Η Μονή του Αγίου Νικολάου απέχει λίγα λεπτά με το αυτοκίνητο από την πλατεία του Μετσόβου. Ο δρόμος κατηφορίζει νοτιοδυτικά μέσα σε δάσος από οξιές, βελανιδιές και μαύρα πεύκα και σταματά σε ένα πάρκινγκ έξω από την είσοδο.
Εδώ, στα 920 μέτρα, ακούγεται ο Μετσοβίτικος, που τρέχει χαμηλότερα στη χαράδρα. Το μοναστήρι είναι πέτρινο, με πλακόστρωτες αυλές και χαμηλές εισόδους με βαριές ξύλινες πόρτες. Οι μοναχοί που το ανέλαβαν το 2017 έστησαν εδώ και οινοποιείο, το Imperator, με αμπέλια ως τα 1.050 μέτρα. Στο υπόγειο υπάρχει ένα τεράστιο ξύλινο βαρέλι του 1782.
Οκτώ αιώνες και μια Παναγία που θηλάζει
Η πρώτη γραπτή αναφορά στη μονή, βρίσκεται σε αυτοκρατορικό χρυσόβουλο του 13ου αιώνα. Στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας είχε πολυμελή αδελφότητα και, όπως δείχνουν έγγραφα της εποχής, προμήθευε με τρόφιμα και κρασί το ελληνικό σχολείο του Μετσόβου, που στεγαζόταν στα κελιά της Αγίας Παρασκευής.
Εδώ έζησε για ένα διάστημα ο Νικόλαος Μπασδάνης, αγωγιάτης που κουβαλούσε ξυλεία. Μαρτύρησε στα Τρίκαλα το 1659 και τιμάται ως Άγιος Νικόλαος ο εκ Μετσόβου. Το 1800 χτίστηκε στο συγκρότημα παρεκκλήσι στη μνήμη του.
Οι τοιχογραφίες χρονολογούνται γύρω στο 1700 και αποδίδονται στον αγιογράφο Ευστάθιο. Το επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο ενσωματώνει κομμάτια από παλαιότερες κατασκευές. Στον εξωτερικό τοίχο του ναού είναι ζωγραφισμένη η Παναγία Γαλακτοτροφούσα, με το Βρέφος στο στήθος. Το θέμα συναντιέται σπάνια στα μνημεία της Ηπείρου.
Το 1912, στις μάχες για την απελευθέρωση του Μετσόβου, γύρω από τη μονή πολέμησαν Κρήτες εθελοντές με αρχηγούς τον Στυλιανό Κλειδή και τον Εμμανουήλ Μπαλαντίνο. Μισό αιώνα αργότερα, το συγκρότημα ήταν εγκαταλειμμένο και κόντευε να πέσει. Το αναστήλωσε το 1960 το Ίδρυμα Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα, με πρωτοβουλία του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα, που το πήρε με χρησιδάνειο πενήντα ετών. Όταν έληξε η παραχώρηση, το μοναστήρι επέστρεψε στην Εκκλησία. Από το 2017 είναι μετόχι της Μονής Βοτσάς, στο Ανατολικό Ζαγόρι.
Το βαρέλι των 12.000 οκάδων
Το όνομα του οινοποιείου έρχεται από τη Βοτσά. Κατά την παράδοση, τη μονή του Ζαγορίου την ίδρυσε το 672 ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Δ΄ ο Πωγωνάτος, πάνω στη βασιλόστρατα που ένωνε την Ήπειρο με την Κωνσταντινούπολη. Η αδελφότητά της, ανέλαβε τον Άγιο Νικόλαο το 2017 και την ίδια χρονιά ίδρυσε το Imperator.
Στον Άγιο Νικόλαο, έβγαινε κρασί πολύ νωρίτερα. Στο υπόγειο, σε ένα πέτρινο κελάρι που έμεινε όπως ήταν, υπάρχει ένα χειροποίητο ξύλινο βαρέλι του 1782. Χωράει 12.000 οκάδες, περίπου 15 τόνους, και οι μοναχοί το παρουσιάζουν ως ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα που σώζονται. Γραπτές μαρτυρίες αναφέρουν ότι η μονή αποθήκευε και πουλούσε κρασί τουλάχιστον από το 1795.
Δίπλα του είναι σήμερα αραδιασμένα γαλλικά δρύινα βαρέλια, όπου ωριμάζουν τα κόκκινα. Ο χώρος κρατά από μόνος του σταθερή υγρασία και θερμοκρασία. Τη δουλειά τρέχει ο πατέρας Σπυρίδων, μαζί με τον πατέρα Εφραίμ και την υπόλοιπη αδελφότητα. Τη λένε διακόνημα, όπως κάθε εργασία που αναλαμβάνει ένας μοναχός για το κοινόβιο, και τη λογαριάζουν μέρος της λειτουργικής ζωής και της φιλοξενίας.
«Το αμπέλι για εμάς είναι διακόνημα, όπως η κουζίνα ή το αρχονταρίκι. Το κάνουμε για να έχει η μονή κάτι να προσφέρει σε όποιον περάσει την πόρτα της», σημειώνει ο π. Σπυρίδων. Τα αμπέλια, γύρω στα 100 στρέμματα, είναι μοιρασμένα ανάμεσα στο Μέτσοβο και το Ανατολικό Ζαγόρι, σε υψόμετρο από 900 έως 1.050 μέτρα, από τα μεγαλύτερα για αμπελώνα στην Ελλάδα. Τα ζαγορίσια βρίσκονται μέσα στο Πολιτιστικό Τοπίο Ζαγορίου, που έχει ενταχθεί στον κατάλογο της UNESCO.
Οι πλαγιές είναι απότομες και βραχώδεις και μηχάνημα δεν ανεβαίνει, οπότε το κλάδεμα και ο τρύγος γίνονται με τα χέρια. Η καλλιέργεια είναι ήπια, βιολογική. Η πρωινή υγρασία του ποταμού ευνοεί τους μύκητες, ενώ από το δάσος κατεβαίνουν ως τα κλήματα αρκούδες και αγριογούρουνα.
Έξι ετικέτες με βλάχικα ονόματα
Η αίθουσα γευσιγνωσίας είναι καινούργια, χτισμένη δίπλα στη μονή με λαξευτή πέτρα και ξύλινα δοκάρια, όπως τα μετσοβίτικα σπίτια. Έχει τζάκι στη μέση και μεγάλες τζαμαρίες προς το φαράγγι του Μετσοβίτικου.
Τα κρασιά κυκλοφορούν ως ΠΓΕ Μέτσοβο και τα ονόματά τους είναι βλάχικες λέξεις ή τοπωνύμια της Πίνδου. Το Imperator Lacrima (lacrima σημαίνει δάκρυ) είναι Gewürztraminer που μυρίζει λίτσι και τριαντάφυλλο. Έχει οξύτητα που η ποικιλία σπάνια δίνει σε ζεστότερα μέρη, γιατί εδώ τα σταφύλια ωριμάζουν αργά και οι νύχτες είναι κρύες.
Το Fagu Scriptu είναι Chardonnay που μένει με τις οινολάσπες του στη δεξαμενή, με εσπεριδοειδή και πράσινο μήλο. Το Rubini είναι ροζέ από Βλάχικο, την κόκκινη ποικιλία της Ηπείρου, με αρώματα κερασιού και ροδιού.
Στα κόκκινα, το Tsuka Rossia είναι Cabernet Sauvignon με σύντομο πέρασμα από βαρέλι. Το Valia Calda, Cabernet με Merlot, μένει δώδεκα μήνες στα βαρέλια του κελαριού και μυρίζει μαύρα φρούτα και κέδρο. Μαζί με τα ποτήρια έρχονται τυριά του Μετσόβου και καπνιστά αλλαντικά. Το καπνιστό Μετσοβόνε και η παλαιωμένη Rezzana ταιριάζουν με το Valia Calda, η Μετσοβέλλα και η γραβιέρα με το Rubini.
Η έκτη ετικέτα δεν μπαίνει στη γευσιγνωσία. Η Βλαχαβόνα είναι λευκή ποικιλία του Μετσόβου που είχε σχεδόν χαθεί. Οι μοναχοί βρήκαν κλήματα σε αυλές σπιτιών και σε παρατημένα αμπέλια, τα πολλαπλασίασαν και σήμερα εμφιαλώνουν γύρω στις 150 φιάλες τον χρόνο.
Χρήσιμα
Πώς θα πάτε. Με αυτοκίνητο από το Μέτσοβο, σε ασφαλτόδρομο που φτάνει ως το πάρκινγκ έξω από τη μονή. Με τα πόδια, από το παλιό λιθόστρωτο μονοπάτι που κατεβαίνει από τον οικισμό μέσα στο δάσος και ανήκει στις διαδρομές του Ursa Trail.
Κρατήσεις. Η επίσκεψη γίνεται μόνο με ραντεβού. Τηλ. +30 694 766 4890 και +30 694 141 5981, email: info@im-votsas.gr, ή μέσω της φόρμας στο im-votsas.gr.
Η γευσιγνωσία. Προηγείται ξενάγηση στο καθολικό και στο κελάρι. Το μικρό πακέτο έχει τρία ποτήρια (ένα λευκό, ένα ροζέ, ένα κόκκινο). Το μεγάλο έχει πέντε: Lacrima, Fagu Scriptu, Rubini, Tsuka Rossia και Valia Calda. Και τα δύο σερβίρονται με τοπικά τυριά και αλλαντικά. Τις τιμές τις δίνει το οινοποιείο με την κράτηση.
Στο Μέτσοβο. Η επίσκεψη συνδυάζεται με το Αρχοντικό Τοσίτσα και την Πινακοθήκη Αβέρωφ.
Διαβάστε ακόμα:
Βασιλομανίταρα, κανθαρέλες και ένα ψάθινο καλάθι: Φθινόπωρο στα βουνά του Μετσόβου
