Τα ονόματά τους σίγουρα τα έχουμε προφέρει όλοι κάποια στιγμή. Τα ονομαστά τους προϊόντα, τα εύγευστα, κίτρινα, μαλακά τυριά, μάλλον τα έχουμε απολαύσει με πλείστους διαφορετικούς τρόπους. Δημιουργώντας αμέσως συνειρμούς για γευσιγνωσίες και γαστρονομικές απολαύσεις, οι μικρές, γραφικές ολλανδικές πόλεις Gouda και Edam χαρακτηρίζονται από το παράδοξο το όνομά τους να είναι πασίγνωστο σε όλο τον κόσμο, ενώ οι ίδιες να παραμένουν ήπιων τόνων, αυθεντικά γοητευτικές και ιδανικές για μια απολαυστική εξόρμηση ακόμη και σαν ημερήσια εκδρομή από το Άμστερνταμ.
Η κοντινή τους απόσταση από την ολλανδική πρωτεύουσα – αντίστοιχα βόρεια και νότια- σίγουρα αποτελεί την καλύτερη αφορμή για να γνωρίσουμε τα κουκλίστικα Gouda και Edam, τα οποία με τόσα σημεία ενδιαφέροντος και αξιόλογα αξιοθέατα, μας δίνουν κάθε λόγο να επιβιβαστούμε στο τρένο ή στο λεωφορείο από τον κεντρικό σταθμό Amsterdam Centraal. Και βέβαια να επιστρέψουμε έχοντας δοκιμάσει τις κορυφαίες εκδοχές των διάσημων ολλανδικών τυριών.
Ένταμ
Οι Ολλανδοί θα σας πληροφορήσουν ότι το πανέμορφο Ένταμ είναι εύκολα προσβάσιμο ακόμη και με ποδήλατο, καθώς η πόλη διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο ποδηλατόδρομων. Αν όμως δεν θέλετε να διανύσετε τα μόλις 24χλμ που το χωρίζουν από το Άμστερνταμ με αυτό το μέσο, τακτικά δρομολόγια λεωφορείων καλύπτουν την απόσταση μέσα σε 20’ από την ολλανδική πρωτεύουσα, αφού δεν υπάρχει στην πόλη σταθμός τρένου. Σε κάθε περίπτωση, καθ΄οδόν θα σας συντροφεύει ένα ειδυλλιακό σκηνικό με ατελείωτες φάρμες και τα υδάτινα κανάλια που σχηματίζονται γύρω από τη λίμνη Ijsselmeer, κάνοντας τη σύντομη διαδρομή ιδιαίτερα απολαυστική.
Σε πλήρη αρμονία με την πανέμορφη φύση που το περιβάλλει, το αξιολάτρευτο Ένταμ διακρίνεται για την αυθεντική, γαλήνια ατμόσφαιρα και την πλούσια ιστορία του. Παρότι η φήμη του συνδέεται με το διάσημο τυροκομικό προϊόν του, η ιστορία του ανάγεται στον 12ο αιώνα, όταν αγρότες και ψαράδες έχτιζαν τις καλύβες του στις όχθες του ποταμού Ij. Το μικρό χωριό αναπτύχθηκε γρήγορα σε σημαντικό λιμάνι και εμπορικό κέντρο, ενώ τον 17ο αιώνα και καθόλη τη Χρυσή Ολλανδική Εποχή -κατά την οποία η χώρα γνώρισε μεγάλο πλούτο, άνθηση των τεχνών, των επιστημών και του εμπορίου-, το Ένταμ εξήγαγε τις διάσημες κόκκινες ροδέλες τυριού του σε όλο τον κόσμο, καθώς παράλληλα αναπτύσσονταν και η ναυπηγική παράδοσή του.
Ιδανικός τρόπο γνωριμίας με την πόλη είναι μια αρχική βόλτα στο λιμάνι, το οποίο αν και μικρό διατηρεί μια ιδιαίτερη αίσθηση ζωντάνιας γύρω από τις καλοσυντηρημένες αποβάθρες όπου σήμερα βρίσκουν αγκυροβόλι σκάφη αναψυχής. Ακόμη πιο γοητευτική είναι η βόλτα στα κανάλια, αφού το Ένταμ όπως πολλές Ολλανδικές πόλεις είναι χτισμένο γύρω από κανάλια, με κάποια να διατηρούν στο ακέραιο τον ιστορικό τους χαρακτήρα. Απολαμβάνοντας ένα περίπατο στις όχθες τους, θα καταλήξετε στην ξύλινη Γέφυρα Kwakel, μία από τις παλαιότερες της πόλης, φημισμένη για την υπέροχη θέα που προσφέρει. Για ακόμη ωραιότερη θέα και μια διαφορετική άποψη της πόλης, επιλέξτε μια περιήγηση με βάρκα, ώστε να θαυμάσετε και τα παραδοσιακά σπίτια που αντιφεγγίζουν στα ήρεμα νερά.
Τα ενδιαφέροντα κτίσματα δε περιορίζονται κατά μήκος των καναλιών και η εξερεύνηση της πόλης αποκαλύπτει πολλά ακόμη αξιόλογα αρχιτεκτονικά ορόσημα. Στην πλατεία Dam δεσπόζει το κτήριο του Παλαιού Δημαρχείου με το έμβλημα της πόλης, ενώ ο αφιερωμένος στον Άγιο Νικόλαο ναός Grote Kerk -η αποκαλούμενη «Μεγάλη Εκκλησία»-, είναι όντως από τους μεγαλύτερους στην Ολλανδία, εντυπωσιάζοντας με μια σπάνια συλλογή πολύχρωμων βιτρό του 17ου αιώνα. Ενημερωθείτε για τα τρέχοντα δρώμενα κατά την επίσκεψή σας, καθώς στους χώρους του φιλοξενούνται συχνά κονσέρτα και εκθέσεις τέχνης. Περισσότερα έργα ζωγραφικής, κεραμικής, μοντέρνας τέχνης, έπιπλα, αλλά και ενδιαφέρονται ιστορικά στοιχεία για την πόλη θα βρείτε στο Μουσείο Ένταμ, το οποίο στεγάζεται στο παλαιότερο πέτρινο κτήριο που σώζεται από το 1550. Τέλος, ένας σύντομος περίπατος ως τα βόρεια του λιμανιού, θα σας οδηγήσει στο φρούριο Fort bij Edam, μέρος της χαρακτηρισμένης ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς γραμμής άμυνας του Άμστερνταμ, που ανοίγει για το κοινό κάθε Τετάρτη όλη τη διάρκεια του έτους και τις δύο πρώτες Κυριακές από Απρίλιο ως Οκτώβριο.
Όταν πάλι έρθει η ώρα να τιμήσετε το προϊόν στο οποίο οφείλει την παγκόσμια φήμη της η γραφική αυτή πόλη του Ολλανδικού βορά, η γευστική περιπλάνηση ξεκινά από τις αποθήκες τυριού που σώζονται από τον 18ο αιώνα και καταλήγει στην Αγορά Τυριού, ένα κάπως φολκλόρ και τουριστικό, ωστόσο διασκεδαστικό happening, που στήνεται κάθε Τετάρτη, Ιούλιο και Αύγουστο στο κέντρο της πόλης. Την παράσταση κλέβουν οι παραγωγοί που μεταφέρουν από το λιμάνι πάνω σε κάρα τα κεφάλια τυριού με το κόκκινο κέρινο περίβλημα και οι ντυμένοι με παραδοσιακά λευκά κοστούμια και ψάθινα καπέλα πωλητές, αλλά δεν λείπουν η μουσική, ο χορός και φυσικά οι άφθονες γευστικές δοκιμές. Ακόμη κι αν βρεθείτε στο Ένταμ άλλη εποχή του χρόνου, οι ευκαιρίες να δοκιμάσετε εξαιρετικά πιάτα με πρωταγωνιστή το διάσημο τυρί είναι άφθονες σε όλα τα εστιατόρια της πόλης, με τις φροντισμένες αυλές και τις ταράτσες τους να προσφέρουν υπέροχη θέα στα κανάλια, στα οποία μοιάζει να επιπλέει το γραφικό Ένταμ.
Χάουντα
Και όμως, το όνομα της πρωτεύουσας των Ολλανδικών τυριών, πατρίδας ενός από τα γνωστότερα τυροκομικά προϊόντα παγκοσμίως και κέντρο της «Πράσινης Καρδιάς» της Ολλανδίας, όλοι μας το προφέρουμε λάθος: το Gouda προφέρεται Χάουντα και όχι Γκούντα όπως έχει επικρατήσει ευρέως, κάτι που ισχύει τόσο για την πόλη, όσο και για το νόστιμο ΠΟΠ τυρί του οποίου η παραγωγή παραμένει αδιάκοπη ενασχόληση από τον 12ο αιώνα. Το όνομά της η πόλη το οφείλει στον ποταμό Gouwe – διαμέσου του λιμανιού του εξάλλου το διάσημο τυρί ταξίδευε προς όλη την Ολλανδία με την πόλη να ανθεί ως κέντρο εμπορίας του.
Πλέον, η Χάουντα αποτελεί έναν εξαιρετικά ελκυστικό και δημοφιλή προορισμό τόσο για τους Ολλανδούς όσο και για όσους ταξιδεύουν στη χώρα, χάρη στην κοντινή της απόσταση από τη Χάγη, το Ρότερνταμ, την Ουτρέχτη και το Άμστερνταμ -από το οποίο το ταξίδι με το τρένο διαρκεί μόλις 55΄-, η πλούσια και με πολλές διακυμάνσεις ιστορία της, ο συνδυασμός του παραδοσιακού με το μοντέρνο στοιχείο, τα χαρακτηριστικά μνημεία, οι διάσημες αγορές και αναμφίβολα, οι άφθονες γευστικές απολαύσεις.
Κέντρο της πόλης, επίκεντρο της κοινωνικής ζωής και ιδανική αφετηρία για να ανακαλύψετε την Χάουντα, είναι η πλατεία Marktplein, χτισμένη γύρω από το ορόσημο της πόλης, το επιβλητικό Δημαρχιακό Μέγαρο του 1448. Η εποχή που αποτελούσε τόπο αγοραπωλησίας αγελάδων, αλόγων και γαλακτοκομικών προϊόντων, αλλά και θέατρο δημοσίων εκτελέσεων -έως ένα όχι πολύ μακρινό παρελθόν, αφού για τελευταία φορά η γκιλοτίνα έπεσε το 1860 -, έχουν περάσει ανεπιστρεπτί και πλέον η περιοχή διακρίνεται για τον εμπορικό της χαρακτήρα. Έτσι, εκτός από καφέ και εστιατόρια εδώ σήμερα θα βρείτε ποικίλα καταστήματα αλλά μια ανοιχτή αγορά κάθε Πέμπτη και Σάββατο.
Το ίδιο το γοτθικό δημαρχιακό μέγαρο του 15ου αιώνα ωστόσο, είναι ικανός λόγος για να περάσετε ένα μέρος του χρόνου σας στην πλατεία, καθώς το εκπληκτικό Goudse Stadhuis, πέρα από το εντυπωσιακότερο και πιο αναγνωρίσιμο κτήριο της πόλης, είναι και το παλαιότερο δημαρχείο της Ολλανδίας. Το γεγονός ότι στέκει ανεξάρτητο από γειτονικά κτήρια οφείλεται στην καταστροφική πυρκαγιά που το 1438 έκανε στάχτη σχεδόν όλη την πόλη, οπότε προς αποφυγή μελλοντικής καταστροφής του κτηρίου, αποφασίστηκε να χτιστεί αποκομμένο από τα υπόλοιπα οικοδομήματα της πλατείας. Κι όσο οι ψιλόλιγνοι γοτθικοί πύργοι της πρόσοψής του ορθώνονται στον ορίζοντα της πόλης, τα πλήθη διασκεδάζουν με τη δίλεπτη παράσταση που δίνουν οι μηχανικές μαριονέτες του μουσικού ρολογιού που βρίσκεται στο πλάι του. Επί του παρόντος βρίσκεται σε φάση ανακαίνισης, ενώ από το 2027 οι επισκέπτες θα μπορούν και πάλι να περιηγηθούν στους χώρους του κα να γνωρίσουν τα γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία της πόλης, όπως τις δύο καταστροφικές φωτιές του 13ου και 14ου αιώνα, τις λιμώδεις επιδημίες που τον 17ο και τον 19ο αιώνα αποδεκάτισαν τον πληθυσμό, τους τρομερούς βομβαρδισμούς κατά τον Β΄Π.Π, αλλά και πώς η ανάπτυξη της κηροπλαστικής και της υφαντουργίας οδήγησαν τη Χάουντα στην οικονομική άνθιση.
Έτερο εμβληματικό ιστορικό κτήριο της πλατείας, το επονομαζόμενο Κτίριο της Ζυγαριάς – De Goudse Waag, κατασκευάστηκε το 1670 προκειμένου να ζυγίζονται τα εμπορεύματα που πωλούνταν στην αγορά της πλατείας από το 1198. Σήμερα στεγάζει το Μουσείο της Αγοράς Τυριών, αλλά και το τουριστικό γραφείο της πόλης. Μια στάση αξίζουν και οι δύο εντυπωσιακές εκκλησίες του Gouda, με τον τεράστιο ναό Sint-Jan, αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη, να εντυπωσιάζει και αυτός όπως ο αντίστοιχος του Edam, με τα πολύχρωμα βιτρό του 16ου αιώνα. Ο ακουστικός οδηγός που διατίθεται δωρεάν στο κατάστημα του μουσείου του ναού θα σας κατατοπίσει τόσο για την ιστορία της μεγαλύτερης σε μήκος εκκλησίας στις Κάτω Χώρες, όσο και για τις παραστάσεις των μοναδικών βιτρό της. Η δεύτερη μεγαλύτερη εκκλησία, η θεαματική Gouwekerk, μοιάζει να βγήκε από παραμύθι, καθώς οι φτιαγμένοι από κόκκινο τούβλο πύργοι της υψώνονται στα 80 μέτρα πάνω από την πόλη, καθιστώντας την ορατή από κάθε σημείο του Gouda. Η ιστορία της είναι πολύ πρόσφατη, αφού χτίστηκε μεταξύ 1902-1904 και παρότι πλέον δεν λειτουργεί ως ναός, παραμένει ένα σημαντικό μνημείο της πόλης, ανοιχτό για το κοινό μόνο δύο φορές το χρόνο, κατά τις ημέρες Open Monument και Gouda by Candlelight.
Όπως σε πολλές Ολλανδικές πόλεις, έτσι και στο Gouda, η περιήγηση στην πόλη δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί χωρίς μια βόλτα κατά μήκος των γαλήνιων καναλιών του. Πέρα από τη γραφική εικόνα τους, την αίσθηση ηρεμίας που αποπνέουν και τη χαρακτηριστική αρχιτεκτονική των σπιτιών κατά μήκος τους, εδώ θα βρείτε ένα ακόμη ιστορικό αξιοθέατο, έναν αυθεντικό αλευρόμυλο του 1727, προσεκτικά αποκατεστημένο και εν πλήρη λειτουργία. Πρόκειται για τον Molen De Roode Leeuw, το «Κόκκινο Λιοντάρι», του οποίου όχι μόνο μπορείτε να θαυμάσετε τα μήκους 27 μέτρων κόκκινα πτερύγια καθώς γυρίζουν, αλλά επίσης ν΄ αγοράσετε και αλεσμένο σε αυτόν αλεύρι στο διπλανό κατάστημα.
Το φρεσκοαλεσμένο αλεύρι βέβαια δεν είναι ο πιο δελεαστικός γευστικός πειρασμός που θα συναντήσετε στο Gouda. Ακολουθώντας τη γαργαλιστική μυρωδιά του κατακίτρινου τυριού, είτε σκέτο είτε σε άπειρες γευστικές παραλλαγές, θα βρείτε σίγουρα εκείνη που θα σας ενθουσιάσει, ειδικά αν βρεθείτε στην πόλη από τον Απρίλιο ως το καλοκαίρι. Είναι η εποχή όπου λειτουργεί κάθε Πέμπτη πρωί η Αγορά Τυριού Kass en Ambachtenmarkt, με τα μεγάλα κεφάλια βάρους ως και 15 κιλών, να παρατάσσονται με θεαματικό τρόπο στην κεντρική πλατεία, χωρίς να λείπουν οι βουτυράτες βάφλες καραμέλας stroopwafels ή οι παραδοσιακές μικρές τηγανίτες poffertjes, για γλυκό τσιμπολόγημα όσο θα περιεργάζεστε τους πάγκους με τα χειροτεχνήματα που συμπληρώνουν την αγορά.
Η απόλυτη εμπειρία γευσιγνωσίας ωστόσο παραμένει το Gouda Experience που σίγουρα θα ενθουσιάσει τους λάτρεις του τυριού. Πρόκειται για ένα μοναδικό διαδραστικό ταξίδι, που εκτυλίσσεται σ’ ένα κτήριο σε σχήμα ενός τεράστιου κομματιού τυριού, ένα νόστιμο, χρυσαφένιο σύμπαν που αναλαμβάνει να μας μυήσει σε όλα τα μυστικά παρασκευής του διάσημου τυριού. Αν η γεύση του gouda σας ενθουσίασε, μην παραλείψετε να περάσετε κι από το εξειδικευμένο κατάστημα ‘t Kaaswinkeltje, όχι μόνο ένα από τα διασημότερα της πόλης χάρη στα περιορισμένης παραγωγής, απαστερείωτα τυριά του αλλά και το παλαιότερο του είδους του στο Gouda, με 33 χρόνια συνεχούς λειτουργίας. Εδώ, εκτός από το κλασσικό gouda Holland ΠΓΕ και το πιο ήπιο γευστικά Noord-Hollandse Gouda ΠΟΠ, θα βρείτε και gourmet προτάσεις με τρούφα, τσίλι ακόμη και σάλτσα πέστο.
Όσο για τις εξαιρετικές βάφλες που ίσως δοκιμάσατε στην αγορά, πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι το Χάουντα φημίζεται και για τις νοστιμότατες Stroopwafels που μοιάζουν με γεμιστά μπισκότα, κλείνοντας ανάμεσα σε δύο στρώματα λεπτής βάφλας μια γευστική γέμιση καραμέλας. Θα τις βρείτε σε κάποια café της πόλης επίσης γεμιστές με κρέμα ή σοκολάτα – ό,τι πρέπει για να συνοδεύσει μια ζεστή κούπα τσάι ή τον καφέ σας-, και βέβαια μεμονωμένες σε φούρνους και ζαχαροπλαστεία ή συσκευασμένες σε όμορφα μεταλλικά κουτιά παντού στην πόλη. Για τις πιο αυθεντικές, σημειώστε ως must στάση το κατάστημα Kamphuisen, όπου φτιάχνονται απαρέγκλιτα βάσει της παραδοσιακής συνταγής του 1810. Κλείνοντας δε εισιτήριο για μια περιήγηση στο παρασκευαστήριό του, θα δείτε τις διάσημες βάφλες να ψήνονται επί τόπου και θα τις απολαύσετε ζεστές και φρεσκοψημένες. Μεταξύ τύρου και γλυκού, αν μη τι άλλο θα συμφωνήσετε σίγουρα με όσους κατατάσσουν το γραφικό Gouda ανάμεσα στους απολαυστικότερους γαστρονομικούς προορισμούς της Ολλανδίας.
Διαβάστε ακόμα:
Μάαστριχτ: Μπήκαμε στο αχανές δίκτυο των τούνελ που διασχίζουν υπογείως την ολλανδική πόλη
