Οι λιγότερες από δύο ώρες της διαδρομής με τρένο από το Λονδίνο, ή τα 50΄της πτήσης από το Άμστερνταμ, δεν αρκούν για να μελετήσει κανείς όσα αξίζει να δει και τις εμπειρίες που θα του αποκαλύψουν τη μοναδική προσωπικότητα του Norwich, μιας πόλης πραγματικά ξεχωριστής. Και όντως, η αποκαλούμενη «Fine City» της East Anglia, η χτισμένη στις όχθες του ποταμού Wensum γοητευτική πόλη της ανατολικότερης περιοχής της Βρετανίας, είναι ένας προορισμός αποκάλυψη. Βαθιά συνδεδεμένο με την ιστορία, γεμάτο πολιτισμικές αναφορές, με διάχυτη ατμόσφαιρα περασμένων εποχών, αλλά ταυτόχρονα ολοζώντανο, εξωστρεφές και σε διαρκή επαφή με τις σύγχρονες τάσεις, το Νόριτς, στο οποίο η UNESCO έχει αποδώσει τον τίτλο «City of Literature – Πόλη Λογοτεχνίας», αποτελούσε τον 11ο αιώνα τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Βρετανίας μετά το Λονδίνο.
Πράγματι, το Norwich ουδέποτε υπήρξε μια ουδέτερη, χωρίς ενδιαφέρον πόλη. Άκμαζε ήδη όταν λεηλατήθηκε από τον Βίκινγκ βασιλιά Σβεν Α΄ της Δανίας το 1004, με την ευημερία να επανέρχεται ύστερα από τη Νορμανδική Κατάκτηση της Αγγλίας, οπότε η επαρχιακή πόλη της κομητείας του Νόρφολκ απέκτησε τα εμβληματικότερα μνημεία της και καθιερώθηκε ως σημαντικό κέντρο εμπορίου. Η επεξεργασία και η διακίνηση του μαλλιού έφερε πλούτο στην πόλη, της οποίας ο μεσαιωνικός χαρακτήρας προστατεύθηκε καθώς η Βιομηχανική Επανάσταση οδήγησε σε παρακμή την παραδοσιακή της κλωστοϋφαντουργία προς όφελος του αγγλικού Βορρά. Αν και η πόλη στράφηκε με επιτυχία σε νέες βιομηχανίες, όπως η υποδηματοποιία και τα τρόφιμα, η γεωγραφική της θέση στις ανατολικές επαρχίες την κράτησε μακριά από τη βαριά εκβιομηχάνιση που αλλοίωσε άλλες περιοχές, ωστόσο οι βομβαρδισμοί του Β΄ Π.Π. έπληξαν σοβαρά -αλλά όχι ανεπανόρθωτα- το κέντρο της.
Κι αν σε μέγεθος και φήμη το Norwich ερχόταν δεύτερο σε σχέση με τη βρετανική πρωτεύουσα, αξίζει να αναφερθεί ότι τα εντυπωσιακά μεσαιωνικά τείχη του -τμήματα των οποίων διατηρούνται ως σήμερα- περιέβαλαν περιοχή μεγαλύτερη από το περιτειχισμένο City του Λονδίνου, ενώ η πόλη καταγράφει στην ιστορία της αρκετές εντυπωσιακές πρωτιές: την πρώτη επαρχιακή βρετανική εφημερίδα αλλά και την πρώτη πεζοδρομημένη οδό της χώρας, την πρωτοπόρο κοινωνιολόγο και από τις πρώτες γυναίκες που έγραψαν κύρια άρθρα στον βρετανικό τύπο – Harriet Martineau- αλλά και την πρώτη γυναίκα που έγραψε βιβλίο στα αγγλικά – Julian of Norwich. Όσο για τις περίφημες pub του Νόριτς, ο τοπικός θρύλος λέει ότι κάποτε υπήρχε μία για κάθε μέρα του χρόνου, ενώ ανάλογης φήμης χαίρουν και οι 52 μεσαιωνικές εκκλησίες, μία για κάθε εβδομάδα του έτους, με περισσότερες από τις μισές -συνολικά 31- να διασώζονται σήμερα.
Η γοητευτική ποικιλομορφία του Norwich δεν εξαντλείται στα παραπάνω. Θα την αναζητήσετε ανάμεσα σε πλίνθινα σοκάκια με κουκλίστικα παστέλ σπίτια και στις όχθες του ποταμού, μεταξύ της 900 ετών κεντρικής αγοράς και της κομψής εμπορικής στοάς Royal Arcade, από το ύψωμα του νορμανδικού κάστρου ως τους κήπους του θεαματικού Καθεδρικού, διαπιστώνοντας ότι η έννοια του χρόνου γίνεται απολύτως σχετική καθώς η λαμπρή ιστορική πόλη του χθες συμπορεύεται αρμονικά με τη ζωηρή φοιτητούπολη του σήμερα.
Δυο εμβληματικά τοπόσημα
Με τον γαλήνιο, καταπράσινο περιβάλλοντα χώρο του να εκτείνεται μέχρι τον ποταμό Wensum, ο Καθεδρικός του Νόριτς, δεν αποτελεί απλά το αρχιτεκτονικό καμάρι της πόλης, αλλά ένα θεαματικό μνημείο που συνδυάζει μοναδικά τον νορμανδικό ρομανικό ρυθμό με μεταγενέστερες γοτθικές προσθήκες, με τον δεύτερο ψηλότερο εκκλησιαστικό πύργο της Βρετανίας, το μοναδικό διώροφο περιστύλιο της χώρας και τη μεγαλύτερη στο είδος της συλλογή 1.106 μεσαιωνικών διακοσμητικών οροφής. Θαυμάστε την αρχική νορμανδική πρόσοψη που διατηρείται ανέπαφη, τον εντυπωσιακά διακοσμημένο πύργο, πάρτε μέρος στις δωρεάν ξεναγήσεις που πραγματοποιούνται Δευτέρα-Σάββατο 10:00-15:00 για να ταξιδέψετε στα 900 χρόνια ιστορίας του Καθεδρικού και μην παραλείψετε μια στάση στην Τραπεζαρία του ναού, όπου σε συνεργασία με την ομάδα του artisan bakery Bread Source σερβίρονται ροφήματα, γλυκά και ελαφριά σνακ. Αναπόσπαστο μέρος της επίσκεψης, η χαλάρωση και ο περίπατος στο Cathedral Close, έναν μικρόκοσμο υπέροχων κήπων, χώρων πρασίνου και ιστορικής αρχιτεκτονικής, που περιβάλει τον Καθεδρικό. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο περιβάλλοντα χώρο εκκλησίας στη Βρετανία – μεταξύ των πιο αξιοπρόσεκτων κτηρίων περιλαμβάνεται το σχολείο της πόλης που μαθητής του υπήρξε και ο μετέπειτα Λόρδος, Horatio Nelson, και το εντυπωσιακό πυργόσπιτο στο νο 57 που στέκει απαράλλαχτο από το 1862.
Από εδώ, το έτερο κορυφαίο αξιοθέατο του Norwich απέχει μόλις λίγα λεπτά. Πρόκειται για το νορμανδικό Κάστρο που ανεγέρθηκε στο ύψωμα που επιβλέπει την πόλη και του οποίου ο πέτρινος πύργος ολοκληρώθηκε το 1121. Πλήρως ανακαινισμένο, το φρούριο-βασιλικό παλάτι λειτουργεί ως βραβευμένος πολιτιστικός χώρος, με πλήρη πρόσβαση από τα πέντε επίπεδα της στιβαρής δομής του ως τις πολεμίστρες, από όπου θ΄απολαύσετε πανοραμική θέα της πόλης. Πέρα από τη διεθνούς σημασίας συλλογή μεσαιωνικών θησαυρών της Gallery of Medieval Life, οι υπόλοιπες αίθουσες του Norwich Castle Museum & Art Gallery φιλοξενούν εκτενείς συλλογές διεθνούς σημασίας με ιστορικά και σύγχρονα έργα καλών και διακοσμητικών τεχνών, καθώς και εκθέματα αρχαιολογίας και φυσικής ιστορίας.
Παραποτάμιες βόλτες – χαλάρωση σε πάρκα
Μπορεί να βρίσκεστε σε μια ιδιαίτερα ζωηρή πόλη που σφύζει από εμπορική κίνηση και χώρους ψυχαγωγίας και διασκέδασης, οι κάτοικοι του Norwich όμως, εκτιμούν ιδιαίτερα και τις γαλήνιες οάσεις της πόλης τους. Κρυμμένος θησαυρός, ο κήπος Plantation Garden, γνωστός στους ντόπιους και ως «Μυστικός Κήπος», βρίσκεται δίπλα στον Ρωμαιοκαθολικό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, καταλαμβάνοντας εδώ και 170 χρόνια τη θέση ενός εγκαταλελειμμένου λατομείου κιμωλίας. Μέσα στα 3 στρέμματα του καταχωρημένου ως διατηρητέο μνημείο πάρκου, ανάμεσα σε παρτέρια, γκαζόν και μονοπάτια που διασχίζουν δασώδη τμήματα, θα βρείτε ένα εντυπωσιακό γοτθικό σιντριβάνι, μια βεράντα ιταλικού ρυθμού, ένα βικτοριανό θερμοκήπιο και μια όμορφη γέφυρα. Το καλοκαίρι διοργανώνονται συναυλίες, παραστάσεις και υπαίθριες κινηματογραφικές προβολές.
Άλλοτε σε γαλήνια κι άλλοτε σε ζωηρή ατμόσφαιρα, η βόλτα κατά μήκος του ποταμού Wensum, της πρώτης, «υδάτινης» οδού της πόλης, είναι εκ των ουκ άνευ κάθε ταξιδιού στο Norwich. Ακολουθώντας το υπέροχο μονοπάτι Riverside Walk θα βρεθείτε σε κάποια από τα πιο ειδυλλιακά και πολυφωτογραφημένα σημεία της πόλη στις όχθες του ποταμού. Το γραφικό Pull’s Ferry, η πέτρινη πύλη του 15ου αιώνα που πήρε το όνομά της από τον John Pull, έναν βαρκάρη του 18ου αιώνα, ξεπροβάλλει ανάμεσα σε κλαίουσες ιτιές υποδεικνύοντας το σημείο όπου σχεδόν χίλια χρόνια πριν έφταναν τα πλοιάρια με τα φορτία πέτρας για την ανέγερση του Καθεδρικού.
Ένα από τα μαγευτικότερα σημεία της πόλης είναι αναμφίβολα το Quayside, το παραποτάμιο κομμάτι ανάμεσα στις όμορφες γέφυρες Whitefriar’s Bridge -που φέρει το όνομα ενός μοναστηριού που κάποτε υπήρχε στην περιοχή- και Fye Bridge. Σταθείτε στη δεύτερη για να απολαύσετε την παραμυθένια εικόνα των παστέλ σπιτιών που καθρεφτίζονται στα ήρεμα νερά. Αναζητήστε το γαλάζιο κτήριο που αποκαλείται Merchant’s House λόγω των εμπόρων που ζούσαν κάποτε εδώ, ρωτήστε τους ντόπιους για το Assam House, με ονομασία από την ποικιλία τσαγιού που ξεφόρτωναν οι φορτιγίδες, και έχετε υπόψη σας ότι αρκετά από τα κτήρια λειτουργούν σήμερα σαν ενοικιαζόμενα καταλύματα. Ανάμεσα στη μοναδική σωζόμενη μεσαιωνική γέφυρα Bishop Bridge και τη σύγχρονη Jarrold Bridge που προσφέρει μια εντυπωσιακή άποψη του Καθεδρικού, ο περίπατος ολοκληρώνεται στο μονοπάτι που οδηγεί στον Cow Tower, έναν ογκώδη οχυρωματικό μεσαιωνικό πύργο που στέκει πλάι στο νερό.
Περιπλάνηση σε ατμοσφαιρικά μεσαιωνικά σοκάκια
Ειδυλλιακών εικόνων συνέχεια, αυτή τη φορά στο γοητευτικό πλέγμα από φιδωτά σοκάκια που άλλοτε στεφανώνονται από αψίδες, άλλοτε ξαφνιάζουν με διαμαντάκια γεωργιανού, βικτωριανού ή τιδωριανού ρυθμού κι άλλοτε θα σας κάνουν να σταματήσετε σε σιωπηλές εκκλησίες με μυστηριώδεις κρύπτες, αντικερί γεμάτες ιστορίες, μικροσκοπικά βιβλιοπωλεία ποτισμένα από τη μυρωδιά του ξύλου και του χαρτιού, και παμπάλαιες pub γεμάτες ντόπιους και φοιτητές από το East Anglia University. Ανεξαρτήτως εποχής, η γοητεία που αποπνέει «ο πιο ολοκληρωμένος μεσαιωνικός δρόμος της πόλης» όπως χαρακτηρίζεται το Elm Hill, είναι μοναδική. Παρότι μια σαρωτική πυρκαγιά κατέστρεψε τα κτήρια το 1507, ο δρόμος ξαναχτίστηκε αμέσως μετά, αποκτώντας τη μοναδική Tudor και μεσαιωνική ατμόσφαιρα που διατηρείται αναλλοίωτη ως σήμερα, κάνοντας τη βόλτα να μοιάζει με ταξίδι στο χρόνο. Κάντε μια στάση στο The Bear Shop, ένα παραμυθένιο μικρό κατάστημα γεμάτο λούτρινα και συλλεκτικά παιχνίδια, αναζητήστε το The Britons Arms -το μοναδικό κτήριο που διασώθηκε από τη φωτιά και ανάγεται στο 1347- για χορταστικό πρωινό, μεσημεριανό γεύμα ή απογευματινό τσάι με σπιτικές λιχουδιές και φτάνοντας στη βόρεια άκρη του δρόμου, μπείτε στην εκκλησία St Peter Hungate του 15ου αιώνα, που εκτός από τα καταπληκτικά της βιτρό, φιλοξενεί συχνά εκθέσεις μεσαιωνικής και σύγχρονης τέχνης.
Από τις πλουσιότερες αρχιτεκτονικά οδούς του Norwich θεωρείται η Colegate, με κτήρια από τον Μεσαίωνα ως και τον 19ο αιώνα. Στο μέσο της δέσποζε το εργοστάσιο Norvic Shoe, όταν η υποδηματοποιία γνώριζε τεράστια ανάπτυξη στην πόλη, ωστόσο μπορείτε ακόμη να δείτε το υπέροχο Bacon House, φτιαγμένο από πυρόλιθο και ξύλο και το Old Meeting House του 1693 που θα αναγνωρίσετε από το ηλιακό ρολόι της κομψής του πρόσοψης. Κι ενώ το The Crescent με τις 18 κατοικίες του παραμένει από το 1827 μια από τις κομψότερες περιοχές, το παλαιότερο σπίτι του Norwich, το λεγόμενο «Old Music House» στην King St, έχει ρίζες στις αρχές του 12ου αιώνα.
Στην πόλη με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση μεσαιωνικών εκκλησιών στην Ευρώπη βόρεια των Άλπεων -δείγμα ευημερίας και πλούτου-, αξίζει μια στάση στην St Giles on the Hill -που θα εντοπίσετε χάρη στον πανύψηλο τετράγωνο πύργο της- η οποία κοσμείται από δεκάδες γκροτέσκ φιγούρες και την άνοιξη δείχνει παραμυθένια καθώς «πνίγεται» στις μωβ γλυσίνες-, στην St Julian’s που συγκαταλέγεται στις παλαιότερες του Norwich, στη μεγαλοπρεπή St Peter Mancroft του 15ου αιώνα, και στην St Gregory’s, κάτω από τις αυθεντικές αψίδες και την ξύλινη οροφή της οποίας, θ’ ανακαλύψετε αμέτρητους vintage θησαυρούς στο St Gregory’s Antiques and Collectables.
«Shop til you drop»
Στην πόλη όπου η εμπορική κίνηση δεν κοπάζει ποτέ, θα βρείτε από εμπορικά κέντρα με τις πιο γνωστές βρετανικές αλυσίδες λιανικής, ως ανεξάρτητα καταστήματα με μοναδικά είδη και αγορές όπου τα ψώνια συνοδεύουν γαστρονομικές απολαύσεις. Μην παρασυρθείτε από την ευκολία και την ποικιλία των shopping malls -τα Chantry Place και Castle Quarter είναι όντως εξαιρετικά για αγορές-, όμως σε μικρούς και μεγάλους δρόμους κρύβονται φροντισμένα μαγαζάκια με προϊόντα που δεν θα βρείτε πουθενά αλλού. Αν και το ιστορικό Colman’s Mustard Shop & Museum της περίφημης μουστάρδας του Norfolk έχει πλέον κλείσει οριστικά τις πόρτες του, η κληρονομιά της πόλης παραμένει ζωντανή εντός της εκλεκτικής εμπορικής στοάς Royal Arcade, το Art Nouveau αριστούργημα του George Skipper, που έμεινε γνωστός ως «Gaudi του Norwich». Κάτω από την κομψή, αψιδωτή στέγη του 1899 θα βρείτε από εμπόρους τέχνης ως κοσμηματοπωλεία και από αρωματοπωλεία ως διακριτικά café.
Ανάλογα μακρά ιστορία έχει το 200 ετών πολυκατάστημα Jarrold’s, έργο του ίδιου σπουδαίου αρχιτέκτονα της διπλανής στοάς Royal Arcade, George Skipper, ο οποίος σχεδίασε την εντυπωσιακή του πρόσοψη, ενώ λίγο πιο πέρα διατηρούσε το προσωπικό του γραφείο σε ένα εξίσου περίτεχνο κτήριο με ανάγλυφες διακοσμήσεις τερακότας. Το δυο φορές βραβευμένο ως καλύτερο ανεξάρτητο πολυκατάστημα της Βρετανίας λειτουργεί καθημερινά, όπως και η πρωτότυπη αγορά St Saviour’s Yard, ένας γεμάτος ζωντάνια προορισμός στην καρδιά του Norwich, με 83 επαναχρησιμοποιημένα κοντέινερ που στεγάζουν ανεξάρτητες επιχειρήσεις, δημιουργούς και τεχνίτες, ό,τι πρέπει για να συνδυάσετε γευστικό street food με εξερεύνηση της ακμάζουσας δημιουργικής σκηνής της πόλης. Κορυφαία εμπειρία πάντως παραμένει η 900 ετών, παραδοσιακή κεντρική αγορά Norwich Market, μία από τις μεγαλύτερες και παλαιότερες στεγασμένες αγορές ανοιχτού τύπου της χώρας, στους πάγκους της οποίας μπορεί κανείς να βρει από ρούχα, παιχνίδια, κοσμήματα, είδη σπιτιού και λουλούδια, ως εξαιρετικά τοπικά γαστρονομικά προϊόντα – φρεσκοψημένο ψωμί, μαρμελάδες, τσάτνεϊ, μια μεγάλη ποικιλία τυριών, φρεσκοτηγανισμένα fish & chips, ολόφρεσκα γλυκά και πολλούς ακόμη γευστικούς πειρασμούς για τσιμπολόγημα όσο κάνετε τις αγορές σας.
Τέχνη, πολιτισμός και διασκέδαση για όλους
Ιδανική αφετηρία για να ανακαλύψετε το συναρπαστικό παρελθόν της πόλης, της κοινωνικής ζωής, της βιομηχανίας και της ιστορίας της, το Museum of Norwich at the Bridewell διαθέτει 10 εντυπωσιακές γκαλερί με διαδραστικά αντικείμενα, δίνοντας μια πραγματική αίσθηση του πώς εξελίχθηκε η ζωή εδώ στην πορεία του χρόνου. Ταξίδι στο χρόνο θα συνιστά και πάλι από το 2027, η επίσκεψη στο Strangers’ Hall, ένα από τα παλαιότερα και πιο καλοδιατηρημένα κτήρια του Norwich. Σε αυτό το πρώην σπίτι εμπόρων θα έχετε τη δυνατότητα να περιπλανηθείτε σ΄έναν λαβύρινθο από δωμάτια -από την τραπεζαρία Γεωργιανού ρυθμού ως το Βικτωριανό σαλόνι, πριν βγείτε στον κήπο της Ελισαβετιανής εποχής – έναν από τους πιο γαλήνιους χώρους πρασίνου της πόλης, ο οποίος θα είναι και πάλι προσβάσιμος μόλις ολοκληρωθούν τα έργα ανοικοδόμησης.
Κρυμμένη σε ένα ανακαινισμένο βικτωριανό πίστα πατινάζ (roller-skating rink) και αφιερωμένη στις τέχνες και χειροτεχνίες της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας, η The South Asia Collection αποτελεί ένα ακόμη κρυφό χαρτί της πόλης, παρουσιάζοντας μόνιμες συλλογές από επιδέξια σκαλισμένα ξύλινα έπιπλα, χειροποίητα υφαντά χαλιά, ντελικάτα κεντήματα, ακόμη και αντικείμενα σκαλισμένα σε κερί, όπως και ενδιαφέρουσες περιοδικές εκθέσεις. Το δε φουτουριστικό κτήριο του Sainsbury Centre for Visual Arts, που σχεδίασε ο Sir Norman Foster στον περιβάλλοντα χώρο του Πανεπιστημίου East Anglia, δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο μουσείο τέχνης. Εδώ ο επισκέπτης έρχεται σε άμεση επαφή με εμβληματικά γλυπτά, πίνακες και άλλα έργα καλλιτεχνών όπως οι Henry Moore και Alberto Giacometti, ενώ παράλληλα καλείται να προβληματιστεί πάνω στα ποικίλα κοινωνικά θέματα που προσεγγίζουν οι εναλλασσόμενες εξαμηνιαίες εκθέσεις.
Ούτε οι φίλοι των παραστάσεων θα απογοητευτούν – αρκεί μια ματιά στο πρόγραμμα των θεάτρων Norwich Theatre Royal, Norwich Playhouse, Norwich Puppet Theatre, Maddermarket και The Garage, που περιλαμβάνουν όπερα, κωμωδία, μιούζικαλ του West End, θεατρικά έργα, και παντομίμα, ή να αναζητήσουν εισιτήριο για τις εμφανίσεις της Φιλαρμονικής του Norwich και της Norwich and Norfolk Chamber Music. Όσο για τις αμέτρητες pub, αναπόσπαστο μέρος του κοινωνικού ιστού της πόλης, αδύνατον να εξαντληθούν σ’ ένα ταξίδι. Από τη Red Lion Bishopgate με το παραποτάμιο αίθριο για χάζι στα πλοιάρια που διασχίζουν τον ποταμό Wensum ως την Adam and Eve, την παλαιότερη pub της πόλης με ιστορία από το 1247, κι από την ιστορική Lamb Inn με το μεσαιωνικό της παρελθόν, ως την The Fat Cat που συγκαταλέγεται στις κορυφαίες βρετανικές pub, το βέβαιο είναι ότι θα απολαύσετε μια εντυπωσιακή ποικιλία από τοπικές μπύρες σε ατμόσφαιρα χαλαρή και κεφάτη. Προσθέστε τα μεγάλα φεστιβάλ μπύρας που φιλοξενεί η πόλη κάθε χρόνο, και την πίστα για χορό ως το πρωί του Gonzos Two Room που το 2025 ψηφίστηκε στα BBC Radio 1 Dance Awards ως το καλύτερο club/venue σε Ηνωμένο Βασίλειο και Ευρώπη, και θα καταλάβετε ότι το Norwich δικαιώνει πλήρως τη φήμη του ως μια πόλη-αποκάλυψη.
Διαβάστε ακόμα:
5 τοπ στάσεις για φαγητό στο Μπράιτον- Έναν σημαντικό γαστρονομικό προορισμό στην Αγγλία
Γουίνδσορ: Το επιβλητικό βασιλικό κάστρο, τα αξιόθεατα και η μαγευτική φύση της ιστορικής πόλης

