Σαράντα πέντε περίπου χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα, η άσφαλτος στενεύει, τα δέντρα πυκνώνουν και, ξαφνικά, εμφανίζεται η Ζαραβίνα. Ένα από τα πρώτα χωριά που συναντά κανείς μπαίνοντας στην επαρχία του Πωγωνίου. Πέτρινες αυλές, κλειστές πόρτες, ηρεμία.
Σταματάμε στην πλατεία. Ο Αλέξανδρος (σ.σ. ο φωτογράφος της αποστολής στο Πωγώνι) έχει ήδη σηκώσει τη μηχανή δύο τρεις φορές πριν καν βγούμε από το αυτοκίνητο. Η Ζαραβίνα έχει μια ήρεμη φωτογένεια και τα χρώματα της φύσης δεν χρειάζονται φίλτρο ή επεξεργασία για να αναδειχθούν.
Ανάμεσα σε λίμνη και ποτάμι
Στο κέντρο του χωριού υπάρχουν δύο πλατείες. Η παλιά με το κοινοτικό γραφείο και η νεότερη, στην είσοδο, με το Μνημείο Πεσόντων. Λίγο πιο κάτω, σε ένα στενό δρομάκι, ένα παλιό πέτρινο πηγάδι που έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο. Στα όρια της κοινότητας μετράς πέντε εκκλησίες και μονές. Η παλαιότερη, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής, χρονολογείται από τον 13ο αιώνα.
Η Ζαραβίνα στέκεται ανάμεσα σε λίμνη και ποτάμι. Η λίμνη της Ζαραβίνας είναι εκεί, πάντα παρούσα, παρόλο που δεν υπάρχει οπτική επαφή από το χωριό. Έχουμε αναφερθεί σε αυτήν σε άλλο κείμενο (διαβάστε εδώ). Πρόκειται για ένα ολόκληρο σύμπαν, με βάθος που αγγίζει τα 30 μέτρα, μία από τις βαθύτερες λίμνες στην Ελλάδα.
Από την άλλη πλευρά, ο ποταμός Γορμός, παραπόταμος του Καλαμά, κυλά αθόρυβα ανάμεσα στα δέντρα. Ανάμεσά τους, ο μικρός Νιζερός, σύμφωνα με τοπικές αναφορές, διοχετεύει το πλεονάζον νερό της λίμνης στον ποταμό, διασχίζοντας τον κάμπο του Παλιοχωρίου. Νερό παντού, σε έναν τόπο με ιστορία που φτάνει τουλάχιστον στα βυζαντινά χρόνια.
Ο κ. Γιάννης από τη Νότια Αφρική που επέστρεψε στη Ζαραβίνα
Ο κ. Γιάννης κάθεται λίγο παράμερα. Έχει καταγωγή από εδώ. Γεννήθηκε στη Ζαραβίνα και έφυγε νέος για τη Νότια Αφρική. Έμεινε εκεί για δεκαετίες. Τώρα επέστρεψε. Μόνιμα, λέει, και το εννοεί.
Σύντομα η παρέα μεγαλώνει από μόνη της, όπως συμβαίνει στα μικρά χωριά. Μαζευόμαστε γύρω από ένα τραπέζι στο καφενείο. Ο κ. Γιάννης, ο πρόεδρος της κοινότητας και μερικοί ακόμη χωριανοί εμφανίζονται και η παρέα μεγαλώνει. Ελληνικοί καφέδες, συζητήσεις και ένα φιλικό κλίμα. Ο κ. Γιάννης μιλά για το Γιοχάνεσμπουργκ με την ίδια άνεση που μιλά για αυτή την πλατεία. Η φωνή του αλλάζει όταν η συζήτηση γυρίζει στο χωριό, στις μνήμες των παιδικών του χρόνων.
«Κάθε πρωί εδώ, στην πλατεία, μαζεύονταν τα πρόβατα», λέει. «Ένας χωριανός τα έπαιρνε για βοσκή. Κάθε μέρα άλλος, ώστε να μην χρειάζεται να πηγαίνουν όλοι και να μπορούν να κάνουν και τις υπόλοιπες δουλειές τους». Σταματά λίγο, χαμογελά. «Και το βράδυ, όταν γύριζαν, τα πρόβατα ήξεραν από μόνα τους πού να πάνε. Το καθένα έπαιρνε τον δρόμο του, κατευθείαν για τον στάβλο του» αναφέρει χαρακτηριστικά στο Travel.gr.
Ο πρόεδρος, χωρίς επισημότητες, μας προτείνει να μας δείξει κάτι πριν φύγουμε. Μας οδηγεί λίγο έξω από τον οικισμό, σε ένα σημείο όπου το έδαφος ανοίγει απότομα και, χαμηλότερα, διακρίνεται ο Γορμός να κυλά ανάμεσα στα πλατάνια. Ο φωτογράφος μας σηκώνει τη μηχανή.
Η Ζαραβίνα άλλαξε όνομα δύο φορές. Το 1928 το ελληνικό κράτος τη μετονόμασε σε «Λίμνη», στο πλαίσιο της εκστρατείας εξελληνισμού των τοπωνυμίων που ακολούθησε τους Βαλκανικούς πολέμους. Το 2020, με νόμο, επανέκτησε το παλιό της όνομα. Η ονομασία, κατά πάσα πιθανότητα, είναι σλαβική, με την έννοια «πίσω από τον λάκκο», μια έμμεση αναφορά στο βάθος της λίμνης. Οι ίδιοι οι κάτοικοι, λόγω της κατάληξης -βίνα, προτιμούν μια άλλη εκδοχή: «καλό κρασί». Φεύγοντας, περνάμε από την παλιά βρύση. Ο Αλέξανδρος τη φωτογραφίζει. Ο κ. Γιάννης μας ξεπροβοδίζει ως τα αυτοκίνητα, με τρόπο εγκάρδιο σαν να γνωριζόμαστε χρόνια.
Διαβάστε ακόμα:
Τα χωριά του Πωγωνίου: Ανόθευτα, αυθεντικά, μοναδικά
Λίμνη Ζαραβίνα: Το κρυμμένο διαμάντι της Ηπείρου
Αποστολή στο Πωγώνι: Στο δάσος της Βήσσανης, με οδηγό τα μανιτάρια
