«Εδώ, σε αυτό εδώ το σημείο, μυρίζει μανούλα. Έτσι μου είχε πει η μαμά σου», λέει η γιαγιά τοποθετώντας τα δάχτυλά της στο σημείο του λαιμού που είναι κοντά στο στέρνο. Είναι το σημείο εκείνο όπου αυτόματα κουμπώνει το κεφάλι του μικρού παιδιού όταν βυθίζεται στην αγκαλιά της μητέρας του. Το σημείο που με τα χρόνια – καθώς ψηλώνει – ακουμπά ο ώμος του και το κεφάλι του πάνω από τον δικό της ώμο.
Η αγκαλιά αυτή δεν παύει να υπάρχει, παρά μόνο να αλλάξει μπορεί. Διότι «στην αγκαλιά σου τη γλυκειά, μανούλα μου, ν’ αράξω, μες το βαθύ το πέλαγο αυτό πριχού βουλιάξω» (Αλ. Παπαδιαμάντης από το ποίημα «Προς τη μητέρα μου»). Και είναι τέτοια η δύναμη της μητρικής αγάπης που «κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμές μεγάλου κινδύνου» (Οδ. Ελύτης από το «Εκ του πλησίον»).
Η μητέρα «που όλη νύχτα κι όλη μέρα για το καλό μου προσπαθεί» (Γ. Βιζυηνός, από το ποίημα «Η Μητέρα») έχει υμνηθεί στην Τέχνη και η Γιορτή της Μητέρας ή Ημέρα της Μητέρας που τιμάται κάθε χρόνο τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, αποτελεί μόνο μία αφορμή για να αναφερθούμε στη μητέρα. Πρόσωπο υψίστης σημασίας και καθοριστικής συμβολής στη διαμόρφωσή μας ως οντότητες, δεν χρειάζεται τιμητικές ημέρες για να κεντρίζει την προσοχή μας.
Πίνακες που έχουν αποτυπώσει τη μητρική φιγούρα γίνονται το «αλφαβητάρι» και ισούνται με δεκάδες λέξεις και συναισθήματα. Όπως, στην προκειμένη, η ελαιογραφία του Αυστριακού ζωγράφου Γκούσταφτ Κλιμτ, «Οι τρεις ηλικίες της Γυναίκας» (1905). Σε λεπτομέρεια του έργου αυτού αποδίδεται σε μια γαλήνια και τρυφερή στιγμή η αγκαλιά της μητέρας προς την κόρη, ενώ κοιμούνται. Το βρέφος νιώθει ασφάλεια καθώς κοιμάται επάνω στο σώμα της μητέρας του, το κεφάλι του είναι ακουμπισμένο στο σημείο της καρδιάς της.
Η μητέρα, παρότι κοιμάται κι αυτή, έχει τα χέρια της περασμένα γύρω από το σώμα της κόρης της και γέρνει το κεφάλι της ακουμπώντας εκείνο του παιδιού της. Κίνηση που αποδίδεται στην έγνοια της για τη μικρή ύπαρξη όταν κοιμάται. Τα άνθη που καλλωπίζουν τα μαλλιά της αντιστοιχούν στη νεότητά της αλλά και στην εσωτερική άνθιση που συντελείται όταν η ψυχή ευημερεί και το σώμα έχει δημιουργήσει καλωσορίζοντας μία νέα ύπαρξη στον κόσμο. Όπως και όταν ανοίγει τα χέρια της για να γίνει το στήθος της καταφύγιο με το αγκάλιασμα αυτής της άλλης ύπαρξης.
«Η σχέση της μητέρας και του παιδιού είναι από την ίδια της τη φύση σχέση ανισότητας. Ο ένας έχει ανάγκη απ’ όλη τη βοήθεια και ο άλλος την προσφέρει. Γι’ αυτόν τον αλτρουιστικό και ανιδιοτελή χαρακτήρα της, η μητρική αγάπη έχει θεωρηθεί σαν το ανώτερο είδος της αγάπης και ο πιο ιερός συναισθηματικός δεσμός. Φαίνεται, ωστόσο, πως το πραγματικό κατόρθωμα της μητρικής αγάπης βρίσκεται όχι στην αγάπη της μητέρας για το νήπιο αλλά στην αγάπη της για το παιδί που μεγαλώνει» (Έριχ Φρομ από το βιβλίο «Η τέχνη της αγάπης»).
Παρά τα χρόνια που μεσολαβούν από το παιδί στον ενήλικα, έπειτα στον μεσήλικα και τις υπόλοιπες άλλες χρονικές περιόδους ζωής, και παρά τις κάθε φορά ρευστές καταστάσεις της ανθρωπότητας, η λέξη «μαμά» δεν έχει χάσει την ισχύ της και η πράξη «αγκαλιά» δεν έχει απολέσει τη δύναμή της. Το αντίθετο. (Ίσως) γι’ αυτό και ο Κλιμτ δεν παρέλειψε να αποτυπώσει, στις «τρεις ηλικίες της Γυναίκας», την επόμενη χρονική φάση, συμβολίζοντας τον κύκλο της ζωής και τη φθορά του πανδαμάτωρα χρόνου.
Στη θύμηση του «χρόνου, γλύπτη των ανθρώπων παράφορο» (Οδ. Ελύτης από τη «Μαρίνα των βράχων»), υπάρξεις όπως η μητέρα, στιγμές όπως η αγκαλιά, αποτελούν την άγκυρα σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Και η μυρωδιά της μητέρας αποτυπώνεται στη συναισθηματική μνήμη χάριν της μοναδικότητάς της, και δεν λησμονείται.
Διαβάστε ακόμα:
Ταξίδι σε πόλεις του κόσμου με όχημα ένα παγκάκι για τον Καβάφη
Θεσσαλονίκη: Μια ομάδα πολιτιστικών ξεναγήσεων ξανασυστήνει την πόλη ακόμα και στους κατοίκους της
Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου: Διαβάζω και εξερευνώ νέους κόσμους
