Περπατώντας και ισορροπώντας ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, πάνω σε μια λεπτή γραμμή ενός ιστορικού γεγονότος που άλλαξε την ζωή ενός δάσος, ενός νησιού και ενός ολόκληρου οικοσυστήματος. Το απολιθωμένο δάσος στο Σίγρι της Λέσβου έχει μια ιδιαίτερη ενέργεια που σε μαγνητίζει, σε ταξιδεύει εάν αφεθείς.
Το ταξίδι προς τη δυτική Λέσβο μοιάζει με μετάβαση από έναν κόσμο σε έναν άλλον. Αφήνοντας πίσω τους ελαιώνες και τα καταπράσινα τοπία της ανατολικής πλευράς του νησιού, έρχεσαι σταδιακά σε μια γη κάπως διαφορετική. Οι αποχρώσεις του πράσινου υποχωρούν και δίνουν τη θέση τους σε τόνους ώχρας, κόκκινου, γκρίζου και μαύρου. Η ηφαιστειακή πέτρα κυριαρχεί παντού. Οι λόφοι μοιάζουν σμιλεμένοι από κάτι παράταιρο που έδρασε με βία και μεγαλείο ταυτόχρονα. Το φως του Αιγαίου πέφτει πάνω στις ξεραμένες πλαγιές και τις μεταμορφώνει σε έναν ατελείωτο καμβά μουντών χρωμάτων και σκιών. Και τότε εμφανίζεται το Απολιθωμένο Δάσος.
Η πρώτη αίσθηση δεν είναι η έκπληξη. Είναι μια παράξενη σιωπή που μοιάζει να αναβλύζει από τα ίδια τα πετρώματα. Σαν να κουβαλά ο τόπος μια γνώση παλαιότερη από τον άνθρωπο. Εδώ ακούγεται ο άνεμος αλλά και η ιστορία είκοσι εκατομμυρίων χρόνων. Γιατί τόσο παλιά είναι η ιστορία αυτού του τοπίου. Πριν από περίπου είκοσι εκατομμύρια χρόνια, αλλεπάλληλες ηφαιστειακές εκρήξεις συγκλόνισαν την περιοχή. Τεράστιες ποσότητες στάχτης, λάβας και πυροκλαστικών υλικών σκέπασαν ένα ολόκληρο δάσος. Όπως ακριβώς συνέβη και στην πόλη της Πομπηίας. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, οι κορμοί, τα φύλλα, οι ρίζες και οι καρποί θάφτηκαν κάτω από τα ηφαιστειακά στρώματα. Στη συνέχεια, πλούσια σε πυρίτιο υδροθερμικά διαλύματα αντικατέστησαν σταδιακά την οργανική ύλη, διατηρώντας με θαυμαστή ακρίβεια κάθε λεπτομέρεια της μορφής των δέντρων.
Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν αδιανόητο. Δέντρα που δεν είναι πια δέντρα αλλά πέτρα. Ζωή που έγινε ορυκτό. Χρόνος που πήρε υλική μορφή. Καθώς περπατά κανείς στα μονοπάτια του πάρκου, αισθάνεται ότι διασχίζει ένα σύνορο ανάμεσα στις εποχές της Γης, ένα ταξίδι στο παρελθόν αλλά σε παρόντα χρόνο. Οι απολιθωμένοι κορμοί αναδύονται από το έδαφος σαν αρχαίες κολώνες κάποιου ξεχασμένου ναού. Άλλοι στέκουν ακόμη όρθιοι, σαν φύλακες ενός χαμένου κόσμου. Άλλοι κείτονται στο έδαφος, τεράστιοι και επιβλητικοί, σαν γίγαντες που αποκοιμήθηκαν αιώνια. Ο μεγαλύτερος όρθιος κορμός φτάνει τα επτά μέτρα ύψος, ενώ απολιθωμένοι κορμοί σεκόγιας (που δεν φύεται πλέον στην Ελλάδα) ξεπερνούν τα είκοσι μέτρα μήκος. Οι μορφές τους μοιάζουν εξωπραγματικές. Σε κάποια σημεία μπορεί κανείς να διακρίνει ακόμη τον φλοιό, τις αυλακώσεις του ξύλου, ακόμη και τους ετήσιους δακτυλίους ανάπτυξης. Είναι σαν η φύση να πάγωσε μια στιγμή ζωής και να την προστάτευσε από τη φθορά των αιώνων.
Όμως το πραγματικό θαύμα είναι το φως. Το φως που μεταμορφώνει τα πάντα με μια ασύλληπτη μαγεία. Το πρωί, όταν ο ήλιος ανατέλλει από το Αιγαίο, οι απολιθωμένοι κορμοί αποκτούν χρυσαφένιες ανταύγειες. Το μεσημέρι, τα ηφαιστειακά πετρώματα ακτινοβολούν θερμότητα και λάμπουν σε αποχρώσεις πορτοκαλί, κεραμιδί και βαθύ κόκκινο. Το απόγευμα, οι σκιές μεγαλώνουν και το τοπίο αποκτά μια σχεδόν μεταφυσική διάσταση. Είναι σαν να περπατάς σε έναν πλανήτη διαφορετικό από τη Γη, σε μια σεληνιακή πολιτεία χτισμένη από πέτρα και μνήμη.
Κάθε βήμα εδώ γεννά την αίσθηση πως ο χρόνος δεν κυλά γραμμικά. Υπάρχει παντού μια ενέργεια ακινησίας. Μια παράδοξη ζωντάνια μέσα στη σιωπή. Οι γεωλόγοι διαβάζουν στα απολιθώματα την ιστορία του πλανήτη. Οι επισκέπτες όμως διαβάζουν κάτι διαφορετικό: τη μικρότητα της ανθρώπινης ύπαρξης μπροστά στην απεραντοσύνη του χρόνου. Ίσως γι’ αυτό το Σίγρι ασκεί μια τόσο βαθιά επίδραση σε όσους το γνωρίζουν. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αλμπέρ Καμύ, όταν βρέθηκε εδώ το 1959, γοητεύτηκε τόσο από το τοπίο ώστε εξέφρασε την επιθυμία να ζήσει και να εργαστεί σε αυτό το απομονωμένο άκρο του Αιγαίου. Τον μάγεψε η λιτότητα, η ηρεμία, η αίσθηση πως εδώ ο άνθρωπος μπορεί ακόμη να ακούσει τον εαυτό του. Και πράγματι, το Σίγρι δεν προσφέρει θεάματα με τη συμβατική έννοια. Δεν σε κατακλύζει με εικόνες. Σε καλεί να επιβραδύνεις. Να παρατηρήσεις. Να αφουγκραστείς. Να σταθείς μπροστά σε έναν απολιθωμένο κορμό που κάποτε υψωνόταν προς τον ουρανό πριν υπάρξουν άνθρωποι, πόλεις, πολιτισμοί ή ιστορία. Να αγγίξεις μια πέτρα που υπήρξε ζωντανό ξύλο όταν η Μεσόγειος είχε άλλη μορφή και το Αιγαίο ακόμη γεννιόταν. Να συνειδητοποιήσεις πως κάτω από τα πόδια σου βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα απολιθωμένα δάση του κόσμου, ένας τόπος τόσο μοναδικός ώστε ολόκληρη η Λέσβος έχει αναγνωριστεί ως Γεωπάρκο της UNESCO. Το μόνο μεγαλύτερο απολιθωμένο δάσος, βρίσκεται στην Αριζόνα των ΗΠΑ.
Καθώς ο ήλιος γέρνει προς τη θάλασσα και οι σκιές των απολιθωμένων κορμών μακραίνουν πάνω στη γη, το τοπίο αποκτά σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα. Ο αέρας φέρνει τη μυρωδιά του αλατιού. Στο βάθος λαμπυρίζει το πέλαγος. Η λάβα που μετατράπηκε σε πέτρα, το νερό, ο άνεμος και το φως συνθέτουν μια αρχέγονη συμφωνία που επαναλαμβάνεται αδιάκοπα εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Και τότε καταλαβαίνεις πως το Απολιθωμένο Δάσος είναι μια πύλη. Μια πύλη προς την προϊστορία της Γης, προς τη μνήμη της φύσης και προς εκείνη τη σπάνια κατάσταση όπου ο άνθρωπος παύει να είναι θεατής και γίνεται μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου αφηγήματος. Στο Σίγρι δεν βλέπεις μόνο απολιθωμένα δέντρα. Βλέπεις τον χρόνο να έχει αποκτήσει σώμα. Και φεύγοντας, παίρνεις μαζί σου την αίσθηση ότι για λίγες ώρες περπάτησες μέσα σε ένα όνειρο είκοσι εκατομμυρίων ετών.
