Γιατί η κατοικία του Sir John Soane είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά δωρεάν αξιοθέατα του Λονδίνου

Κι όμως, όσο καλά διαβασμένος κι αν είσαι, όσα κι αν έχεις πληροφορηθεί για τις συλλογές που περικλείονται στο ιδιόμορφο αυτό μουσείο, τίποτα δεν σε καθιστά επαρκώς προετοιμασμένο για τις απίστευτες εικόνες που σε περιμένουν. Τόσο το καλύτερο, γιατί έτσι η εξερεύνηση αυτού του αληθινού λαβύρινθου ο οποίος κρύβεται πίσω από τις κομψές προσόψεις που απαρτίζουν το Sir John Soane’s Museum, γίνεται ακόμη πιο συναρπαστική, επιβεβαιώνοντας ότι το Λονδίνο παραμένει ανεξάντλητο σε εκπλήξεις και ανεπανάληπτες εμπειρίες.

Μια εκπληκτική αυτοβιογραφία με τη μορφή ενός μοναδικού αρχιτεκτονικού πονήματος

Η ίδια η οικία μπορεί να θεωρηθεί ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο, που ο Soane εξέλισσε και συμπλήρωνε σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Από το ένα κεφάλαιο στο επόμενο, από δωμάτιο σε δωμάτιο, ξεδιπλώνεται ένα σπάνιο, πολυσυλλεκτικό και πολυπολιτισμικό αφήγημα – σε έναν μάλιστα από τους χώρους, νομίζεις ότι όντως γυρίζεις τις σελίδες ενός βιβλίου: πρόκειται για το Picture Room, το δωμάτιο-πινακοθήκη, όπου εκτίθενται μεταξύ άλλων τα αρθρωτά, αναδιπλούμενα πάνελ της σειράς A Rake’s Progress του Hogarth.

Τι μεσολάβησε όμως μέχρι του σημείο να βιώνει ο σημερινός επισκέπτης την ξεχωριστή αυτή εμπειρία; Ο γεννημένος το 1753 σε ένα χωριό του Oxfordshire, John Soane, έμελλε να εξελιχθεί από γιός ενός ταπεινού χτίστη σε έναν από τους επιδραστικότερους Βρετανούς αρχιτέκτονες. Στα σημαντικότερα έργα της πλουσιότατης καριέρας του συγκαταλέγονται το κτήριο της Bank of England όπου υπάρχει και το άγαλμά του, και η πινακοθήκη Dulwich Picture Gallery, και τα δύο με σημαντική επιρροή στην αρχιτεκτονική εμπορικών χώρων και μουσείων αντίστοιχα. Απολαμβάνοντας τεράστια αναγνώριση και κατέχοντας τη θέση τόσο του καθηγητή αρχιτεκτονικής στη Βασιλική Ακαδημία όσο και του επίσημου αρχιτέκτονα στο Office of Works, ο Soane χρίστηκε ιππότης σε ηλικία 78 ετών. Αν και ο ίδιος υιοθέτησε το νεοκλασικισμό, το γούστο του αποδείχθηκε ιδιαίτερα εξεζητημένο, όπως αποδεικνύει το μεγαλύτερο έργο της ζωής του: το σπίτι στο οποίο ο ίδιος έζησε.

Οι τρεις αστικές κατοικίες, τις οποίες αγόρασε στα τέλη του 18ου αιώνα – στα Νο 12, 13 και 14 της Lincoln’s Inn Fields- και συνένωσε εσωτερικά, δεν προορίζονταν να στεγάσουν μόνο την οικογένεια που δημιούργησε και το αρχιτεκτονικό του γραφείο, αλλά και τη διαρκώς επεκτεινόμενη συλλογή από αντίκες, αρχαιότητες, μεσαιωνικά σκεύη και εξωτικά σπάνια αντικείμενα. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι η βιβλιοθήκη του και μόνο απαρτιζόταν από 7.783 βιβλία, από ελληνικά και ρωμαϊκά κλασικά έργα, ποίηση, ιστορία, φιλοσοφία, τοπογραφικές μελέτες, εγκυκλοπαίδειες, τρέχουσες δημοσιεύσεις του τύπου και νουβέλες της εποχής του. Τα σημαντικά εισοδήματα που απέφεραν τα έργα του, του έδιναν τη δυνατότητα να επενδύει και να συλλέγει τέτοιους θησαυρούς που στα χρόνια του μπορούσαν να συγκριθούν με σημαντικές συλλογές της εποχής, ακόμη και εκείνες του Βρετανικού Μουσείου.

Όλα έβρισκαν τη θέση τους στην πολυτελή κατοικία του αρχιτέκτονα και όλα παραμένουν εκεί ακόμη και σήμερα, στην ίδια ακριβώς θέση που κατείχε καθένα από τα 20.000 πολύτιμα αποκτήματά του όσο εκείνος ζούσε. Αυτός ήταν και ο απαράβατος όρος τον οποίο ο Sir John Soane έθεσε κληροδοτώντας την οικία και τις συλλογές του στο βρετανικό κράτος και ο οποίος παραμένει απόλυτα σεβαστός ως σήμερα. Με τον τρόπο αυτό, όποιος περνάει το κατώφλι της οικίας του Sir John Soane, δεν είναι απλά ένας επισκέπτης μουσείου, γίνεται κοινωνός ενός έργου ζωής, καλεσμένος του σπουδαίου αρχιτέκτονα στον προσωπικό του χώρο που ξεπερνά κάθε φαντασία.

Τα highlights της συλλογής

Ο Soane πειραματίστηκε με τη διαρρύθμιση των χώρων των τριών σπιτιών εφαρμόζοντας τις αρχιτεκτονικές του ιδέες, με το ιδιάζον αποτέλεσμα να κάνει σήμερα ακόμη πιο συναρπαστική την περιήγηση σε αυτόν τον αντισυμβατικό λαβύρινθο. Υπάρχουν διάδρομοι τόσο στενοί που διστάζεις να τους διασχίσεις, κι από την άλλη, τόσο ασφυκτικά γεμάτοι που δεν ξέρεις που να πρωτοκοιτάξεις. Ανεβοκατεβαίνοντας σκάλες, ακολουθώντας περάσματα, περπατώντας σε εσωτερικά μπαλκόνια, παρατηρώντας φεγγίτες, κόγχες και θόλους, και περνώντας από δωμάτιο σε δωμάτιο, πιθανόν να χαθείτε, αλλά σίγουρα θα αναρωτηθείτε έκπληκτοι τι ακόμη σας περιμένει στο επόμενο βήμα και κυρίως πώς μια οικογένεια μπορούσε να ζει σε ένα τέτοιο χώρο.

Από τα μέρη της ετερόκλιτης συλλογής πάντως που δεν πρέπει να χάσετε είναι η κρύπτη στο υπόγειο που σκόπιμα διαμορφώθηκε ώστε να μοιάζει με ρωμαϊκή κατακόμβη, ενώ αίσθηση έντονης θεατρικότητας αποπνέει η τραπεζαρία με τα πορφυρά καθίσματα γύρω από την ξύλινη ροτόντα, τα εντυπωσιακά κινέζικα βάζα, τις ανάγλυφες πέτρινες μορφές που θυμίζουν θεατρικές μάσκες και τους ιωνικούς κιονίσκους που συνυπάρχουν κάτω από την καλυμμένη με γυψανάγλυφα οροφή. Στον πολύ πιο λιτό χώρο της κουζίνας δεσπόζει η διπλή εστία μαγειρέματος και τα αυθεντικά πλακίδια που την πλαισιώνουν, τόσο καλοδιατηρημένη που νομίζεις ότι σε λίγο θα ετοιμαστεί το γεύμα που θα σερβιριστεί στα κυανόλευκα πιάτα που παρατάσσονται στα ράφια.

Κι ενώ σε κάθε σαλόνι διατηρούνται οι ασφυκτικά γεμάτες βιβλιοθήκες, στο δωμάτιο – πινακοθήκη, το λεγόμενο Picture Room, πέρα από 12 έργα του Hogarth, – τα 8 αποτελούν τη σειρά A Rakes’ Progress- θαυμάζουμε απόψεις της Βενετίας του Canaletto, πίνακες του J.M.W Turner τον οποίο συνέδεε βαθιά φιλία με τον Sloane, μια μεγάλη συλλογή έργων του Piranesi, αλλά κι ένα πορτρέτο του φιλότεχνου αρχιτέκτονα. Οι γύρω διάδρομοι οδηγούν σε δωμάτια, αίθρια και θολωτούς χώρους, ασφυκτικά γεμάτους αρχαία μαρμάρινα θραύσματα, αγαλματίδια, προτομές, γύψινα εκμαγεία και το εντυπωσιακό, μικρής κλίμακας αντίγραφο της περίφημης Αρτέμιδος της Εφέσου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το δωμάτιο με τα υπό κλίμακα μοντέλα ναών και μνημείων της αρχαίας Ρώμης και της Πομπηίας – κάποια μάλιστα είναι φτιαγμένα από φελλό.

Ένας θολωτός φεγγίτης διαχέει το φως έως το κατώτερο επίπεδο, όπου τα βλέμματα συγκεντρώνει το «καμάρι» του Soane, η μήκους 2,85 μέτρων και ύψους 83 εκ. αιγυπτιακή σαρκοφάγος του Φαραώ Σέτι Α΄, λαξευμένη σε ασβεστόλιθο. Το θεαματικό μνημείο που στοίχισε στον Soane το υπέρογκο ποσό των 2.000 στερλινών, ανακαλύφθηκε το 1817, μεταφέρθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1821, κι από το λιμάνι της ταξίδεψε για τη Βρετανία, όπου με την πάροδο του χρόνου η λευκή της απόχρωση απέκτησε πιο θερμό τόνο, και από τα πρασινογάλαζα ιερογλυφικά και τις φιγούρες που τη διακοσμούν, απέμειναν μόνο οι εγχάρακτες παραστάσεις. Παραμένει ωστόσο, ένα κορυφαίο ακόμη και για τα δεδομένα ολόκληρου του Λονδίνου έκθεμα, που αποτυπώνει πάνω από 3.000 χρόνια ιστορίας. Και σίγουρα, κάνει την Αίθουσα Sepulchral στην οποία στεγάζεται, έναν από τους λόγους για τους οποίους το Λεξικό Αρχιτεκτονικής της Οξφόρδης περιγράφει την Οικία-Μουσείο του Sir John Soane «Μία από τις πιο σύνθετες, περίπλοκες και ευρηματικές σειρές εσωτερικών χώρων που έχουν σχεδιαστεί ποτέ».

Διαβάστε ακόμα:

Το Λονδίνο από ψηλά: 10 σημεία για να απολαύσετε μαγευτική θέα

Στο Λονδίνο με εφήβους: 10 συναρπαστικές εμπειρίες

Λονδίνο: 10 ιστορικές pub με μοναδική ατμόσφαιρα