Μια κυριακάτικη βόλτα στο Tiergarten, την απέραντη πράσινη καρδιά του Βερολίνου

Ο κυνηγόποτος που κατέληξε λαχανόκηπος και αναδείχθηκε σε υπέροχο δημόσιο πάρκο

Το όνομα του διάσημου πάρκου του Βερολίνου που δεσπόζει στην καρδιά της πόλης, παραπλανά τους περισσότερους επισκέπτες, καθώς μεταφράζεται σε «ζωολογικός κήπος ή πάρκο ζώων», κάνοντας πολλούς να το αποδίδουν στον ιδιαίτερα εντυπωσιακό ζωολογικό κήπο Zoologischer Garten. Όμως το Großer Tiergarten όπως αποκαλείται επισήμως, οφείλει την ονομασία του στο γεγονός ότι πριν 499 χρόνια, η αχανής έκτασή του ορίστηκε επίσημος τόπος κυνηγιού για τους Eκλέκτορες του Βραδεμβούργου. O βασιλικός κυνηγότοπος που βρισκόταν τότε ακριβώς έξω από την πόλη, διατήρησε το όνομά του ως περιοχή όπου ζούσαν ελάφια, φασιανοί και αγριογούρουνα, αλλά έχασε το ρόλο του όταν στα τέλη του 17ου αιώνα, ο Φρειδερίκος Γ΄, τότε Εκλέκτορας του Βρανδεμβούργου και Δούκας της Πρωσίας, μετέτρεψε την περιοχή σε «πάρκο για την ψυχαγωγία του ευρέος κοινού». Έκτοτε, το πάρκο Tiergarten έχει επανασχεδιαστεί αρκετές φορές, με σημαντικότερη αναμόρφωση εκείνη της περιόδου 1833-1838, κατά την οποία ο κορυφαίος αρχιτέκτονας τοπίου της Πρωσίας Peter Joseph Lenné, αντλώντας έμπνευση από τα αγγλικά πρότυπα, μεταμόρφωσε τον χώρο και προσέδωσε στο πάρκο τη μορφή που διατηρεί μέχρι σήμερα.

Όπως και στο ίδιο το Βερολίνο βέβαια, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος -και ειδικότερα οι σφοδρές συγκρούσεις γύρω από τη γερμανική πρωτεύουσα τον τελευταίο χρόνο του πολέμου-, αλλά και η ψυχροπολεμική περίοδος που ακολούθησε, άφησαν στο πάρκο έντονα τα σημάδια τους. Αντιμέτωποι με σοβαρή έλλειψη καύσιμης ύλης τον χειμώνα του 1945-1946, οι κάτοικοι του Βερολίνου έκοψαν τη συντριπτική πλειοψηφία από τα εναπομείναντα δέντρα του, αποψιλώνοντας σχεδόν ολόκληρη την περιοχή. Παράλληλα όμως, φρόντισαν για τη διάσωση αρκετών αγαλμάτων και μνημείων, θάβοντάς τα στην έκταση γύρω από το Schloss Bellevue – με την αποκατάστασή τους να ολοκληρώνεται μόλις το 1993. Κι ενώ οι Σοβιετικοί ανέγειραν το θεαματικό Soviet War Memorial σε κοντινή απόσταση από την Πύλη του Βρανδεμβούργου και το Reichstag, οι βρετανικές δυνάμεις έδιναν εντολή να μετατραπεί το Tiergarten σε τεράστιο περιβόλι κηπευτικών, ώστε να καλυφθεί ένα μικρό έστω μέρος των αναγκών σίτισης του λαού.

Με την επαναφύτευση του πάρκου να ξεκινά το 1949, χάρη κυρίως στις πολυάριθμες δωρεές δέντρων από διάφορα μέρη της Γερμανίας, και το Τείχος που για 28 χρόνια διαιρούσε το Βερολίνο στα δύο περιλαμβάνοντας τον «πράσινο πνεύμονα» της πόλης στον Δυτικό Τομέα, το πάρκο μπορούσαν ν’ απολαύσουν πλέον μόνο οι κάτοικοι του Δυτικού Βερολίνου. Και κατά σχεδόν ειρωνικό τρόπο, ακόμη και το Σοβιετικό Μνημείο Πολέμου, βρέθηκε αποκομμένο από εκείνους που το ανέγειραν.

Μια γαλήνια όαση που τιμά τον πολιτισμό και τις τέχνες

Ανοιχτό πλέον προς όλους, ελκυστικός τόπος χαλάρωσης και αναψυχής για κατοίκους και επισκέπτες της πόλης, μεγαλύτερο ακόμη και από το Hyde Park του Λονδίνου και περιτριγυρισμένο από σημαντικά αξιοθέατα, το Tiergarten βρίσκεται στην καρδιά της ζωής του Βερολίνου. Δρομείς, ποδηλάτες και περιπατητές το επισκέπτονται τακτικά καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, ειδικά όμως το καλοκαίρι, οι επισκέπτες του πολλαπλασιάζονται. Τα απέραντα, καταπράσινα λιβάδια του είναι δημοφιλή για οικογενειακά πικνίκ, παιχνίδι, ένα διάλειμμα από τις πολύβουες εμπορικές λεωφόρους και την περιήγηση στα αξιοθέατα, ή απλώς για χαλάρωση, ξεκούραση και μια ανάσα δροσιάς, ενώ ανάμεσα στα ελικοειδή μονοπάτια, τα πυκνά δέντρα και τους ανοιχτούς χώρους πρασίνου, φιλοξενούνται εκτός από ενδιαφέροντα μνημεία, πολιτιστικά και πολιτικά αξιοθέατα.

Το Soviet War Memorial που τιμά τους 80.000 περίπου Σοβιετικούς στρατιώτες οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους μόνο το 1945 κατά την απελευθέρωση του Βερολίνου, παραμένει ως σήμερα εκτός από το πρώτο μνημείο εντός του πάρκου, και ένα από τα εμβληματικότερα τοπόσημα του Tiergarten. Θα το εντοπίσετε εύκολα επί της οδού Straße des 17 Juni που διατρέχει ολόκληρη την έκτασή του από το δυτικό στο ανατολικό του άκρο, με τη θεόρατη, ύψους 8 μέτρων φιγούρα ενός στρατιώτη του Κόκκινου Στρατού να εντυπωσιάζει, όσο και η απέριττη σιλουέτα του τσιμεντένιου κύβου, ο οποίος αποτελεί το Μνημείο των ομοφυλόφιλων που διώχθηκαν από τους Ναζί. Ένας ακόμη φόρος τιμής στις μειονότητες που ήρθαν αντιμέτωπες με το πιο φριχτό πρόσωπο του ναζιστικού καθεστώτος, το μνημείο προβάλει ένα σχετικό βίντεο εντός του και από κοινού με το Μνημείο για τους Σίντι και τους Ρομά, κρατούν ζωντανή τη μνήμη της παράλογης μαζικής Γενοκτονίας του Β΄Π.Π.

Σε πιο αισιόδοξο τόνο, το project για την παγκόσμια ειρήνη «Global Stone» αποτελείται απόπέντε πέτρες-γλυπτά στο νοτιοανατολικό άκρο του Tiergarten, και καθώς στις 21 Ιουνίου το φως του ήλιου ευθυγραμμίζεται με τρόπο ώστε να τις συνδέει νοητά με άλλες πέντε σε αντίστοιχες ηπείρους, δημιουργείται μια αόρατη γραμμή ειρήνης μεταξύ τους. Παγκόσμια είναι και η διάσταση του πολιτισμού, που καταλαμβάνει τον δικό της, εξέχοντα χώρο εντός του πάρκου, στον Οίκο των Πολιτισμών του Κόσμου – Haus der Kulturen der Welt, έναν διεθνή θεσμό που συγκαταλέγεται στους κορυφαίους πολιτιστικούς χώρους της Γερμανίας και διανύει την έβδομη δεκαετία μιας αδιάκοπης σειράς πλούσιων καλλιτεχνικών και επιστημονικών δράσεων. Φτάνοντας ως εδώ, στη βόρεια πλευρά του πάρκου, μη μείνετε στο να θαυμάσετε την πρωτότυπη, φουτουριστική αρχιτεκτονική του -οι Βερολινέζοι το αποκαλούν χαϊδευτικά «Στρείδι που εγκυμονεί»– που καθρεφτίζεται στη γαλήνια όχθη του ποταμού Σπρέε. Ρωτήστε και για το εναλλασσόμενο, ιδιαίτερα ενδιαφέρον πρόγραμμα εκδηλώσεων, που εστιάζουν κυρίως σε μη ευρωπαϊκούς, μακρινούς και άγνωστους πολιτισμούς, με δωρεάν είσοδο σε επιλεγμένες Κυριακές. Φροντίστε επίσης να βρίσκεστε εκεί στις 3 το μεσημέρι μιας καλοκαιρινής Κυριακής, προκειμένου ν’ ακούσετε τις μελωδίες των 68 καμπανών ενός μάλλον ασυνήθιστου μουσικού οργάνου, με ύψος 42 μέτρα: πρόκειται για το τέταρτο μεγαλύτερο καριγιόν παγκοσμίως, το οποίο στήθηκε δίπλα στο Οίκο των Πολιτισμών στα πλαίσια των εορτασμών των 750 χρόνων από την ίδρυση του Βερολίνου, το 1987. Στο δε εστιατόριο Auster, δεν θα απολαύσετε μόνο παραδοσιακά πιάτα, αλλά και εκλεκτά θαλασσινά, πάντα με θέα στις όχθες του Spree.

Κι ενώ κατευθυνόμενοι δυτικά θα δείτε το Γραφείο του Ομοσπονδιακού Προέδρου, δίπλα στο Παλάτι Bellevue που αποτελεί την επίσημη κατοικία του Προέδρου της Γερμανίας, για την επίχρυση Στήλη της Νίκης -Siegessäule που λαμπυρίζει στο φως που βερολινέζικου ήλιου, θα κατηφορίσετε στο κέντρο του Tiergarten και στον κυκλικό κόμβο Großer Stern. Το χάλκινο μνημείο που σχεδιάστηκε το 1864, φέρει ως επιστέγασμα την ύψους 8,30 μέτρων, αγέρωχη φιγούρα της θεάς Νίκης, που κρατά απ΄τη μια ένα δάφνινο στεφάνι κι απ΄την άλλη την ασπίδα της, μια ένδοξη υπενθύμιση των νικηφόρων πολέμων του Βασιλείου της Πρωσίας. Η «Goldelse» όπως αρέσκονται να την αποκαλούν οι κάτοικοι του Βερολίνου, θα σας παιδέψει μεν με τα 285 σκαλοπάτια της σπειροειδούς σκάλας της στήλης, που μάλιστα στενεύουν όσο πλησιάζετε στην κορυφή, ωστόσο θα σας ανταμείψει με εκπληκτική πανοραμική θέα από τα 51 μέτρα πάνω από το πάρκο και σε μεγάλο μέρος της πόλης. Κοιτάξτε προσεκτικά και ίσως καταφέρετε να ξεχωρίσετε πλήθος ακόμη μνημείων και αγαλμάτων, που τιμούν σπουδαίους εκπροσώπους των τεχνών και ιστορικές προσωπικότητες, όπως οι συνθέτες Richard Wagner και Albert Lortzing, o Διαφωτιστής Gotthold Ephraim Lessing, ο Goethe και οι Beethoven, Haydn και ο Mozart που μοιράζονται ένα μνημείο κοντά στον γαλήνιο κήπο Steppengarten.

Χαλάρωση σε ανθόκηπους, παρατήρηση κάθε λογής ζώων και βαρκάδες που καταλήγουν σε απολαυστικά, υπαίθρια γεύματα

Παραμένοντας πάνω απ΄όλα ένας κορυφαίος χώρος αναψυχής και χαλάρωσης, το Tiergarten εντυπωσιάζει με την πληθώρα δραστηριοτήτων που προσφέρουν διασκέδαση και ψυχαγωγία και σε κάθε ηλικία, αλλά και τις δυνατότητες για αποσύνδεση και ηρεμία. Διαχρονικά αγαπημένος, ο μυρωμένος Ροδώνας – Rosengarten, μια έκταση ταυτόχρονα εκλεπτυσμένη και γαλήνια, μαγεύει με τις περίπου 20.000, φυτεμένες κατά τυπική διάταξη τριανταφυλλιές όλων των ποικιλιών και χρωμάτων, προσφέροντας παράλληλα γωνιές χαλάρωσης που φωλιάζουν ανάμεσα σε νεοκλασικές πέργκολες και ένα σιντριβάνι, επιτρέποντας στους επισκέπτες να απολαύσουν τον οργανωμένο σχεδιασμό και τη φυσική απλότητα σε απόλυτη αρμονία. Ρομαντική είναι και η αίσθηση που αποπνέει ο ανεπιτήδευτος Englischer Garten με τηχαρακτηριστική ελεύθερη και άτακτη διάταξη δέντρων, φυτών και λουλουδιών και τα καμπυλωτά μονοπάτια του στο βόρειο τμήμα του πάρκου, αλλά και του Rousseau-Insel στο νότιο άκρο, μιας ειδυλλιακής νησίδας αφιερωμένης στον φιλόσοφο Jean-Jacques Rousseau, όπου ξύλινες γέφυρες σας μεταφέρουν πάνω από τα κανάλια μιας όμορφης λίμνης. Αν αντέχετε λίγο ακόμη περπάτημα, αναζητήστε και τον κήπο Steppengarten, μια πανδαισία αγριολούλουδων μαζί με τριανταφυλλιές και ίριδες σε έντονα κόκκινα και μπλε χρώματα, ο οποίος φυτεύτηκε το 1953 από τον τότε διευθυντή του ζωολογικού κήπου, που επέβλεψε τη συνολική αποκατάσταση του κατεστραμμένου από τον πόλεμο πάρκου.

Μιλώντας για τον Ζωολογικό Κήπο, δεν μπορεί να μην αναφερθεί ότι όχι μόνο αποτελεί βασική ατραξιόν του πάρκου, αλλά και σημαντικό αξιοθέατο του Βερολίνου, χάρη στην απίστευτη ποικιλία των 20.000 ζώων που φιλοξενούνται στους χώρους του και προστατεύονται από εξαφάνιση – την εκτενέστερη στον κόσμο με 1.200 διαφορετικά είδη . Έχοντας ανοίξει το 1844 στο νοτιοδυτικό άκρο του πάρκου, αντανακλά την ίδια την ποικιλομορφία της γερμανικής πρωτεύουσας και συναρπάζει μικρούς και μεγάλους με τους ινδικούς ρινόκερους, τα μόνα γιγάντια πάντα της Γερμανίας, τα οκαπί από το Κονγκό, τους ευρωπαϊκούς βίσωνες, τους σπάνιους ινδικούς κροκόδειλους Charial, αλλά και τις αξιολάτρευτες πολικές αρκούδες, τα κόκκινα πάντα, τις εντυπωσιακές τίγρεις της Σουμάτρα και τις πανέμορφες λεοπαρδάλεις του χιονιού. Καθημερινά μπορείτε να παρακολουθήσετε το τάισμα ελεφάντων, πάντα, θαλάσσιων λεόντων, ιπποπόταμων και γοριλών, σε ώρες που αναρτιούνται στον ιστότοπο του Zoologischer Garten, όπου θα βρείτε και πληροφορίες για συνδυαστικά εισιτήρια με το εξίσου θεαματικό Aquarium Berlin, ένα από τα γνωστότερα δημόσια ενυδρεία παγκοσμίως, φημισμένο επίσης για τη βιοποικιλότητά του. Πίσω από την ιστορική πρόσοψη του κτηρίου που αποτελεί μέρος του συγκροτήματος του ζωολογικού κήπου από το 1913, ένας σαγηνευτικός υδάτινος κόσμος με μυστηριώδεις, πολύχρωμους ή και απειλητικούς κατοίκους, προσφέρει μοναδικές συγκινήσεις και εικόνες: από γιγάντια ερπετά και τεράστιους καρχαρίες, ως πολύχρωμα ψάρια των κοραλλιογενών υφάλων και δηλητηριώδη αμφίβια.

Όταν πάντως το ζωολογικό πάρκο κλείσει τις πύλες του, εσείς δεν χρειάζεται να απομακρυνθείτε από το Tiergarten. Αντίθετα, η μέρα συνεχίζεται δίπλα στο νερό και στις όχθες της Neuen See, δημοφιλής για ειδυλλιακές βαρκάδες και ιδιαίτερα ζωηρή από το απόγευμα. Είναι η ώρα που οι Βερολινέζοι συρρέουν στο Café am Neuen See και στην υπαίθρια μπυραρία, με τις πολυάριθμες σειρές από ξύλινα κοινόχρηστα και μη τραπέζια, όπου η παγωμένη μπύρα ρέει άφθονη και συνοδεύει παραδοσιακά γερμανικά λουκάνικα, χορταστικές πατατοσαλάτες, burgers και πίτσα. Το café ανοίγει από το πρωί για καφέ και γλυκό ή ένα πλήρες πρωινό, αλλά νωρίς το βράδυ και όσο το πλήθος αυξάνεται, η ατμόσφαιρα κάτω από τα δέντρα και τις σειρές πολύχρωμων φώτων, στις ξύλινες εξέδρες που κυκλώνουν τη λίμνη και ανάμεσα στα λουλούδια, είναι ανάλαφρη, χαλαρή, ανεπιτήδευτη και με νεανικό παλμό – όπως ακριβώς αρμόζει στο Βερολίνο.

Διαβάστε ακόμα:

Πέρα από το Τείχος του Βερολίνου

6 διευθύνσεις με το κορυφαίο street food του Βερολίνου – Κλασικό currywurst, επικά burger

5 θεαματικές εκκλησίες στο Βερολίνο που αποκαλύπτουν μια άλλη πλευρά της πόλης