Λίγα λεπτά μετά τις 20:00 στην κατάμεστη αίθουσα του Δημοτικού Ωδείου Δράμας. Καθήμενοι οι δημιουργοί μιλούν μεταξύ τους, χαμογελούν, διακρίνονται ψήγματα αμηχανίας και λίγη αγωνία. Η τελετή λήξης ξεκινά: σβήνουν τα φώτα και στην οθόνη ξετυλίγονται στιγμές από όλες τις ημέρες του 49ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας (DISFF).
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι άνθρωποι, οι δημιουργοί που ξετυλίγουν, καθένας με τη δική του ματιά και ευαισθησία, τις ιστορίες τους στην οθόνη. Κάποιες εξ ολοκλήρου άρτιες, κάποιες λιγότερο, ορισμένες χρειάζονται ακόμα λίγη φροντίδα. Όμως όλες τους είναι καμωμένες με αγάπη, ενέχουν ψυχή. Πρόκειται για ιστορίες που αξίζει να ειπωθούν, να τις δούμε και να σταθούμε σ’ αυτές. Άλλωστε, οι ιστορίες ενώνουν τους ανθρώπους, πολλώ δε μάλλον όταν αφορούν στη θέληση μιας θρυμματισμένης ύπαρξης για ζωή. Αυτή η θέληση κυριαρχεί στην ταινία της Βίκυς Αναστασιάδου, «Wheel to live» που απέσπασε το μεγάλο βραβείο του DISFF, τον Χρυσό Διόνυσο, άρα και το πολυπόθητο «εισιτήριο» για τη συμμετοχή στη διαδικασία των Όσκαρ, και φεύγει από τη Δράμα έχοντας στις «αποσκευές» της, επίσης, τα βραβεία κοινού, Ομοσπονδίας Κινηματογραφικών Λεσχών Ελλάδας (ΟΚΛΕ) και Onassis Film Award.
Η ταινία –μια ιστορία θέλησης, αισιοδοξίας και αλληλεγγύης που βασίζεται στο πραγματικό περιστατικό του σεναριογράφου και πρωταγωνιστή Νίκου Τσογγίδη ο οποίος έμεινε τετραπληγικός έπειτα από ένα ατύχημα– δεν άφησε κανέναν ασυγκίνητο· μάς άγγιξε για την «αβίαστα συγκινητική προσέγγιση της αναπηρίας, την τρυφερότητα, την ειλικρίνεια και το χιούμορ με τα οποία αντιμετωπίζει τους ήρωές της, έχοντας στο επίκεντρο την ανθρώπινη ευθραυστότητα», όπως αναφέρει η κριτική επιτροπή στο σκεπτικό της.
Η αλληλεγγύη που καταγράφεται στην ταινία επικρατεί και στην αίθουσα τη στιγμή της ανακοίνωσης και της απονομής του βραβείου και συνοδεύεται από τα χαμόγελα όλων και τον παφλασμό των παλαμών κατά το χειροκρότημα. Ομοίως σε κάθε προβολή του DISFF49 και αυτή η συνθήκη είναι αναγκαία για να προχωρήσει οτιδήποτε: από έναν άνθρωπο και μια ομάδα έως μια διοργάνωση και μια κοινωνία.
Η αλληλοϋποστήριξη των δημιουργών, η χαρά, η συγκίνηση, η ανταλλαγή των απόψεων, οι προβληματισμοί και οι ανθρώπινοι δεσμοί που αρχίζουν να δημιουργούνται ή να γίνονται ολοένα και πιο σφικτοί και δυνατοί, είναι μεταξύ όσων όμορφων έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του 49ου DISFF. Οι 157 ταινίες μικρού μήκους στα διαγωνιστικά προγράμματα Εθνικό, Εθνικό Σπουδαστικό, Διεθνές Διαγωνιστικό, Διεθνές Σπουδαστικό και το νεοσύστατο Διεθνές Διαγωνιστικό Ντοκιμαντέρ, οι ταινίες που προβλήθηκαν στο πλαίσιο των αφιερωμάτων στη δημιουργό ντοκιμαντέρ Αλίντα Δημητρίου και τον σκηνοθέτη Χρήστο Δήμα, οι αφιερωματικές «Βαλκανικές ιστορίες», τα λογοτεχνικά απογεύματα και οι παράλληλες εκδηλώσεις είχαν την ανταπόκριση του κοινού το οποίο κατέκλυζε τις αίθουσες του Δημοτικού Ωδείου, του κινηματογράφου «Ολύμπια», του θερινού σινεμά «Αλέξανδρος» και του κήπου στον πολιτιστικό χώρο «Κύκλωψ», από τις 6 έως τις 12 Σεπτεμβρίου.
Το παραπάνω διάστημα το DISFF, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Γιώργου Αγγελόπουλου, συνέβαλε στο μέγιστο ώστε κάθε προσκεκλημένος να νιώθει τη Δράμα σπίτι του –εξ ου και το μότο της φετινής διοργάνωσης «Welcome Home»– πολλώ δε μάλλον οι δημιουργοί οι οποίοι είδαν τις ιστορίες τους να ξετυλίγονται στη μεγάλη οθόνη, μοιράστηκαν τις σκέψεις και τις αγωνίες τους. Ποικίλες οι θεματικές των ταινιών, κυρίαρχη η ψυχαναλυτική προσέγγιση της οικογένειας.
Δυνατό ξεκίνημα έκανε το νεοσύστατο τμήμα του Διεθνούς Διαγωνιστικού Προγράμματος Ντοκιμαντέρ, αποσπώντας την προσοχή μας με ταινίες όπως «Πριν κρυώσει το γεύμα» της Άλκηστις Καφετζή για μια γυναίκα που αφηγείται μια ζωή κόντρα στις παραδοσιακές έμφυλες νόρμες της εποχής της, «The Boys and the Bees» της Arielle C. Knight για δύο γονείς μελισσοκόμους που μοιράζονται με τους μικρούς της γιους τις γνώσεις για τη ζωή και την αγάπη για τη φύση. Μεταξύ των ταινιών στο Διεθνές Διαγωνιστικό, το «The Flames of Me» (2026) του Daniel Léger από τον Καναδά ξετυλίγει μέσα από ιδιαίτερη εικαστική γραφή την εσωτερική αναγέννηση ενός ανθρώπου έπειτα από έναν ψυχικό κλονισμό, στο βραβευμένο «We Were Here» ο Pranav Bhasin από την Ινδία καταγράφει την ιστορία τριών συνταξιούχων οι οποίοι διαμαρτύρονται για την τεχνολογική έκρηξη και την αντικατάσταση των ανθρώπων από μηχανές, και παριστάνουν οι ίδιοι τις οικιακές συσκευές.
Ταινίες όπως αυτές που μόλις αναφέραμε, αφουγκράζονται το σήμερα. Είναι δημιουργήματα που έχουν κάτι να πουν, να προβληματίσουν και δια μέσω αυτής της διαδικασίας προχωρά κάθε άνθρωπος και κατ’ επέκταση μια κοινωνία. Τα εύσημα οφείλουν να δοθούν στην καλλιτεχνική διεύθυνση του Γιώργου Αγγελόπουλου, για όσα έχει καταφέρει μόλις στη δεύτερη χρονιά που βρίσκεται στο τιμόνι της διοργάνωσης, και για όσα μέλλει να γίνουν, υπενθυμίζοντάς μας πως η μικρού μήκους ταινία μιλά βαθιά στην ύπαρξη του ανθρώπου και η μικρή φόρμα έχει απεριόριστες δυνατότητες.
Χάρη στο Φεστιβάλ, κάθε Σεπτέμβριο η Δράμα γίνεται σημείο συνάντησης ανθρώπων, ιδεών, εικόνων και ιστοριών από κάθε γωνιά του κόσμου. Αποτελεί και μία υπενθύμιση πως ο πολιτισμός οφείλει να στηριχθεί από την πολιτεία με όλες της τις δυνάμεις καθώς αποτελεί το γερό θεμέλιο επάνω στο οποίο θα χτιστεί οτιδήποτε, τόσο η πνευματική καλλιέργεια των ανθρώπων όσο και η ανάπτυξη ενός τόπου. Εν όψει της επερχόμενης, το 2027, επετειακής διοργάνωσης των 50 χρόνων του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, ο αντιπρόεδρος του DISFF, Πέτρος Παρασκευαΐδης, δηλώνει στο Travel την υπερηφάνεια που νιώθει η πόλη για την ετήσια πραγματοποίηση του φεστιβάλ, και σημειώνει πως στόχος είναι «κάθε χρόνο να ανεβάζουμε τον πήχη, να βελτιώνουμε τη διοργάνωση και να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε το Φεστιβάλ Δράμας να ανταποκρίνεται στο κύρος, στην ιστορία και στις απαιτήσεις ενός διεθνούς κινηματογραφικού θεσμού».
Αναμφίβολα, τα γεγονότα είναι αυτά που δίνουν την αφορμή για τη γνωριμία ενός τόπου. Εν προκειμένω, το DISFF ήταν αυτό που μάς έδωσε την ευκαιρία, πέρα από το να αγνωρίσουμε νέους δημιουργούς, να απολαύσουμε ομορφιές της πόλης, όπως τις πηγές Αγίας Βαρβάρας, τον Δημοτικό Κήπο, τα Μουσεία Τραίνων, Φωτογραφίας και Φωτογραφικών Μηχανών, το Σαντριβάν Τζαμί, μεταξύ άλλων.
Τα εύσημα
Περί πολιτισμού ο λόγος και αξίζει να γίνουν γνωστά τα ονόματα των δημιουργών που τιμήθηκαν για τις ταινίες τους, κάθε μία αποτελεί και μια ξεχωριστή διαδρομή στον κινηματογραφικό στίβο. Πέραν του μεγάλου νικητή του Φεστιβάλ, το «Wheel to live» το οποίο είχε ξεκινήσει ως πρότζεκ από το Pitching του Φεστιβάλ Δράμας στην Αθήνα που διοργανώθηκε στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, το βραβείο σκηνοθεσίας του Εθνικού Διαγωνιστικού Προγράμματος κέρδισαν οι «Αδέσποτοι» της Αναστασίας Γκίβαλου, μία ταινία για την άρνηση στράτευσης και την αποφυγή της μέσω του Ι5. Ο πρωταγωνιστής Νικόλας Δροσόπουλος απέσπασε το Βραβείο Ανδρικής Ερμηνείας.
Tο Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής πήρε το «Multi Family Garage Sale» του Ζακ Σιμχά, ενώ ειδικές μνείες δόθηκαν στον Γιάννη Καρπούζη για τη σκηνοθεσία του «Αρκάνσας» και στους Βασίλη Κωλέττη και Μέλισσα Παπαδοπούλου για τον «Σκύλο» σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Δέμη, στην κατηγορία animation. Tο βραβείο καλύτερης ταινίας του νεοσύστατου Διεθνούς Διαγωνιστικού Ντοκιμαντέρ κέρδισε η ταινία «Fruits of despair» του Nima Nassaj από το Ιράν. Καλύτερη ταινία του Εθνικού Σπουδαστικού Προγράμματος ανεδείχθη το «Find Fenia» της Λίλας Μπάρμπα, που κέρδισε το βραβείο Φρίντα Λιάππα. Το βραβείο σκηνοθεσίας απέσπασε η «Μια στιγμή στη ζωή της» του Νικόλα Κωστή.
Το Grand Prix του Διεθνούς Διαγωνιστικού και το «εισιτήριο» για τη συμμετοχή στη διαδικασία των Όσκαρ απέσπασε το «Azul» (Algoritmo Malvado) από το Μεξικό, η ιστορία ενός έφηβου που αναζητά τον εξαφανισμένο πατέρα του σε μια χώρα που κυβερνάται από τα καρτέλ. Το δίδυμο Ρωξάνη Κριμιζή και Μιχάλης Κίμωνας απέσπασε το βραβείο καλύτερης ταινίας ΝΑ Ευρώπης για το «The Great Organ», μία τρυφερή ιστορία αγάπης ανάμεσα σε έναν εργάτη με αυτισμό και μια κοπέλα με σύνδρομο Τουρέτ που χάνονται σε μια εξωγήινη πύλη, ενώ την υποψηφιότητα για το βραβείο της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου κέρδισε η ταινία της Αλεξάνδρας Ματθαίου «Free Eliza (Notes on an Anatomical Imperfection)». To βραβείο FIPRESCI αλλά και το βραβείο αρτιότερης παραγωγής TV5MONDE απέσπασε το «We were here» του Pranav Bhasin από την Ινδία, ενώ το βραβείο Ανθρώπινων Αξιών της Βουλής των Ελλήνων πήγε στο «What do Maknines Dream of» της Sarra Ryma.
Πρόκειται για τα μεγάλα βραβεία του DISFF που δόθηκαν σε μια βραδιά προς τιμήν των δημιουργών με περίγυρο ανθρώπους που συναντιούνται μέσα από ιστορίες. «Γιατί τελικά αυτό είναι το Φεστιβάλ Δράμας: άνθρωποι που συναντιούνται μέσα από ιστορίες. Ιστορίες μικρές σε διάρκεια, αλλά μεγάλες σε συναίσθημα, σε ιδέες και σε όνειρα. Και γι’ αυτό η Δράμα ήταν, είναι και θα είναι ο δικός σας χώρος», όπως τόνισε κατά την τελετή λήξης ο καλλιτεχνικός διευθυντής του DISFF, Γιώργος Αγγελόπουλος.
Διαβάστε ακόμα:
«Απόλλων»: Το θερινό σινεμά στην Αιδηψό που μετρά δεκαετίες ζωής
Γιάννης Ψιλάκης: Ο φωτογράφος που απαθανάτισε γηγενείς φυλές του πλανήτη
