Στην ταινία «Μαθήματα πιάνου» (1993) της Τζαίην Κάμπιον, η Άντα Μαγκράθ –την υποδύεται η Χόλι Χάντερ– παίζει πιάνο σε μια αμμώδη παραλία στη Νέα Ζηλανδία, με φόντο την απέραντη θάλασσα. Ο αχανής ορίζοντας αντικατοπτρίζει την απεραντοσύνη της μουσικής, το πιάνο γίνεται η φωνή της Μαγκράθ καθότι είναι μουγκή και, «μετά τη σιωπή, αυτό που είναι πιο κοντά στο να μπορέσει να εκφράσει το ανείπωτο είναι η μουσική» (Άλντους Χάξλεϋ). Το πιάνο γίνεται, επίσης, η πατρίδα της, διότι, σκύβοντας επάνω του και χαράσσοντας στα πλήκτρα του πώς νιώθει, παίρνει ως «αντίδοτο» την αγκαλιά της μουσικής. Η ολότητα της ύπαρξης της Μαγκράθ στρέφεται γύρω από το πιάνο, θα μπορούσε μάλιστα, να λεχθεί, ότι το μουσικό όργανο αποτελεί –συνυποδηλωτικά – σημείο κατατεθέν των κινήσεών της.
Από το πιάνο αποπνέουν, στην προκειμένη ταινία, συνθέσεις που έγραψε ο Μάικλ Νάιμαν· από ένα πιάνο αλλά και από άλλα μουσικά όργανα άλλων καλλιτεχνών γεννήθηκαν πολλά ακόμα έργα διαφόρων ειδών μουσικής, που έμελλε να αφήσουν ανεξίτηλο το σημάδι τους στην ιστορία της Μουσικής και να αναδείξουν πόλεις ανά τον κόσμο οι οποίες έγιναν κάτοχοι τίτλου μουσικής πρωτεύουσας αναλόγως του είδους με το οποίο ταυτίζονται. Μεταξύ άλλων, το Λονδίνο με την pop και rock μουσική, η Βιέννη με την κλασική, η Νέα Ορλεάνη με την jazz, το Νάσβιλ με την country.
Ταξιδεύουμε νοητά σε αυτές τις πόλεις-σταθμούς της μουσικής, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Γιορτή και Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής που έχει καθιερωθεί να τιμάται, κάθε χρόνο, στις 21 Ιουνίου, οπότε και πραγματοποιούνται επετειακές μουσικές εκδηλώσεις ανά τον κόσμο.
Rock και pop στο Λονδίνο
Τα συγκροτήματα Beatles, Clash, Queen και Led Zeppelin αλλά και η μοναδική Amy Winehouse έζησαν και εργάστηκαν στην πρωτεύουσα του Ηνωμένου Βασιλείου. Τοποθεσίες της αποτελούν σημείο κατατεθέν της rock και pop μουσικής και σας καλούν να τις εξερευνήσετε, ξεκινώντας από την Abbey Road. Στα στούντιο αυτής της οδού μπήκαν το 1963 οι Beatles για να ηχογραφήσουν το δεύτερο άλμπουμ τους «Please Please Me» και μετέπειτα σημαντικούς δίσκους τους. Όπως το 11ο άλμπουμ τους που δανείζεται τον τίτλο του από το όνομα της οδού, Abbey Road, η οποία μάλιστα κοσμεί το εξώφυλλο του άλμπουμ: τα τέσσερα μέλη του συγκροτήματος που διασχίζουν τη διάβαση πεζών πλησίον του στούντιο.
Επόμενος σταθμός το καφέ «Troubadour London» που «γεννήθηκε» στη δεκαετία του ’50 και συγκαταλέγεται στα λίγα καφέ εκείνης της περιόδου που λειτουργούν ακόμα. Ήδη από τα πρώτα του χρόνια, είχε γίνει ένας από τους καλύτερους και λιγότερο γνωστούς μουσικούς χώρους της πόλης όπου είχαν «δώσει το παρών» καλλιτέχνες όπως οι Bob Dylan, Elton John, Paul Simon, Jimmy Page, Davy Graham. Όσο για τον τραγουδιστή της rock, Freddie Mercury, που έζησε και «άφησε» την τελευταία του πνοή στο Λονδίνο, υπάρχει το σπίτι του, γνωστό ως Garden Lodge, στο Κένσινγκτον του Λονδίνου, όπου μπορείτε να πάτε και να διαβάσετε στον τοίχο του μηνύματα που έχουν αφήσει θαυμαστές του.
Καθοριστικό ρόλο στην επανάσταση της punc rock μουσικής κατά τη δεκαετία του ’70 διαδραμάτισε ο μουσικός χώρος στο νούμερο 100 επί της οδού Oxford. Εκεί, συγκροτήματα όπως οι Clash, οι Stranglers και οι Jam καθιερώθηκαν ως η τελευταία γενιά του rock en roll.
Κλασική μουσική στη Βιέννη
Ανταποκρίνεται στη φήμη ως πρωτεύουσα της κλασικής μουσικής παρόλο που δεν κατάγονται από εκεί οι περισσότεροι από τους σημαντικούς συνθέτες με τους οποίους έχει συνδεθεί. Ο λόγος για τους Mozart, Haydn, Mahler, Bruckner, Beethoven και Brahms, μεταξύ άλλων, οι οποίοι έζησαν και έγραψαν μουσική στη Βιέννη κατά τον 18ο και τον 19ο αιώνα, κατάγονταν όμως από διαφορετικές πόλεις της Αυστρίας καθώς και από άλλες χώρες της Ευρώπης.
Η επίδραση της Βιέννης ήταν τόσο έντονη στους ανθρώπους εκτός πόλης που το έργο «Der Rosenkavalier», που θεωρείται σε μεγάλο βαθμό η σπουδαιότερη βιεννέζικη όπερα, γράφτηκε από τον Βαυαρό Richard Strauss ο οποίος δεν έζησε στη Βιέννη. Παρά ταύτα, η πόλη έχει να περηφανεύεται ως γενέτειρα σημαντικών συνθετών όπως οι Franz Schubert και Johann Strauss II, και παρά τον πανδαμάτωρα χρόνο, εξακολουθεί να εμπνέει συνθέτες και μουσικούς, να ανεβάζει εμβληματικές όπερες και να προγραμματίζει εξίσου σημαντικές συναυλίες που «ταξιδεύουν» το κοινό στα χρόνια που συγκέντρωνε στους κόλπους της ορισμένα από τα πιο στιβαρά ονόματα της μουσικής.
Και εγένετο η jazz στη Νέα Ορλεάνη
Αφρικανικοί ρυθμοί και παραδόσεις, blues, spirituals, ragtime και ενορχηστρώσεις ευρωπαϊκής μουσικής εντοπίζονται ως οι μουσικοί συνδυασμοί από τους οποίους προέκυψε η jazz μουσική, η οποία, ωστόσο, δεν γεννήθηκε από τη μία ημέρα στην άλλη⋅ εξελίχθηκε μέσα από μουσικά είδη τα οποία συνδύασαν αφροαμερικανικές κοινότητες που έζησαν στη Νέα Ορλεάνη της Λουιζιάνα, στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα.
Οι πρώτοι μουσικοί άρχισαν να παίζουν «από το αυτί», έχοντας ως βάση τους μελωδίες που γνώριζαν, αυτοσχεδιάζοντας γύρω από αυτές, παραμορφώνοντας τις νότες και προσδίδοντας στη μουσική έναν ξεχωριστό, swing ρυθμό. Από τους πιο γνωστούς μουσικούς της jazz, οι Louis Armstrong, Jelly Roll Morton, Pete Fountain, Wynton και Ellis Marsalis, Kermit Ruffins, Danny Barker, Trombone Shorty και Jeremy Davenport. Ορισμένοι από αυτούς μνημονεύονται με προτομές και γλυπτά στο Πάρκο Μουσικών Θρύλων.
Νάσβιλ: Η πόλη της Μουσικής
Αυτή η αμερικάνικη πόλη έχει στα θεμέλιά της την μουσική. Οι πρώτοι άποικοί της, στα 1700, γιόρτασαν την άφιξή τους στις όχθες του ποταμού Κάμπερλαντ παίζοντας βιολί, και έως τα 1800 το Νάσβιλ είχε καταφέρει να γίνει το επίκεντρο μουσικών εκδηλώσεων. Μία από τις πρώτες μουσικές επιτυχίες της πόλης ήρθε με τους Fisk Jubilee Singers από το Πανεπιστήμιο Fisk. Η μουσική τους εμφάνιση στην τότε Βασίλισσα της Αγγλίας, συνέδραμε στην εδραίωση της παγκόσμιας φήμης του Νάσβιλ ως πόλης της μουσικής την οποία οι μουσικόφιλοι ανακαλούν ακόμα και σήμερα.
«Να βγουν όλοι οι μουσικοί στους δρόμους»
Οι παραπάνω, ορισμένες μόνο από τις μουσικές πρωτεύουσες, δίνουν ξανά τον λόγο στη μουσική. «Είναι η σιωπή ανάμεσα στις νότες» (Κλωντ Ντεμπυσσύ) και «το ανοιχτήρι της ψυχής» (Χένρυ Μίλλερ), αυτή που μπορεί και «ξεπλύνει από την ψυχή τη σκόνη της καθημερινότητας» (Μπέρτχολντ Άουερμπαχ), υπάρχει από αρχαιοτάτων χρόνων και δίνει την παρουσία της στην καθημερινότητα ανεξαρτήτως τιμητικών ημερών.
Καθότι η σημερινή ημέρα το επιβάλλει, αξίζει μία αναδρομή στην Ευρωπαϊκή Γιορτή Μουσικής. Γιορτάστηκε για πρώτη φορά στις 21 Ιουνίου του 1982 στο Παρίσι, με πρωτοβουλία του τότε υπουργού Πολιτισμού Ζακ Λανγκ, με σκοπό να βγούνε «όλοι οι μουσικοί στους δρόμους». Με πρωτοβουλία της Μελίνας Μερκούρη, το 1985 η Αθήνα ήταν η πρώτη Πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης και η πρώτη πόλη εκτός Γαλλίας που γιόρτασε την Ευρωπαϊκή Γιορτή της Μουσικής.
Κατόπιν μιας δεκαετίας, οι εκδηλώσεις εξαπλώθηκαν σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και πλέον η Γιορτή της Μουσικής γιορτάζεται με περισσότερες από 25.000 εκδηλώσεις όλων των μουσικών ειδών και δωρεάν για το κοινό, με ερασιτέχνες και επαγγελματίες μουσικούς να κατακλύζουν δημόσιους χώρους και αίθουσες σε όλη την Ευρώπη, αναδεικνύοντάς την ως τη μεγαλύτερη κοινή πολιτιστική διοργάνωση.
Διαβάστε ακόμα:
Στον δρόμο της ελιάς και του καπνού: Μία περιήγηση στο Αγρίνιο
Walking tour σε μια διαφορετική Θεσσαλονίκη
5 σπουδαίες πολιτιστικές εμπειρίες που αποκαλύπτουν την ψυχή της Καβάλας
