Στο Ανατολικό Αιγαίο το φθινόπωρο: Χωριά, ιστορία και αξιοθέατα

Αυτό που βλέπουμε σήμερα, όμως, είναι αποτέλεσμα της εποχής των Γατελούζων, που κυριάρχησαν στο νησί κατά την περίοδο 1355-1462, καθώς και των Οθωμανών, που κατέλαβαν τη Λέσβο από το 1462 έως το 1912. Το δεύτερο, στη σημερινή του μορφή, είναι επίσης έργο των Γατελούζων αλλά και των επεμβάσεων των Οθωμανών. Σε επίπεδο οικισμών τώρα, η Λέσβος έχει μερικά πανέμορφα χωριά που σας δίνουν γρήγορα να καταλάβετε πως εδώ πρόκειται για ένα αρχοντονήσι. Η πανέμορφη Αγιάσος, με τα πλακόστρωτα στενά και τα πανέμορφα σπίτια, τις μικρές πλατείες με τα παραδοσιακά καφενεία και ταβερνάκια, τα εργαστήρια κεραμικής και ξυλογλυπτικής αλλά και την επιβλητική εκκλησία της Παναγίας. Η Μήθυμνα, με το υπέροχο κεντρικό καλντερίμι που σκεπάζουν άπειρα λιλά σαλκίμια φερμένα από την Ανατολή. Η μικρή Άντισσα, χτισμένη πάνω σε μια ηφαιστειογενή πλαγιά, και η Ανεμότια, που ανάμεσα στα μικρά πέτρινα σπιτάκια κρύβει απίστευτα διαμάντια, όπως δίπατα νεοκλασικά του περασμένου αιώνα. Στη λίστα προστίθεται και η Βάτουσα, με τα ταβερνάκια της. Εντυπωσιακό και το ρωμαϊκό υδραγωγείο έξω από τη Μόρια.

Σάμος

Το καταπράσινο νησί της Σάμου δεν υπολείπεται σε ομορφιά και αξιοθέατα. Εξάλλου, σύμφωνα με τη μυθολογία, εδώ γεννήθηκε η θεά Ήρα, οπότε δεν θα περιμέναμε κάτι λιγότερο από ένα εντυπωσιακό μέρος. Θα ξεκινήσετε την περιήγησή σας από την πόλη της Σάμου ή αλλιώς Κάτω Βαθύ, με τα όμορφα νεοκλασικά, και θα ανεβείτε προς το Άνω Βαθύ, ακριβώς από πάνω, που είναι χτισμένο αμφιθεατρικά και γεμάτο μικρά στενά που θυμίζουν λαβύρινθο. Από εκεί θα συνεχίσετε στο γειτονικό ψαρολίμανο του Κοκκαριού. Θα χαθείτε μέσα στα δρομάκια των Κοσμαδαίων, του μικρού πετρόχτιστου χωριού στα ορεινά του νησιού, αλλά και σε εκείνα στις Μανωλάτες. Στα γειτονικά Πλατανάκια, μέσα στα πλατάνια και τα τρεχούμενα νερά, αλλά και στην πλατεία των Βουρλιωτών με την υπέροχη θέα, θα καθίσετε για μεζέ και σούμα. Δεν θα αφήσετε φυσικά έξω το Καρλόβασι με τα παλιά αρχοντικά, καθώς και το Πυθαγόρειο, που είναι χτισμένο στη θέση της αρχαίας πόλης της Σάμου. Άλλες αξιόλογες στάσεις στο νησί που δεν πρέπει να παραλείψετε περιλαμβάνουν τον Αρχαιολογικό Χώρο της αρχαίας πόλης της Σάμου, στο Πυθαγόρειο. Εδώ σώζονται λείψανα της πόλης με πλακόστρωτους δρόμους, πλατείες, δημόσια κτίρια, καταστήματα, επαύλεις με ψηφιδωτά δάπεδα και τοιχογραφίες, λουτρά, οργανωμένες νεκροπόλεις και ναούς.

Μαζί με το Ηραίον, που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα μακριά από το Πυθαγόρειο, η αρχαία πόλη της Σάμου έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Το Ηραίον, όπως δηλώνει και το όνομά του, ήταν ιερό αφιερωμένο στη θεά Ήρα, με τον μύθο να θέλει τη θεά να έχει γεννηθεί εκεί. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα ιερά της αρχαιότητας, όπου τον 6ο αι. π.Χ. ανεγέρθηκαν μνημειακοί ιωνικοί ναοί, ενώ ο Ηρόδοτος αναφέρεται στον ναό της Ήρας ως τον μεγαλύτερο που γνώριζε. Αν τώρα θέλετε να δείτε ένα θαύμα της αρχαίας μηχανικής και συγκεκριμένα του 6ου αιώνα π.Χ., τότε θα πάτε οπωσδήποτε στο Ευπαλίνειο Όρυγμα, που κατασκευάστηκε από τον Μεγαρίτη μηχανικό Ευπαλίνο με στόχο την ύδρευση της αρχαίας πόλης της Σάμου. Η υπόγεια σήραγγα έχει μήκος 1.036 μ. και αποτελεί το εντυπωσιακότερο τμήμα του αρχαίου υδραγωγείου. Στα must και τα δύο αρχαιολογικά μουσεία του νησιού, αυτό στο Βαθύ αλλά και αυτό στο Πυθαγόρειο. Στο πρώτο εκτίθενται, μεταξύ άλλων, σημαντικά ευρήματα από το Ηραίο και έργα αρχαϊκής γλυπτικής, ενώ το Μουσείο Πυθαγορείου παρουσιάζει την εξέλιξη της αρχαίας Σάμου από την 4η χιλιετία π.Χ. έως τον 7ο αι. μ.Χ. Αν σας αρέσει η φύση, τότε βάλτε στη λίστα και τους καταρράκτες στο Ποτάμι, λίγο έξω από τον οικισμό, καθώς και τους καταρράκτες δυτικά του χωριού Άμπελος. Ο εντυπωσιακότερος σχηματίζεται σε βράχο ύψους περίπου 8 μ., σε υψόμετρο περίπου 300 μ., και θα φτάσετε εκεί έπειτα από πεζοπορία περίπου 1,5 χλμ. μέσα σε πυκνή βλάστηση.

Χίος

Άλλο ένα καταπράσινο νησί που έχει χίλια δυο πράγματα να δείτε και να κάνετε για να απολαύσετε τις διακοπές σας στο μάξιμουμ! Θα ξεκινήσετε την περιήγησή σας από την πόλη της Χίου και φυσικά το Κάστρο. Το Κάστρο έχει έκταση 180.000 τ.μ. και τα τείχη του περικλείουν μια παλιά συνοικία που ακόμα κατοικείται. Αν και η περιοχή φαίνεται να κατοικείται ήδη από τους ελληνιστικούς χρόνους, αυτό που βλέπουμε σήμερα συνδέεται με το οχυρό που άρχισε να οικοδομεί το 1328 ο Γενουάτης ηγεμόνας της Χίου Martino Zaccaria. Αργότερα πέρασε στους Οθωμανούς, οι οποίοι με τη σειρά τους άφησαν τη δική τους σφραγίδα στο κάστρο.

Βγαίνοντας από την πόλη της Χίου, τα χωριά του νησιού είναι φυσικά από τα δυνατά του αξιοθέατα. Αγαπημένη στάση, πνιγμένη στο πράσινο και μοσχοβολιστή από τα εσπεριδοειδή, είναι ο μαγευτικός Κάμπος με τα συγκλονιστικά αρχοντικά. Τα περισσότερα βλέμματα, όμως, συγκεντρώνει το Πυργί και όχι άδικα. Διαθέτει μια μοναδική μεσαιωνική αρχιτεκτονική, που σπάνια συναντά κανείς αλλού, ενώ αυτό που το κάνει να ξεχωρίζει είναι τα περίφημα «ξυστά», τα γεωμετρικά, σκουρόχρωμα σχέδια πάνω σε λευκές επιφάνειες, που κάνουν το χωριό να μοιάζει σχεδόν ψυχεδελικό.

Άλλος ένας πανέμορφος μεσαιωνικός οικισμός είναι τα Μεστά, γεμάτα μικρά, θολωτά περάσματα που ενώνουν τις διάφορες γειτονιές μεταξύ τους, ξύλινες πόρτες, στενά καλντερίμια, πυργόσπιτα και πύργους. Συνεχίζοντας στα δυτικά του νησιού, αλλά πιο βόρεια, η Βολισσός είναι ένα εξίσου όμορφο χωριό, πετρόχτιστο στο μεγαλύτερο μέρος του, που προσφέρει τέλεια θέα στο Αιγαίο και, εάν κάνετε τον κόπο να ανεβείτε ακριβώς πάνω από τον οικισμό, στο κάστρο, η θέα απογειώνεται, ενώ το ηλιοβασίλεμα είναι άκρως σαγηνευτικό. Αν θέλετε να δείτε και άλλα οχυρωμένα μεσαιωνικά χωριά, θα πάτε στους Ολύμπους, στην Καλαμωτή, στα Αρμόλια και στη Βέσσα. Για μια πιο ιδιαίτερη εμπειρία θα ανεβείτε στο χωριό Ανάβατος. Στην κορυφή του λόφου βρίσκεται η οχυρωμένη μεσαιωνική ακρόπολη με τα τείχη και τις κατοικίες, εγκαταλελειμμένη πια. Χαμηλότερα αναπτύχθηκε το Μεσοχώρι, επίσης τμήμα του παλιού οικισμού. Ο οικισμός δέχθηκε ισχυρό πλήγμα κατά τη Σφαγή της Χίου το 1822 και αργότερα από τον καταστροφικό σεισμό του 1881. Στα τοπ αξιοθέατα του νησιού είναι φυσικά η Νέα Μονή Χίου, το Καθολικό της οποίας άρχισε να χτίζεται στα μέσα περίπου του 11ου αιώνα και διαθέτει ψηφιδωτά εξαιρετικής αξίας, χαρακτηριστικά της μεσοβυζαντινής τέχνης. Μάλιστα, η μονή ανήκει στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1990.

Λήμνος

Το βορειότερο από τα τέσσερα νησιά, η Λήμνος, έχει τη δική της διαφορετική χάρη και μερικά σημεία ενδιαφέροντος που δύσκολα συναντάτε αλλού, όπως τις μοναδικές αμμοθίνες. Ένα τοπίο που θυμίζει έρημο, στα βόρεια του νησιού, και καλύπτει έκταση περίπου 70 στρεμμάτων, αποτελώντας ένα εντυπωσιακό φαινόμενο που δεν συναντάμε εύκολα σε ελληνικό έδαφος. Εξίσου εντυπωσιακοί και σπάνιοι είναι και οι γεωλογικοί σχηματισμοί στο Φαλακρό, επίσης στη βόρεια πλευρά του νησιού αλλά πιο ανατολικά από τις αμμοθίνες. Πρόκειται για γεωλογικούς σχηματισμούς διαφορετικών σχημάτων και χρωμάτων, με πιο εντυπωσιακούς τους σφαιρικούς, γνωστούς και ως «Φραγκοκέφαλα», η δημιουργία των οποίων έχει αποδοθεί στη συνάντηση της λάβας με τη θάλασσα. Σε κάθε περίπτωση είναι σαν ένα μεγάλο γλυπτό που έχει σμιλέψει ο χρόνος και η φύση.

Αν τώρα θέλετε να περπατήσετε πάνω στο αλάτι, θα πάτε στην Αλυκή, μια λιμνοθάλασσα έκτασης άνω των 6.300 στρεμμάτων, που το καλοκαίρι στερεύει σε μεγάλο βαθμό, αφήνοντας πίσω της μια κατάλευκη επιφάνεια αλατιού που κάνει το τοπίο εντελώς εξωπραγματικό. Θα τη βρείτε κοντά στο χωριό Κοντοπούλι και μια επίσκεψη εκεί συνδυάζεται εύκολα με δύο από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους του νησιού, την Αρχαία Ηφαιστία και το Ιερό των Καβείρων. Η Ηφαιστία, κατά τους ιστορικούς χρόνους, ήταν μία από τις δύο σημαντικές πόλεις-κράτη της Λήμνου, μαζί με τη Μύρινα. Τα πιο σημαντικά μνημεία του χώρου είναι το αρχαίο θέατρο της Ηφαιστίας και το ιερό της Μεγάλης Θεάς. Το Ιερό των Καβείρων, τώρα, λειτουργούσε από τον 8ο π.Χ. αιώνα έως την ύστερη αρχαιότητα και γνώρισε μια ιδιαίτερα μακρά περίοδο ζωής. Προφανώς στη λίστα μπαίνει και το Κάστρο της Μύρινας, που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σε έκταση οχυρά του Αιγαίου. Η σημερινή μορφή του άρχισε να διαμορφώνεται στις αρχές του 13ου αιώνα, όταν ο Ενετός Φιλόκαλος Ναβιγκαγιόζο, Μεγάλος Δούκας της Λήμνου, οχύρωσε τη Μύρινα.

Ξεφεύγοντας από τους αρχαιολογικούς χώρους και περνώντας στα χωριά του νησιού, δεν θα παραλείψετε να επισκεφθείτε τον Κοντιά, το πανέμορφο παραδοσιακό χωριό με σήμα κατατεθέν τους παλιούς πέτρινους ανεμόμυλους, τον Κάσπακα, ένα ακόμα χωριό γεμάτο πέτρινα αρχοντικά στα δυτικά του νησιού, και το Κοντοπούλι στα ανατολικά, κεφαλοχώρι της περιοχής που έχει διατηρήσει πολλά από τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά του και αξίζει μια στάση στον δρόμο για την Αλυκή.

Αξίζουν επίσης μια στάση το Πλατύ, με την όμορφη πλατεία μπροστά στο δημοτικό σχολείο, αλλά και ο Θάνος, με έντονο το παραδοσιακό στοιχείο, λίγα χιλιόμετρα παραδίπλα. Το λιμάνι του Μούδρου είναι επίσης γραφικό, όπως και οι όμορφες γειτονιές του. Ο Κορνός κρύβει και αυτός στα στενά του όμορφα παραδοσιακά σπίτια, άλλα πιο αρχοντικά και άλλα πιο ταπεινά, το καθένα με τον δικό του χαρακτήρα. Εννοείται πως η Μύρινα, η πρωτεύουσα του νησιού, πρέπει να είναι στην κορυφή της λίστας σας, καθώς είναι μια κούκλα. Η υπέροχη παραδοσιακή της αρχιτεκτονική, η νεοκλασική αλλά και εκείνη με τις μικρασιατικές επιρροές, την κάνουν πραγματικά ξεχωριστή. Τέλος, ο Αρχαιολογικός Χώρος Πολιόχνης στα ανατολικά του νησιού μπορεί να μην εντυπωσιάζει με την πρώτη ματιά, ωστόσο αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα πρωτοαστικά κέντρα της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού και έπαιξε εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη διακίνηση προϊόντων όχι μόνο με τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου, τα απέναντι μικρασιατικά παράλια και τα νησιά των Κυκλάδων, αλλά και με τις ακτές της ηπειρωτικής Ελλάδας. Γνώρισε τέτοια άνθιση στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, που έχει χαρακτηριστεί ως «η αρχαιότερη πόλη της Ευρώπης», με σημαντικά τεκμήρια πρώιμης κοινωνικής και αστικής οργάνωσης.

Διαβάστε ακόμα:

Σάμος: Ένα νησί γεμάτο εναλλαγές και εκπλήξεις

Στη Σκάλα Συκαμιάς στη Λέσβο, όπου ο χρόνος έχει σταματήσει

Οι κορυφαίες πολιτιστικές δραστηριότητες της Χίου