πλευρά όταν ακολουθείτε τους δρόμους που ακροβατούν ανάμεσα σε απόκρημνες κορυφογραμμές, αρχέγονα δάση, ορεινές λίμνες και ορμητικά ποτάμια. Μακριά από τους γρήγορους ρυθμούς των μεγάλων οδικών αξόνων, οι διαδρομές της Πίνδου, της Δυτικής Μακεδονίας, των Αγράφων και της Θράκης μετατρέπουν τη μετακίνηση σε αυθεντική εμπειρία εξερεύνησης.

31

Πέντε ξεχωριστές οδικές διαδρομές σάς προσκαλούν να ανακαλύψετε τα υδάτινα σύνορα των Πρεσπών, τα πυκνά δάση της Βάλια Κάλντας, τις θρυλικές στροφές της Κατάρας, τις δαντελωτές όχθες της λίμνης Πλαστήρα και τους μαιανδρισμούς του Νέστου, συνδυάζοντας τη μαγεία της φύσης με την ιστορία και την παράδοση.

1. Στις Πρέσπες με αφετηρία τη Φλώρινα 

Τριγυρισμένες από ψηλά βουνά, η Μικρή και η Μεγάλη Πρέσπα βρίσκονται στα σύνορα της Ελλάδας με την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, που μοιράζονται τη λεκάνη τους. Παρά τη μικρή της έκταση, η περιοχή χαρακτηρίζεται από πλήθος διαφορετικών οικοτόπων και φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα. Πολλά και σπάνια είδη πουλιών (έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 260 είδη), θηλαστικών, ερπετών, ψαριών και φυτών, αρκετά από τα οποία είναι μοναδικά, προσελκύουν το ενδιαφέρον επιστημόνων, ερευνητών και επισκεπτών από όλο τον κόσμο. Η περιοχή κηρύχθηκε Εθνικός Δρυμός το 1974 και χαρακτηρίστηκε Εθνικό Πάρκο το 2009.

Αφετηρία της διαδρομής σας μπορεί να γίνει η Φλώρινα, κτισμένη δίπλα στον ποταμό Σακουλέβα, μια πόλη που ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη ατμόσφαιρά της, τη ζωντάνια που της χαρίζει ο φοιτητόκοσμος και τη μακρά παράδοση στις τέχνες. Οι γειτονιές στις όχθες του ποταμού εντυπωσιάζουν με τα νεοκλασικά αρχοντικά και τα κτίρια μακεδονικής αρχιτεκτονικής, που έχουν εμπνεύσει ζωγράφους, φωτογράφους και κινηματογραφιστές. Ακολουθώντας τον δρόμο προς τις Πρέσπες, θα διασχίσετε ένα εντυπωσιακό ορεινό τοπίο, με δάση και πανοραμική θέα από τον αυχένα της Βίγλας, όπου συναντώνται οι οροσειρές του Βέρνου και του Βαρνούντα.

Αφήνοντας πίσω σας την πόλη, ανηφορίζετε προς τη Βίγλα, όπου βρίσκεται το χιονοδρομικό κέντρο Βίγλας-Πισοδερίου, και συνεχίζετε προς το Πισοδέρι και το Ανταρτικό. Περίπου δύο χιλιόμετρα πιο κάτω μπορείτε να στρίψετε προς το Περβάλι, έναν ορεινό αυχένα με πανοραμική θέα στις δύο λίμνες.

Από την επόμενη διασταύρωση ο δρόμος αριστερά οδηγεί στη Μικρολίμνη, στις όχθες της Μικρής Πρέσπας, ενώ ο κύριος οδικός άξονας συνεχίζει προς τις Καρυές, την Καλλιθέα, το Πλατύ, τον Λαιμό και τον Άγιο Γερμανό, τον προστατευόμενο παραδοσιακό οικισμό που βρίσκεται σε υψόμετρο 1.050 μέτρων κάτω από το όρος Βαρνούντας. Από την περιοχή της Κούλας μπορείτε να συνεχίσετε προς τη γέφυρα που οδηγεί στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου, γνωστό για τη βασιλική του: σύμφωνα με βυζαντινές πηγές την ίδρυσε ο τσάρος των Βουλγάρων Σαμουήλ στα τέλη του 10ου αιώνα και εκεί μετέφερε τα λείψανα του αγίου Αχιλλείου, επισκόπου Λάρισας.

2. Γρεβενά-Βάλια Κάλντα

Η φύση της κοιλάδας της Βάλια Κάλντα δύσκολα περιγράφεται: πυκνά δάση μαύρης πεύκης, οξιάς και αιωνόβιων ρόμπολων, ορμητικά ρέματα, απόκρημνες κορυφές και μικρές υποαλπικές λίμνες συνθέτουν ένα από τα ωραιότερα τοπία της Πίνδου. Στα δάση και στα ξέφωτα φυτρώνουν σπάνια φυτά, ενώ η περιοχή αποτελεί καταφύγιο για την καφέ αρκούδα και πολλά άλλα είδη ζώων. Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου ιδρύθηκε το 1966 για την προστασία του μοναδικού αυτού οικοσυστήματος και το όνομα Βάλια Κάλντα σημαίνει «Ζεστή Κοιλάδα» στη βλάχικη γλώσσα, πιθανότατα κατ’ ευφημισμόν, καθώς πρόκειται για μία από τις πιο ψυχρές και υγρές περιοχές της Ελλάδας.

Μία από τις βασικές προσβάσεις στον δρυμό από την πόλη των Γρεβενών είναι μέσω του Περιβολιού και σας προτείνουμε στον δρόμο σας να κάνετε μια στάση για να θαυμάσετε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αξιοθέατα του νομού.

Ακολουθείτε λοιπόν τον δρόμο προς τη Βασιλίτσα και, στους Μαυραναίους, στρίβετε προς Ζιάκα και Σπήλαιο –έναν πετρόκτιστο ορεινό οικισμό σε υψόμετρο περίπου 1.000 μ., στις πλαγιές του Όρλιακα. Εκεί αξίζει να κάνετε παράκαμψη για να θαυμάσετε το πέτρινο γεφύρι της Πορτίτσας, στην είσοδο ενός εντυπωσιακού φαραγγιού. Κάτω από τις καμάρες του κυλά ο Βενέτικος ποταμός και το φαράγγι αποτελεί τη στενή έξοδο της κοιλάδας Κανάβη που απλώνεται ανάμεσα στα βουνά Σπηλαίου και Λυκότρυπας.

Στη συνέχεια επιστρέφετε στον κύριο οδικό άξονα και συνεχίζετε προς το Περιβόλι, ένα από τα ορεινά βλαχοχώρια της Πίνδου. Από εκεί μπορείτε να προσεγγίσετε την ευρύτερη περιοχή της περίφημης κοιλάδας της Βάλια Κάλντα. 

3. Καλαμπάκα-Μέτσοβο μέσω Κατάρας 

Η θρυλική και γεμάτη στροφές διαδρομή της Κατάρας, η παλιά εθνική οδός που συνέδεε τα Γιάννενα με τα Τρίκαλα, διασχίζει μερικά από τα πιο άγρια και επιβλητικά τοπία της Πίνδου. Με μέγιστο υψόμετρο στα 1.690 μ., υπήρξε επί αιώνες σημαντικό πέρασμα, καθώς από το όρος Ζυγός διέρχονταν οι διαδρομές που συνέδεαν την Ήπειρο με τη Θεσσαλία, εξυπηρετώντας τις μετακινήσεις ανθρώπων και εμπορευμάτων.

Ο ορεινός αυτός δρόμος ολοκληρώθηκε στη δεκαετία του 1930, αποτελώντας στην εποχή του μια σημαντική οδική σύνδεση -μέχρι που παραδόθηκε η Εγνατία Οδός το 2009. Ωστόσο, η στενότητα του οδοστρώματος, οι σφοδρές χιονοπτώσεις, η ομίχλη και ο πάγος τον έκαναν -και τον κάνουν- ιδιαίτερα δύσκολο και επικίνδυνο τον χειμώνα. Εάν βρεθείτε, λοιπόν, στην περιοχή των Μετεώρων και έχετε διάθεση για μια οδηγική πρόκληση, ακολουθήστε ένα τμήμα της Κατάρας έως το Μέτσοβο, ένα από τα ωραιότερα κομμάτια της συνολικής διαδρομής.

Αφού περιηγηθείτε στα Μετέωρα, που αποτελούν Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1988 τόσο για το μοναδικό γεωλογικό τοπίο όσο και για το ιστορικό συγκρότημα των μονών τους, αφήνετε πίσω σας την Καλαμπάκα. Από το Μουργκάνι συνεχίζετε περνώντας από διάφορα χωριά έως την Παναγία, με το ανάγλυφο να γίνεται ολοένα πιο ορεινό. Στη συνέχεια μπαίνετε στον παλιό δρόμο, με τις στροφές να διαδέχονται η μία την άλλη, περνώντας από αλπικά τοπία και δάση, ενώ όσο πλησιάζετε στον αυχένα της Κατάρας, η φύση αποκτά μια γυμνή, ανεμοδαρμένη όψη.

Στο τέλος της συναρπαστικής αυτής πορείας θα βρεθείτε στο Μέτσοβο, το μεγαλύτερο ελληνικό βλαχοχώρι κτισμένο σε υψόμετρο 1.200 μέτρων, στο σημείο όπου η βόρεια Πίνδος χωρίζεται από τη νότια. Διαθέτει ανεκτίμητη πνευματική και πολιτιστική κληρονομιά και σπουδαία αξιοθέατα, όπως η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής και το καταπληκτικό Λαογραφικό Μουσείο Μετσόβου-Αρχοντικό Τοσίτσα. Φυσικά θα δοκιμάσετε τα φημισμένα κρασιά του Οινοποιείου Κατώγι Αβέρωφ και τα περίφημα μετσοβίτικα τυριά. Οι ταβέρνες του Μετσόβου φημίζονται για τα ψητά τους και τη γίδα βραστή. 

4. Κάνοντας τον γύρο της λίμνης Πλαστήρα

Σε υψόμετρο 800 μέτρων, με τις δαντελωτές ακτογραμμές της να εισχωρούν στα γαλαζοπράσινα νερά και τις βουνοκορφές των Αγράφων στο φόντο, η λίμνη Πλαστήρα αποτελεί έναν από τους ωραιότερους και ιδιαίτερα δημοφιλείς προορισμούς της ορεινής Ελλάδας. Δημιουργήθηκε μετά την κατασκευή του φράγματος στον Ταυρωπό στα τέλη της δεκαετίας του 1950, έργο που είχε οραματιστεί ήδη από τη δεκαετία του 1920 ο στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας. Σε διάφορα υψόμετρα γύρω από τη λίμνη υπάρχουν οικότοποι με πολλά και διαφορετικά είδη βλάστησης -από πουρνάρια και κουμαριές, μέχρι έλατα, πλατάνια, ιτιές, βελανιδιές και καστανιές- και ο γύρος της αποκαλύπτει όχι μόνο τη φυσική ομορφιά της, αλλά και παραδοσιακά πετρόκτιστα χωριά μαζί με ιστορικές μονές.

Η συνολική απόσταση της πλήρους διαδρομής φθάνει τα 70 χλμ. συν τις παρακάμψεις. Ξεκινήστε από το Κρυονέρι, που βρίσκεται στη βορειοανατολική (ή βόρεια) «μύτη» της λίμνης και ακολουθήστε τον δρόμο προς τα νότια και τα Καλύβια Πεζούλας με τα ξενοδοχεία και τις ταβέρνες: κοντά τους βρίσκεται η πλαζ όπου έχουν έδρα εταιρείες υπαίθριων δραστηριοτήτων.

Στη συνέχεια μπορείτε να ανηφορίσετε δυτικά, προς Νεράιδα και Φυλακτή. Η Νεράιδα είναι κτισμένη σε υψόμετρο 1.120 μέσα στα ελατοδάση και χαρίζει απίθανη θέα στη λίμνη και ως την κορυφή του Ολύμπου. Τη Φυλακτή, σε υψόμετρο 1.200 μ. αγκαλιάζει μια καταπράσινη ρεματιά με πλατάνια και τα περιποιημένα σπίτια της είναι σκαρφαλωμένα στην απότομη πλαγιά με θέα προς τις αγραφιώτικες ράχες και τη λίμνη. 

Γυρίζετε στον κεντρικό παραλίμνιο δρόμο, και 5 περίπου χιλιόμετρα πιο κάτω θα συναντήσετε το πιο ζωντανό και τουριστικό παραλίμνιο χωριό, το Νεοχώρι. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στην πλαγιά και διαθέτει την καλύτερη τουριστική υποδομή στην περιοχή και σπουδαία θέα  προς τη λίμνη. Συνεχίζοντας το δρόμο προς τα νότια, σε ένα μεγάλο φυσικό φιόρδ συναντάτε τον Mπελοκομίτη, γνωστό για τις ταβέρνες του που σερβίρουν φρέσκια πέστροφα. Ένα χιλιόμετρο παρακάτω βρίσκεται ο δρόμος που οδηγεί δυτικά στην Καρίτσα και στη συνέχεια στη μονή Παναγίας Πελεκητής, σε υψόμετρο 1.400 μ., λαξευμένη σε έναν κάθετο βράχο. Τα φρουριακής μορφής κτίσματά της  έχουν συντηρηθεί και έχουν αναδειχθεί οι περίτεχνες αγιογραφίες και τα επίχρυσα τέμπλα. 

Συνεχίζοντας παραλίμνια θα συναντήσετε το φράγμα στο νοτιότερο σημείο της λίμνης και διασχίζοντάς το θα περάσετε στην ανατολική όχθη οδηγώντας βόρεια, με τον δρόμο να περνάει ένα χιλιόμετρο περίπου έξω από το Λαμπερό, ανατολικά από το οποίο βρίσκεται η μονή Πέτρας: Κτίστηκε το 1553 και το καθολικό ακολουθεί τη σχεδιαστική τεχνική του αθωνικού τύπου. Στα 5 χλμ. από το Λαμπερό βρίσκεται η ομώνυμη πλαζ, το πρώτο σημείο στη λίμνη Πλαστήρα που αναπτύχθηκε τουριστικά ήδη από το 1990.  Οδηγώντας βόρεια και αφού διασχίσει την περιοχή Τσαρδάκι, ο δρόμος απομακρύνεται και πάλι από τη λίμνη και διατρέχει πυκνά δάση από πλατάνια και οξιές. 

Λίγο μετά το Τσαρδάκι, πάνω στον κεντρικό δρόμο, θα συναντήσετε στα αριστερά σας το στιβαρό κτίσμα της μονής Kορώνας, που θεωρείται ότι ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα και ξανακτίστηκε τον 16ο. Το καθολικό της είναι αφιερωμένο στο Γενέσιο της Θεοτόκου, με πολλές αγιογραφίες της Κρητικής Σχολής.

Ο γύρος της λίμνης ολοκληρώνεται με τα δύο μεγάλα χωριά της περιοχής, τον Μεσενικόλα και το Μορφοβούνι, τη γενέτειρα του Ν. Πλαστήρα. Στον Μεσενικόλα μπορείτε να κάνετε στάση στο ομώνυμο οινοποιείο, που παράγει κρασιά από τη μοναδική ποικιλία σταφυλιού Μαύρο Μεσενικόλα, καθώς και στο Μουσείο Οίνου και Αμπέλου.

5. Θαυμάζοντας τους μαιανδρισμούς του Νέστου 

Ο «ποταμός της ζωής», όπως ονομάζουν χαρακτηριστικά τον Νέστο, πηγάζει από τα βουνά Ρίλα της Βουλγαρίας. Αφού διανύσει 243 χιλιόμετρα -από τα οποία 130 χλμ. σε ελληνικό έδαφος- ανάμεσα από βαθιές κοιλάδες και απότομα φαράγγια, εκβάλλει στο Θρακικό Πέλαγος, απέναντι από τη Θάσο.

Από το ύψος της Σταυρούπολης έως τον οικισμό των Τοξοτών, σε μια διαδρομή περίπου 22 χιλιομέτρων, ο Νέστος επιδίδεται σε ένα συνεχές παιχνίδι με τους μαιάνδρους του, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό τοπίο περισσότερο γνωστό ως Στενά, ή Τέμπη, του Νέστου -περιοχή που έχει χαρακτηριστεί και ως Αισθητικό Δάσος. Όταν περάσει τους Τοξότες, η κοίτη του ποταμού παίρνει νότια διεύθυνση, διασχίζει τις πεδιάδες της Ξάνθης και της Χρυσούπολης και καταλήγει στη θάλασσα, σχηματίζοντας το Δέλτα του Νέστου, γνωστό για τη βιοποικιλότητά του και ενταγμένο στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000.

Τα Στενά φημίζονται για τις περιπατητικές διαδρομές και τις δραστηριότητες στο νερό. Πάντως, και η οδήγηση στην ενδοχώρα της Ξάνθης, από τη Σταυρούπολη προς τους Τοξότες και τη Γαλάνη, θα σας δώσει την ευκαιρία να απολαύσετε μοναδικά φυσικά θαύματα, συναντώντας στο διάβα σας και μικρούς οικισμούς.

Από τη Σταυρούπολη, το μεγαλύτερο και σημαντικότερο από τα Νεστοχώρια, κτισμένη στην άκρη της κοιλάδας του Νέστου, κατευθύνεστε προς τα Κομνηνά, ένα χωριό μέσα σε καταπράσινο τοπίο, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Μάγκοβας, όπου βρίσκεται ο σπουδαίος μακεδονικός τάφος του πρώτου μισού του 2ου αιώνα π.Χ. Συνεχίζοντας, μπορείτε να προσεγγίσετε το Κρωμνικό, έναν εγκαταλειμμένο οικισμό που συνδέεται με την εγκατάσταση Ποντίων προσφύγων στην περιοχή – στην ευρύτερη περιοχή, μάλιστα, περιφέρονται ελεύθερα άλογα.

Η συνέχεια της διαδρομής θα σας φέρει στους Τοξότες, βάση των εταιρειών που διοργανώνουν δραστηριότητες στην περιοχή. Εκεί βρίσκεται ο χαρακτηριστικός παλιός σταθμός απ’ όπου ξεκινούσε το τρένο προς τη Σταυρούπολη, διανύοντας μια υπέροχη γραμμή δίπλα στον ποταμό (δεν λειτουργεί το 2026). Στα 10 χλμ. από τους Τοξότες και σε υψόμετρο 891 μ. θα βρείτε το Παρατηρητήριο, απ’ όπου θα χαρείτε τη μεγαλειώδη θέα προς τους μαιάνδρους του Νέστου και τη γύρω περιοχή. Η διαδρομή σας ολοκληρώνεται στη διπλανή Γαλάνη, όπου θα αφήσετε το όχημά σας στο πάρκινγκ για να κατεβείτε μέχρι τις όχθες του ποταμού: από εκεί ξεκινά ένα εκπληκτικό μονοπάτι που διασχίζει τα Στενά του Νέστου.

Διαβάστε ακόμα:

10 προορισμοί στην ηπειρωτική Ελλάδα που αξίζει να επισκεφθείτε αυτή την εποχή

Γιατί αξίζει να ταξιδέψετε στη λίμνη Πλαστήρα το φθινόπωρο

Βασιλομανίταρα, κανθαρέλες και ένα ψάθινο καλάθι: Φθινόπωρο στα βουνά του Μετσόβου