Με μακρά ιστορία και στρατηγική τοποθεσία, το Τσανάκαλε έχει ως ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σημεία του τον επιβλητικό Δούρειο Ίππο, δώρο της χολιγουντιανής παραγωγής «Τροία» μετά το πέρας των γυρισμάτων το 2004, που δεσπόζει στην προκυμαία. Κατά μήκος του παραλιακού πεζόδρομου, με κατεύθυνση προς το παλιό λιμάνι και μια ανάσα από τα στενά των Δαρδανελίων, θα συναντήσετε το εστιατόριο Yalova. Στεγασμένο στην παλιά ψαραγορά της πόλης, υπηρετεί από το 1940 την αιγαιοπελαγίτικη γαστρονομική παράδοση, ενώ έχει λάβει τη διεθνή διάκριση του οδηγού Gault & Millau.
Σε απόσταση 20 λεπτών από το Τσανάκαλε, στο χωριό Τεβφικιγιέ (Tevfikiye), το τοπίο αλλάζει. Κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Τροίας, στα παράλια της Μικράς Ασίας, ένας επιβλητικός κύβος με μεταλλική όψη αναδύεται από το λιτό τοπίο. Το Μουσείο της Τροίας άνοιξε τις πύλες του το 2018, έχει αποσπάσει σημαντικές ευρωπαϊκές διακρίσεις και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες σύγχρονες πολιτιστικές υποδομές της περιοχής. Οι εκθεσιακοί χώροι αναπτύσσονται σε τέσσερα επίπεδα και οργανώνονται θεματικά. Παρουσιάζονται αντικείμενα από όλες τις φάσεις της ιστορίας της Τρωάδας: κεραμική της Εποχής του Χαλκού, χρυσά κοσμήματα, ειδώλια, όπλα, επιγραφές, μαρμάρινα γλυπτά, ρωμαϊκά πορτρέτα, νομίσματα, σαρκοφάγοι και ευρήματα από τις μεγάλες ανασκαφές του Σλήμαν, του Ντέρπφελντ και του Μπλέγκεν. Την αφήγηση συμπληρώνουν ψηφιακές προβολές, χάρτες, μακέτες και διαδραστικές εφαρμογές.
Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζει η «Σαρκοφάγος της Πολυξένης», που χρονολογείται γύρω στο 500-490 π.Χ. και ανακαλύφθηκε το 1994 στην κοιλάδα του ποταμού Γρανικού. Πρόκειται για την αρχαιότερη γνωστή σαρκοφάγο με πλήρη μυθολογική παράσταση. Στη μία πλευρά της απεικονίζεται, με σπαρακτικό τρόπο, η θυσία της μικρότερης κόρης του Πριάμου, της Πολυξένης, από τον Νεοπτόλεμο, πάνω στον τάφο του Αχιλλέα, πατέρα του Νεοπτόλεμου. Στη στενή πλευρά της σαρκοφάγου διακρίνεται η Εκάβη. Κάθεται σκυμμένη κάτω από ένα γυμνό δέντρο, βυθισμένη στο πένθος για την κόρη της. Απέναντι, μια άλλη σκηνή παρουσιάζει μια καθιστή γυναίκα που δέχεται προσφορές, ενώ στην άλλη πλευρά μουσικοί και χορεύτριες συμμετέχουν σε μια τελετουργική πομπή. Οι τέσσερις όψεις συνθέτουν μία ενιαία αφήγηση για τον κύκλο της ζωής.
Θεωρείται το «κόσμημα» του μουσείου και, παρατηρώντας το, αντιλαμβάνεται κανείς εύκολα το γιατί. Το μουσείο έχει επενδύσει στη διαδραστικότητα και πολλοί μικροί επισκέπτες παραμένουν για αρκετή ώρα μπροστά στα διαδραστικά εκθέματα, ανακαλύπτοντας με ενθουσιασμό αγαπημένα τους αποσπάσματα από τη μυθολογία. Πρόκειται για ένα παιχνίδι εξερεύνησης που ξεκινά ήδη από την είσοδο της πρώτης ράμπας, όπου, πάνω σε ένα μικρό φανάρι οδικής κυκλοφορίας, εμφανίζεται εναλλάξ, μέσα σε χρωματιστούς φωτεινούς κύκλους, ένας παιχνιδιάρικος Δούρειος Ίππος. Αδύνατον να περάσει απαρατήρητη από τους επισκέπτες και η Boncuk, μία πανέμορφη γάτα, η οποία έχει υιοθετηθεί επίσημα από τη διεύθυνση του μουσείου και περιφέρεται νωχελικά και με απόλυτη οικειότητα στον χώρο της εισόδου και στο ισόγειο, κοντά στο μικρό καφέ και το κομψό gift shop.
Στον αρχαιολογικό χώρο της Τροίας, που βρίσκεται δίπλα στο μουσείο, τα «στρώματα» της πόλης είναι κατά τόπους φανερά. Εδώ, το αρχέτυπο της λογοτεχνίας συναντά τα αληθινά τείχη, στο έδαφος όπου, σύμφωνα με την ομηρική αφήγηση, εκτυλίχθηκαν οι θρυλικές μάχες μεταξύ Αχαιών και Τρώων. Η στρατηγική τοποθεσία της Τροίας την καθιστούσε επί 3.000 χρόνια σημείο αδιάκοπης εγκατάστασης και ανάπτυξης. Κατά τη διάρκεια των αιώνων, οι κάτοικοι ισοπέδωσαν τις παλαιότερες κατοικίες και ανέγειραν νέες πάνω τους, δημιουργώντας εννέα διακριτά οικιστικά επίπεδα που παραμένουν ορατά στους σημερινούς επισκέπτες. Η γεωγραφική θέση της πόλης τής προσέδιδε ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα: όποιος έλεγχε την Τροία, έλεγχε τα Δαρδανέλλια, την πρόσβαση προς τη Μαύρη Θάλασσα και το θαλάσσιο εμπόριο από το Αιγαίο. Η ξενάγηση στον θρυλικό αρχαιολογικό χώρο είναι μία ιδιαίτερη εμπειρία. Το άγριο φυσικό τοπίο με την απέραντη θέα ξεδιπλώνεται ανάμεσα στα αρχαία ευρήματα, δίνοντας στον επισκέπτη την αίσθηση ότι κινείται ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές και, παράλληλα, προσεγγίζει με όλες του τις αισθήσεις τον κόσμο της ομηρικής αφήγησης.
Το τελευταίο κλικ και, για πολλούς, η απαραίτητη στάση πριν από την έξοδο είναι ο τεράστιος Δούρειος Ίππος που βρίσκεται λίγο πριν από τα εκδοτήρια. Είναι το μεταίχμιο της διαδρομής, καθώς από εκεί και μετά το τοπίο αλλάζει. Ο δρόμος ανηφορίζει προς το Ερενκόι (Erenkoy), ένα παραδοσιακό, ήσυχο χωριό, αποκομμένο από την τουριστική κίνηση, που αποτελεί τόπο μόνιμης διαμονής για καλλιτέχνες, γλύπτες και συγγραφείς. Εκεί, σε ένα σημείο που μοιάζει να κρέμεται πάνω από τον γκρεμό, βρίσκεται το Hektor Sarap Evi. Το εστιατόριο με το όνομα του Τρώα ήρωα, εκτός από την καθηλωτική θέα, προσφέρει φαγητό απευθείας από τον παραδοσιακό ξυλόφουρνο, το οποίο συνοδεύεται ιδανικά από κρασί δικής του boutique παραγωγής. Κατηφορίζοντας από τις ιστορικές πλαγιές προς το λιμάνι και το κέντρο του Τσανάκαλε, μία βόλτα στον πεζόδρομο Carsi Caddesi και στην ιστορική τοπική αγορά Aynali Carsi αποτελεί την ιδανική επίγευση μιας περιήγησης ανάμεσα στην ιστορία, την παράδοση και την αυθεντική φιλοξενία.
Για τους ταξιδιώτες που θα βρεθούν στο Τσανάκαλε στις αρχές Σεπτεμβρίου, το κάλεσμα της Τενέδου είναι σχεδόν αναπόφευκτο, σαν εκείνο των Σειρήνων στον Οδυσσέα, μιας και το νησί φιλοξενεί το Bozcaada Jazz Festival, που φέτος γιόρτασε τα 10α γενέθλιά του. Βασική πύλη προς το νησί αποτελεί το λιμάνι του Γκέικλι (Geyikli Feribot İskelesi). Η πρώτη εικόνα που αντικρίζει κανείς είναι το επιβλητικό Ενετικό κάστρο της Τενέδου (Bozcaada Kalesi), που ορθώνεται αγέρωχο και μεγαλοπρεπές στη δεξιά πλευρά του λιμανιού. Αποτελεί ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα και εντυπωσιακά κάστρα του Αιγαίου και στέκει ως φύλακας μπροστά από τα χρωματιστά σπίτια της Χώρας.
Στην Τένεδο, η ελληνική και η τουρκική αρχιτεκτονική συναντιούνται σαν να έχουν ανταλλάξει μυστικούς όρκους συνύπαρξης. Μία από τις διαφορές που μπορεί κανείς να παρατηρήσει με πιο προσεκτική ματιά είναι ότι τα σπίτια της ελληνικής συνοικίας έχουν προσόψεις στραμμένες προς τα γοητευτικά στενά δρομάκια του νησιού, ενώ τα σπίτια της τουρκικής συνοικίας διαθέτουν εσωτερικές αυλές, ακολουθώντας την οθωμανική αρχιτεκτονική παράδοση και τα κοινωνικά και θρησκευτικά έθιμα της εποχής.
Το φαγητό στην Τένεδο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «έρωτας με την πρώτη ματιά». Το πρωινό γεύμα μοιάζει με ιεροτελεστία, με ντόπια τυριά, χειροποίητες πίτες και τη διάσημη μαρμελάδα ντομάτας. Και στη συνέχεια, κάθε γεύμα έχει τη δική του γευστική ταυτότητα, με θαλασσινά, ντόπια κρέατα και, φυσικά, κρασί του νησιού. Είτε επιλέξει κάποιος μια ξενάγηση στους αμπελώνες είτε περιπλανηθεί στα δρομάκια, ανάμεσα σε εστιατόρια και μικρά καφέ, θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει την Τένεδο μέσα από τις γεύσεις, τα αρώματα και την καθημερινότητά της.
Αν υπάρχει μια στιγμή που η μποέμ Τένεδος αιχμαλωτίζει τους επισκέπτες της, είναι το ηλιοβασίλεμα στο ακρωτήρι Πολέντε (Polente). Η διαδρομή ως εκεί διασχίζει τους αμπελώνες και καταλήγει στο γυμνό τοπίο με τον μοναχικό φάρο, που χτίστηκε το 1861. Μια σιωπηλή γιορτή στήνεται αυθόρμητα κάθε απόγευμα, καθώς άνθρωποι σκορπισμένοι στις άκρες των γκρεμών συγκεντρώνονται με τις πτυσσόμενες καρέκλες τους, ένα μπουκάλι κρασί από τις ιδιαίτερες ποικιλίες του νησιού και μερικά ποτήρια, όλα όσα χρειάζονται για να υποδεχθούν τη δύση του ήλιου.
Καθώς ο ήλιος δύει στο απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου, το βαθύ κόκκινο ξεθωριάζει στον ορίζοντα, οι φιγούρες γίνονται σκιές κι όλο το σκηνικό μοιάζει σα να σκηνοθετήθηκε από τον πιο οσκαρικό δημιουργό. Το μόνο βέβαιο: η εμπειρία του ηλιοβασιλέματος στο Polente, αλλάζει τη γεωγραφία της ψυχής.
Ευχαριστίες:
Γραφείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας στην Ελλάδα
Τουρκικός Οργανισμός Προβολής και Ανάπτυξης Τουρισμού (TGA)
Bozcaada Jazz Festival
Vildan Elif Bozkurt – Troiawineroute.com
Καθηγητής Δρ. Rüstem Aslan, Διευθυντής των Ανασκαφών της Αρχαίας Τροίας
Ozan Can Bahçe – Ξεναγός
Διαβάστε ακόμα:
5 σημεία που μένουν αναλλοίωτα από τη βυζαντινή μέχρι τη σημερινή Κωνσταντινούπολη
Στην Κωνσταντινούπολη για τρίτη φορά: Η πόλη όπως τη ζουν οι άνθρωποί της
