Σε ένα υγρό περιβάλλον το έμβρυο συνδέεται με τον πλακούντα μέσω του ομφάλιου λώρου. Από το ίδιο υγρό περιβάλλον αναδύεται η τρυφερή αγκαλιά της μητέρας στο βρέφος, και του πατέρα που περιβάλει προστατευτικά και τους δύο.
Οι διαφορετικές χρονικές στιγμές –η ανάπτυξη του ανθρώπου από ζυγωτό σε έμβρυο και έπειτα σε βρέφος στην αγκαλιά της μητέρας του– συνενώνονται στην παρακάτω ζωγραφική σύνθεση του Βασίλη Πέρρου, και η μορφή που κυριαρχεί στο επάνω μέρος της είναι εκείνη του βρέφους, σε τρεις εκδοχές. Στις δύο κοιμάται, στην τρίτη –η οποία καταλαμβάνει τη σύνθεση σε όλο της το μήκος– το βρέφος δείχνει να θηλάζει, μόνο που τα χείλη του δεν αγκαλιάζουν τον μαστό της μητέρας του, αλλά δίνουν ένα φιλί στον πατέρα του, και εκείνος με τη σειρά του φιλά τη μητέρα στο πλάι του προσώπου, δίπλα στο βλέφαρο.
Το «ταξίδι» του φιλιού καθοδηγεί ξανά το βλέμμα μας στο κέντρο της σύνθεσης: στην αγκαλιά. Ενδεχομένως η αγκαλιά να αποτελεί για το βρέφος το σπίτι, σπίτι του ήταν και ο αμνιακός σάκος, το σχήμα του σπιτιού έχει και η ζωγραφική σύνθεση του Πέρρου με τίτλο «Domus» (σ.σ. σπίτι, 2021) εντός της οποίας απεικονίζονται όσα περιγράψαμε παραπάνω.
Η πατρική φιγούρα δεν πρωταγωνιστεί στη ζωγραφική σύνθεση, η απεικόνισή του εδράζεται σε κάτι βαθύτερο που είναι η συμβολή του στην ανάπτυξη του παιδιού. «Ενώ όμως ο πατέρας δεν αντιπροσωπεύει για το παιδί τον φυσικό κόσμο, αντιπροσωπεύει τον άλλο πόλο της ανθρώπινης ύπαρξης. Τον κόσμο της σκέψης, της τεχνολογίας, του νόμου και της τάξης, της πειθαρχίας, του ταξιδιού και της περιπέτειας», αναφέρει ο Έριχ Φρομ στο βιβλίο του «Η τέχνη της αγάπης», και επεξηγεί: «ο ρόλος του πατέρα είναι να το διδάξει, να το καθοδηγήσει όσον αφορά την αντιμετώπιση των προβλημάτων εκείνων με τα οποία το φέρνει αντιμέτωπο η συγκεκριμένη κοινωνία στην οποία γεννήθηκε».
Καλείται να το εφοδιάσει με θάρρος ώστε, απέναντι στη «θάλασσα απέραντη» που θα έρθει και θα είναι «βουνά τα κύματά της», το παιδί να παραμείνει «άφοβο σαν θαλασσινός, μάστορας δημιουργός, φιλόσοφος γνώστης και καλλιτέχνης τολμηρός», να μην αμφιβάλλει και μην φοβάται, όπως σημειώνει ο Τούρκος ποιητής Ναζίμ Χικμέτ στο ποίημά του «Νανούρισμα στο γιο μου».
Να διατηρήσει το θάρρος του όπως τότε που έκανε τα πρώτα του βήματα και ήρθε αντιμέτωπο με το μετέωρο προτού, την αμέσως επόμενη στιγμή, βρεθεί ξανά στην αγκαλιά της οικογένειάς του. Μία τέτοια τρυφερή στιγμή αποτυπώνει ο Ολλανδός ζωγράφος Βίνσεντ βαν Γκογκ, στο έργο του με τίτλο «Τα πρώτα βήματα» (1890). Το σκηνικό εκτυλίσσεται στον κήπο ενός σπιτιού. Ο πατέρας φαίνεται πως έχει αφήσει στη μέση τη φροντίδα των καλλιεργειών και στηρίζει το γόνατό του στο έδαφος απλώνοντας τα χέρια του προς το παιδί ώστε να το υποδεχτεί στην αγκαλιά του.
Η κατεύθυνση του παιδιού είναι προς τον πατέρα αν και ακόμα δεν έχει αφεθεί εντελώς – το κρατά σταθερά η μητέρα ώστε να επιτευχθεί ισορροπία και να σταθεροποιήσει το βήμα του. Ο περιβάλλον χώρος αγκαλιάζει την τρυφερή στιγμή και έχει τη δική του σημασία. Οι καλλιέργειες οι οποίες ίσα που διακρίνονται μιας και μόλις που έχουν αρχίσει να ξεμυτίζουν από το χώμα, μπορούν να παραλληλιστούν με το παιδί που μεγαλώνει και έρχεται αντιμέτωπο με τον πραγματικό κόσμο όταν βγει εκτός του προστατευτικού κλοιού του σπιτιού. Η ανοιχτή ξύλινη πόρτα της αυλής είναι ένα στοιχείο που συνάδει με το ότι έφτασε αυτή η στιγμή, δίχως, ωστόσο, να μην έχει στήριγμα· τουναντίον, αμφότεροι οι άνθρωποι που το έφεραν στον κόσμο, οι γονείς του, είναι εκεί. Πίσω από την ξύλινη εξώπορτα, το σπίτι το οποίο ζωγραφικά κυριαρχεί στο φόντο, υποδηλώνει ακόμα μία σταθερά και συνάδει με την ασφάλεια που προσφέρει η αγκαλιά –σαν βράχος– του πατέρα. Η αγκαλιά του, σαν τοίχος απροσπέλαστος ενάντια σε οτιδήποτε αρνητικό, παραλληλίζεται με την ασφάλεια του σπιτιού.
Περί πατρός ο λόγος καθότι έχει την τιμητική του την τρίτη Κυριακή του Ιουνίου. Πρόκειται για ημέρα αφιερωμένη στον ρόλο του πατέρα στην οικογένεια και την κοινωνία, αναδεικνύοντας την αγάπη, τη στήριξη, την καθοδήγηση και τις πολύτιμες αξίες που μεταδίδουν στα παιδιά τους. Γιορτή λιγότερο γνωστή μιας και υπερτερεί ως πληροφορία η Ημέρα της Μητέρας. Η καθιέρωση εκείνης για τον Πατέρα έχει αφετηρία τις ΗΠΑ των αρχών του 20ου αιώνα με πρωτοβουλίες που στόχευαν στην αναγνώριση της προσφοράς των πατέρων στην οικογενειακή και κοινωνική ζωή. Με το πέρας των χρόνων η ιδέα απέκτησε ευρεία αποδοχή και αναγνωρίστηκε επίσημα το 1972.
Διαβάστε ακόμα:
Διαδρομές στην τέχνη για τη Γιορτή της Μητέρας
3 ενδιαφέροντα μουσεία μας φέρνουν στην ύπαιθρο της Χίου και σε επαφή με τη μοναδική της φύση
«Φωνή απ’ τη θάλασσα»: Ταξίδι στον καμβά Ελλήνων ζωγράφων
