Η αναγέννηση του Ξινόμαυρου: Από τις πλαγιές του Βερμίου στις λίστες του κόσμου

Γιατί Ξινόμαυρο και γιατί τώρα;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ο κόσμος στρέφει πλέον την προσοχή του σε αυτή την ποικιλία. Οι γηγενείς ελληνικές ποικιλίες έχουν βρει τη στιγμή τους, με τους σομελιέ να αναζητούν διαρκώς νέα κρασιά που συνδυάζονται εύκολα με το φαγητό και εκφράζουν τον τόπο προέλευσής τους. Το Ξινόμαυρο προσφέρει όλα αυτά και ακόμη περισσότερα: τη δομή και τις δυνατότητες παλαίωσης ενός σπουδαίου ιταλικού ή βουργουνδέζικου ερυθρού, προερχόμενο από μια περιοχή που οι περισσότεροι οινόφιλοι δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ. Ο οινοποιός Απόστολος Θυμιόπουλος, ο οποίος είναι επίσης πρόεδρος του Συνδέσμου Αμπελουργών και Οινοποιών Νάουσας, το αντιλαμβάνεται καλύτερα από κάθε άλλον. Για εκείνον, η ευκαιρία και ο κίνδυνος είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: για το μεγαλύτερο μέρος του κοινού, το Ξινόμαυρο παραμένει μια ανακάλυψη.

«Όποιος δοκιμάζει ένα Nebbiolo ή ένα Pinot Noir μπορεί να έχει πιει δεκάδες ή εκατοντάδες στη ζωή του. Αν δοκιμάσει ένα Ξινόμαυρο και δεν είναι καλό, πιθανότατα δεν θα ξαναδοκιμάσει ποτέ. Κανείς δεν έχει χρήματα για πέταμα». Γι’ αυτό, υποστηρίζει, η ποιότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από οτιδήποτε άλλο. Όταν ένας οινόφιλος, ένας σομελιέ ή ένας δημοσιογράφος δοκιμάζει κάτι πραγματικά καλό, το αποτέλεσμα λειτουργεί αντίστροφα. «Κερδίζουμε πολύ μεγάλο έδαφος», λέει. «Γράφουν γι’ αυτό. Το προτείνουν».

Ο τόπος: Η Νάουσα και το Βέρμιο

Η Νάουσα βρίσκεται περίπου 90 χιλιόμετρα δυτικά της Θεσσαλονίκης, στην ανατολική πλευρά του Βερμίου, που υψώνεται στα 2.052 μέτρα και φιλοξενεί δύο χιονοδρομικά κέντρα, τα οποία προσελκύουν επισκέπτες τον χειμώνα. Κάτω από την πόλη απλώνεται ο μεγάλος κάμπος της Ημαθίας, γνωστός για τα ροδάκιανα και τα κεράσια του. Πάνω από αυτήν, το βουνό προσφέρει δάση, οξυγόνο και μια σταθερή ροή δροσερού νυχτερινού αέρα. Ανάμεσα στα δύο, οι αμπελώνες αναπτύσσονται σε μακριές, στενές αναβαθμίδες και πλαγιές.

Ο ποταμός Αράπιτσα διασχίζει την ίδια την πόλη, αφού πρώτα περάσει από το Άλσος του Αγίου Νικολάου, μια καταπράσινη έκταση με πλατάνια, φλαμουριές και βελανιδιές. Στις παλιές συνοικίες της Νάουσας συναντά κανείς αναπαλαιωμένα κλωστοϋφαντουργεία και πέτρινα σπίτια από την εποχή που η υδροκίνητη ενέργεια τροφοδοτούσε μια ακμάζουσα βιομηχανία. Τον Φεβρουάριο, η πόλη γεμίζει με τους ήχους των τυμπάνων και τις παραδοσιακές φορεσιές του περίφημου αποκριάτικου εθίμου «Γενίτσαροι και Μπούλες», ενός από τα παλαιότερα ζωντανά λαϊκά έθιμα της Ελλάδας.

Είναι όμως οι αμπελώνες εκείνοι που καθορίζουν την ταυτότητα του τόπου. Η Νάουσα ήταν η πρώτη ελληνική αμπελουργική ζώνη που απέκτησε καθεστώς προστασίας, το 1971, ενώ η ονομασία ΠΟΠ Νάουσα προϋποθέτει τη χρήση 100% Ξινόμαυρου. Σήμερα καλλιεργούνται περίπου 500 εκτάρια αμπελώνων, κατανεμημένα σε περίπου δύο δωδεκάδες παραγωγούς, από ιστορικές οινοποιητικές επιχειρήσεις μέχρι μικροσκοπικά οικογενειακά κτήματα. Υπάρχουν επίσης περίπου δώδεκα ανεπίσημες υποζώνες, καθεμία με τα δικά της εδάφη και μικροκλίματα.

Ο Θυμιόπουλος περιγράφει τη γεωγραφία με απλά λόγια: «Η Νάουσα είναι καλή γιατί δεν είναι επίπεδη. Έχει πλαγιές, ανηφόρες και κατηφόρες, και οι αμπελώνες κοιτάζουν ανατολικά. Αυτός ο προσανατολισμός είναι καλός για το σταφύλι».

Ο Κωστής Δαλαμάρας, οι οικογενειακοί αμπελώνες του οποίου βρίσκονται στον λόφο της Παλιοκαλιάς, εξηγεί το κλίμα ακόμη πιο παραστατικά. Τα κλήματα έχουν μπροστά τους τον κάμπο και πίσω τους το βουνό. Την ημέρα, ο θερμός αέρας ανεβαίνει από την πεδιάδα και βοηθά στην ωρίμανση του καρπού και των τανινών. Τη νύχτα, το δροσερό ρεύμα του βουνού κατεβαίνει και διατηρεί την οξύτητα και τη φρεσκάδα του σταφυλιού. «Έτσι είναι φτιαγμένη η Νάουσα», λέει. «Από τη μία, συμπύκνωση. Από την άλλη, φινέτσα και φρεσκάδα».

Το σταφύλι

Το Ξινόμαυρο είναι μια ερυθρή ποικιλία όψιμης ωρίμανσης, με λεπτό αλλά ανθεκτικό φλοιό, υψηλή οξύτητα και έντονες, στιβαρές τανίνες. Βλαστάνει νωρίς και ωριμάζει αργά, γεγονός που την καθιστά απαιτητική, ενώ είναι γνωστό ότι δεν συγχωρεί εύκολα λάθη στην καλλιέργεια και την οινοποίηση.

Στο ποτήρι αναδεικνύει συνήθως αρώματα κόκκινου κερασιού και φράουλας, λιαστής ντομάτας και φύλλου ντομάτας, ελιάς, θυμαριού και αποξηραμένων βοτάνων, μαζί με μια ορυκτή, γήινη διάσταση που αποκτά μεγαλύτερο βάθος με την παλαίωση. Οι οινοκριτικοί το συγκρίνουν συστηματικά με το Nebbiolo και το Pinot Noir. Οι ειδικοί του Decanter, αξιολογώντας το “Jeunes Vignes” (Νεαρά Κλήματα) του Θυμιόπουλου, την πιο προσιτή μονοποικιλιακή ετικέτα του οινοποιείου, το έχουν χαρακτηρίσει ως το ιδανικό κρασί για να γνωρίσει κανείς την ποικιλία, γοητεύοντας τους λάτρεις και των δύο διεθνών σταφυλιών. Ο Θυμιόπουλος γνωρίζει πολύ καλά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του.

«Όλα ξεκινούν από το σταφύλι. Στο DNA του είναι μια δυνατή ποικιλία που μπορεί να δώσει πολύ κακά κρασιά και πολύ καλά κρασιά. Επομένως, είναι φυσικά μεγάλη πρόκληση να φτιάξεις πραγματικά σπουδαία κρασιά». Για εκείνον, δεν υπήρξε ποτέ πραγματικό δίλημμα σχετικά με την ποικιλία με την οποία θα ασχολούνταν. «Απλώς έτυχε η πατρίδα της να είναι αυτή η περιοχή όπου βρισκόμαστε τώρα», λέει. «Για μένα ήταν μονόδρομος».

Η ιστορία της ποικιλίας στην περιοχή έχει βαθιές ρίζες. Η αμπελοκαλλιέργεια στη Νάουσα ανάγεται στην αρχαιότητα, ενώ η τοπική παράδοση συνδέει το κρασί της περιοχής με τη Σεμέλη, τη μητέρα του Διονύσου. Αφού η φυλλοξήρα κατέστρεψε τους αμπελώνες, οι καλλιεργητές προχώρησαν σε αναφυτεύσεις με ανθεκτικά υποκείμενα, ενώ στα τέλη της δεκαετίας του 1960 ο Γιάννης Μπουτάρης φύτεψε έναν μεγάλο αμπελώνα Ξινόμαυρου στο Γιαννακοχώρι, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη ολόκληρης της περιοχής στην ποικιλία.

Ωστόσο, η πορεία από εκεί μέχρι τη διεθνή αναγνώριση δεν ήταν ευθύγραμμη. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν, πολλοί αμπελουργοί και οινοποιοί προσπάθησαν να «διορθώσουν» τον σκληρό χαρακτήρα του Ξινόμαυρου προσθέτοντας Merlot, Syrah και Cabernet Sauvignon. Ο Θυμιόπουλος είναι κατηγορηματικός ως προς το τι πήγε στραβά. «Για μένα, ο πιο λανθασμένος δρόμος ήταν η προσθήκη ξένων ποικιλιών. Αν δουλέψεις σωστά, ό,τι κι αν φυτέψεις θα έχει καλό αποτέλεσμα. Όμως η περιοχή γέμισε ξένες ποικιλίες και το αποτέλεσμα ήταν να μείνει πίσω διεθνώς. Από τη στιγμή που μπήκε το Merlot, οι ξένοι αγοραστές έχασαν κάθε εμπορικό ενδιαφέρον για την περιοχή».

Το πραγματικό πρόβλημα, κατά την άποψή του, δεν ήταν το σταφύλι αλλά οι στρεμματικές αποδόσεις. «Είναι μια πολύ παραγωγική ποικιλία», εξηγεί. «Βγάζει πάρα πολλά τσαμπιά και αυτό δεν συμβαδίζει με την ποιότητα». Αντί να μειώσουν την παραγωγή ώστε να πετύχουν πιο ώριμο καρπό, πιο ώριμες τανίνες και καλύτερη ισορροπία, οι παραγωγοί στράφηκαν σε μια πιο μαλακή ποικιλία για να το συνδυάσουν. «Είχαμε πολλά μέτρια αποτελέσματα, αλλά τίποτα που να ανεβάζει διεθνώς την περιοχή. Τίποτα»

Γιατί η βιολογική καλλιέργεια είναι η καλύτερη επιλογή

Για τον Θυμιόπουλο, η λύση ήταν η επιστροφή σε παλαιότερες μεθόδους: πυκνή φύτευση, χαμηλές αποδόσεις και, πάνω απ’ όλα, καλλιέργεια με σεβασμό στον αμπελώνα. «Για μένα, η βιολογική καλλιέργεια είναι η κορυφή.

Με αυτήν εξασφαλίζεις τον καλύτερο καρπό. Δεν μπορώ καν να σκεφτώ ότι θα δούλευα με κάτι που δεν είναι βιολογικό». Μιλά ανοιχτά για τις δυσκολίες. Η βιολογική αμπελουργία σημαίνει αποκλεισμό των συνθετικών χημικών, περισσότερη χειρωνακτική εργασία και υψηλότερο κόστος. «Αλλά το αποτέλεσμα αξίζει», λέει.

Είναι περισσότερο επιφυλακτικός απέναντι σε ορισμένες άλλες μεθόδους που έχουν γίνει της μόδας. Η βιοδυναμική καλλιέργεια, λέει, έχει στοιχεία αλήθειας και αποδέχεται ότι οι κινήσεις της Σελήνης επηρεάζουν τους ζωντανούς οργανισμούς («άλλωστε το κρασί είναι σε μεγάλο ποσοστό νερό»). Πιστεύει, ωστόσο, ότι ορισμένοι παραγωγοί χρησιμοποιούν τον χαρακτηρισμό κυρίως για λόγους μάρκετινγκ και ότι οι πρακτικές της βιοδυναμικής σχεδιάστηκαν για το υγρό κλίμα της Κεντρικής Ευρώπης και όχι για την ξηρή ζέστη της Ελλάδας.

«Μια καλή, γνήσια βιολογική καλλιέργεια είναι το απόλυτο», λέει. «Είναι και πιο εύκολο να το καταλάβει ο καταναλωτής». Η φιλοσοφία του για τον αμπελώνα φτάνει μέχρι και τα αγριόχορτα. Εκεί όπου ορισμένοι αμπελουργοί πανικοβάλλονται βλέποντας χορτάρι ανάμεσα στις σειρές, εκείνος βλέπει προστασία. «Στην Ελλάδα ο ήλιος είναι πολύ δυνατός το καλοκαίρι. Αν αφήσεις το έδαφος γυμνό, γίνεται σαν τηγάνι. Δεν ζει τίποτα εκεί. Το χώμα είναι νεκρό».

Ο πρωτοπόρος: Απόστολος Θυμιόπουλος

Ο Θυμιόπουλος είναι αμπελουργός τρίτης γενιάς από το χωριό Τρίλοφος, στους πρόποδες του Βερμίου. Σπούδασε οινολογία, εργάστηκε στο λιανεμπόριο κρασιού στη Θεσσαλονίκη και επέστρεψε στους οικογενειακούς αμπελώνες έχοντας ξεκάθαρη εικόνα για το τι θα μπορούσε να γίνει το Ξινόμαυρο. Το πρώτο του κρασί κυκλοφόρησε το 2005 και το ύφος του ήταν εξαρχής αναγνωρίσιμο: χωρίς διαύγαση και φιλτράρισμα, με υπομονή στην οινοποίηση και με επίκεντρο τον καρπό από πυκνοφυτεμένους αμπελώνες χαμηλής απόδοσης.

«Φύτεψα χίλια και 1.200 κλήματα στο στρέμμα, που σημαίνει ότι κάθε κλήμα είχε να θρέψει λιγότερα τσαμπιά. Ωρίμαζαν σωστά και τα κρασιά ήταν πιο νόστιμα, με πολλές τανίνες αλλά μαλακές, και υψηλή οξύτητα, που η ποικιλία έχει από τη φύση της. Ξινόμαυρο, το λέει και η λέξη: ξινό. Υψηλή οξύτητα». Αυτός ο συνδυασμός, λέει, έδωσε στο Ξινόμαυρο τη δυνατότητα να «σταθεί δίπλα στις πιο φημισμένες και αναγνωρισμένες ποικιλίες της Ιταλίας και της Γαλλίας», δηλαδή το Nebbiolo και το Pinot Noir.

Σήμερα παράγει περίπου δέκα διαφορετικές εκφράσεις του Ξινόμαυρου, από το ζωηρό “Jeunes Vignes” και τη σειρά Atma, μέχρι το “Naoussa Alta” από αμπελώνες μεγάλου υψομέτρου, το εμβληματικό “Earth & Sky” (Γη και Ουρανός) και ένα ασυνήθιστο “Rosé de Xinomavro” με μεγάλη δυνατότητα παλαίωσης, το οποίο προορίζει για μακροχρόνια ωρίμανση και όχι για άμεση κατανάλωση. Έχει επίσης πρωτοπορήσει στην παραγωγή ενός λευκού κρασιού (Blanc de Noirs), παντρεύοντας το Ξινόμαυρο με τη Μαλαγουζιά.

Παραδέχεται επίσης ότι είναι ανυπόμονος άνθρωπος. «Δεν ήθελα να γίνει αυτό μετά από πολλές γενιές. Ήθελα να το πετύχω εγώ. Έτσι, πήρα τη βαλίτσα μου και ταξίδευα συνεχώς γνωρίζοντας ανθρώπους, σομελιέ και πηγαίνοντας σε εκθέσεις. Ο κόσμος δοκίμαζε τα κρασιά».

Κανείς, προσθέτει, δεν του είχε υποσχεθεί ότι θα αγόραζε τα κρασιά του απλώς και μόνο επειδή εμφανίστηκε μπροστά τους. Τα κρασιά έπρεπε να είναι αρκετά καλά. Σερβίρονταν δίπλα σε μερικά από τα πιο γνωστά ερυθρά του κόσμου «και το Ξινόμαυρο αποδεικνυόταν εξίσου καλό και μερικές φορές καλύτερο».

Η στιγμή του Decanter

Η διεθνής καμπή ήρθε όταν το Decanter τον ανακήρυξε “Rising Star” το 2022. Οι συντάκτες του περιοδικού τού αναγνώρισαν ότι έφερε τη «σχετικά άγνωστη περιοχή της Νάουσας και την άλλοτε παραγνωρισμένη ποικιλία σταφυλιού της» στις παγκόσμιες αγορές, χαρακτηρίζοντας το επίτευγμα «εξαιρετικό». Για τον ίδιο, η σημασία ξεπερνούσε το ίδιο το βραβείο.

«Είναι ένας τίτλος που δεν αγόρασα. Είναι ένας τίτλος που σου δίνουν αν δουν ότι κάποιος αξίζει και γράφουν γι’ αυτόν. Μέχρι τότε, το Decanter δεν είχε γράψει ποτέ ένα μεγάλο άρθρο για κανέναν Έλληνα παραγωγό εκτός από εμένα. Αφιέρωσαν πέντε σελίδες στο Ξινόμαυρο. Ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος από την Ελλάδα; Και αυτό, εν μέρει, άλλαξε όλη την ιστορία του ελληνικού κρασιού». Οι παραγγελίες που ακολούθησαν ήρθαν από μέρη που δεν είχε ποτέ φανταστεί: Μεξικό, Μάλτα, Βραζιλία, Νότια Αφρική. Στη συνέχεια άνοιξαν ακόμη και οι πιο απαιτητικές αγορές

«Μόνο στο Παρίσι», λέει, «έχουμε περισσότερα από 200 σημεία πώλησης». Είναι εξίσου περήφανος για την παρουσία του στην Ιταλία, μία από τις πιο ανταγωνιστικές οινοπαραγωγικές χώρες στον κόσμο, όπου ένας μεγάλος εισαγωγέας διανέμει πλέον τα προϊόντα του.

Αφηγείται ένα περιστατικό από εστιατόριο στην Τοσκάνη, όπου είδε Νορβηγούς και Αμερικανούς πελάτες, οι οποίοι είχαν πάει εκεί για να απολαύσουν το ιταλικό αμπελοτόπι, να επιλέγουν να ξεκινήσουν το γεύμα τους πίνοντας πρώτα ένα Ξινόμαυρο του Θυμιόπουλου. «Είναι τρελό. Είναι κάτι που δεν θα μπορούσα ποτέ να ονειρευτώ».

Μια πιο κοντινή ματιά: Δύο οινοποιεία της Νάουσας

Ο Θυμιόπουλος είναι το πιο γνωστό όνομα στη Νάουσα, αλλά είναι ο πρώτος που θα πει ότι δεν είναι ο μοναδικός. Αυτό που κάνει την οινοπαραγωγική ζώνη τόσο ενδιαφέρουσα για τους επισκέπτες, υποστηρίζει, είναι ότι τα κρασιά της κάθε άλλο παρά ομοιόμορφα είναι. «Επειδή το Ξινόμαυρο είναι τόσο ντελικάτο και φίνο, φαίνεται πολύ καθαρά το χέρι του αμπελουργού και του οινοποιού. Έτσι, τα κρασιά μας δεν είναι βαρετά. Όταν έρχεσαι στη Νάουσα -δες για παράδειγμα πόσα διαφορετικά κρασιά δοκιμάσαμε χθες, στο δικό μου οινοποιείο και στου Δαλαμάρα. Δεν ήταν όλα ίδια. Σε άλλες περιοχές, αν κάνεις μια βόλτα στη Νεμέα με Αγιωργίτικο ή με Merlot, είναι όλα λίγο-πολύ ίδια. Πρέπει να είσαι ειδικός στο κρασί για να καταλάβεις τις διαφορές»

Δαλαμάρας: Πέντε γενιές στον Παλιοκαλιά

Στους ανατολικούς πρόποδες του Βερμίου, μόλις ένα χιλιόμετρο από το κέντρο της Νάουσας, η οικογένεια Δαλαμάρα παράγει κρασί και αποστάγματα από το 1840. Το παλαιότερο σωζόμενο έγγραφό της είναι ένα συμβόλαιο μεταβίβασης αμπελώνα από μια προπρογιαγιά προς τον απόγονό της. Η εμφιάλωση ξεκίνησε το 1990 και το πρώτο κρασί ΠΟΠ Νάουσα ακολούθησε το 1994. Ο Κωστής Δαλαμάρας ανέλαβε τα ηνία το 2011. Σπούδασε αμπελουργία και οινολογία στη Βουργουνδία και εργάστηκε εκεί προτού επιστρέψει στην πατρίδα του.

Σήμερα το κτήμα καλλιεργεί περίπου 80 στρέμματα, δηλαδή οκτώ εκτάρια. Από αυτά, τα 68 στρέμματα είναι φυτεμένα με Ξινόμαυρο, ενώ τα υπόλοιπα μοιράζονται ανάμεσα σε Ασύρτικο, τη σπάνια τοπική λευκή ποικιλία Πρεκνάδι και λίγο Merlot. Οι έξι ετικέτες περιλαμβάνουν τέσσερα ερυθρά και δύο λευκά κρασιά. Δύο είναι ΠΟΠ Νάουσα, ενώ τα υπόλοιπα ΠΓΕ Ημαθία. Η καρδιά του κτήματος είναι ο Παλιοκαλιάς, ένας δασωμένος λόφος έκτασης 50 στρεμμάτων, με τον κάμπο χαμηλότερα και το βουνό πίσω του. Ο Δαλαμάρας αντιμετωπίζει τη γη με τη ματιά δασολόγου. Έχουν απομείνει λίγοι γειτονικοί καλλιεργητές και η έκταση περιβάλλεται από δάσος, πουλιά και άγρια ζώα – με τους αγριόχοιρους να κρατούνται μακριά χάρη σε ηλεκτροφόρα περίφραξη. Η προσέγγισή του στο έδαφος είναι να το διαταράσσει όσο το δυνατόν λιγότερο. «Δεν οργώνουμε ούτε ανοίγουμε αυλάκια. Δουλεύουμε το χώμα πολύ ελαφρά. Όλο το χωράφι είναι ζωντανό. Είναι συνέχεια του οικοσυστήματος, όπως έρχεται από το δάσος». Η κλιματική αλλαγή είναι η σημαντικότερη πρόκληση. Από το 1990, λέει, η θερμοκρασία στην περιοχή έχει αυξηθεί κατά περίπου δύο βαθμούς.

«Το 1990 το πρόβλημα ήταν να ωριμάσουν τα σταφύλια. Περάσαμε πολύ γρήγορα στο άλλο άκρο, όπου το πρόβλημα είναι ότι τα σταφύλια ωριμάζουν υπερβολικά γρήγορα». Ο κίνδυνος, εξηγεί, είναι η αφυδάτωση, η οποία αυξάνει τη συγκέντρωση των σακχάρων εις βάρος της σωστής φαινολικής ωριμότητας. Ο Δαλαμάρας έχει ανταποκριθεί σε αυτή την πρόκληση διαμορφώνοντας τα κλήματα ψηλότερα από το έδαφος, διατηρώντας τη φυτοκάλυψη, εξασφαλίζοντας περισσότερη σκιά και ακόμη και προσανατολίζοντας τις νέες σειρές προς το ψυχρό ρεύμα αέρα που κατεβαίνει από το βουνό τη νύχτα. «Είναι σαν να ανοίγεις ένα ψυγείο τη νύχτα», λέει. Λεπτομέρειες όπως αυτές, τονίζει, κάνουν μεγάλη διαφορά. Κάνει επίσης μεγάλο μέρος της δουλειάς ο ίδιος. Όταν ήρθε η ώρα να αφαιρεθούν οι περιττοί βλαστοί από 55 στρέμματα ώριμων αμπελώνων, ο Δαλαμάρας ανέλαβε προσωπικά περίπου τα 33, σχεδόν τα δύο τρίτα. «Προσπαθώ να κάνω ο ίδιος τις περισσότερες εργασίες», λέει, «ώστε να γνωρίζω και να μπορώ να καθοδηγώ καλύτερα τους άλλους». Οι επισκέπτες είναι ευπρόσδεκτοι στο οινοποιείο, όπου η γευσιγνωσία ξεκινά στον κήπο, με θέα στους βιολογικά καλλιεργούμενους αμπελώνες, συχνά με τσίπουρο και ελιές από το κτήμα. Η ξενάγηση περιλαμβάνει τις δεξαμενές, τον χώρο εμφιάλωσης και το κελάρι παλαίωσης, ενώ ολοκληρώνεται σε έναν χώρο γευσιγνωσίας μέσα στο παραδοσιακό αποστακτήριο, όπου εκτίθενται ιστορικά αμπελουργικά εργαλεία της οικογένειας. Οι ομάδες επισκεπτών μπορούν επίσης να κανονίσουν και γεύμα.

Κτήμα Κελεσίδη: Βιολογική καλλιέργεια στο Γιαννακοχώρι

Στο Γιαννακοχώρι Ημαθίας, η οικογένεια Κελεσίδη παράγει κρασιά ΠΟΠ Νάουσα και ΠΓΕ Ημαθία από περίπου 45 στρέμματα πιστοποιημένων βιολογικών αμπελώνων, δηλαδή 4,5 εκτάρια. Η γη δεν αποτελεί ένα ενιαίο κτήμα, αλλά ένα μωσαϊκό από αγροτεμάχια που αγοράστηκαν σταδιακά, όλα σε υψόμετρο από 150 έως 300 μέτρα.

Κυριαρχεί το Ξινόμαυρο, με μικρότερες ποσότητες Merlot, Syrah και της αρωματικής λευκής Μαλαγουζιάς. Παράγονται τέσσερις ετικέτες, μία λευκή και τρεις ερυθρές, με συνολική ετήσια παραγωγή περίπου 10.000 φιαλών. Η ιστορία ξεκινά με πρόσφυγες. Ο πιο γνωστός αμπελώνας του κτήματος, που δίνει το όνομά του και σε ένα από τα κορυφαία κρασιά τους, ονομάζεται Μέρχαλι, από τον θείο του συζύγου της Μαρίας Ανθοπούλου-Κελεσίδη. Εκείνος και ο αδελφός του ήρθαν στο χωριό από τη Σεβάστεια του Πόντου και παρήγαν κρασί και τσίπουρο.

«Φύτεψαν τον πρώτο τους αμπελώνα. Έχτισαν εκεί το σπίτι από πέτρα και ξύλο, και εμείς το αναπαλαιώσαμε και το μετατρέψαμε σε οινοποιείο». Πρόκειται για μια αμιγώς οικογενειακή επιχείρηση. Η Μαρία περιγράφει τον εαυτό της ως τον άνθρωπο που «ασχολείται με τα πάντα»: πωλήσεις, γραφειοκρατία, οινοποιείο, ακόμη και καθαριότητα. Ο γιος της, Γιάννης, είναι ο οινοποιός, ενώ η κόρη και ο γαμπρός της εργάζονται μαζί τους, με τη βοήθεια λίγων εργατών στα χωράφια.

Βιολογική καλλιέργεια από πεποίθηση

Αυτό που ξεχωρίζει το Κτήμα Κελεσίδη στο Γιαννακοχώρι είναι ο τρόπος καλλιέργειας. Ο Γιάννης τοποθετεί τη μετάβαση στη βιολογική αμπελουργία την περίοδο 1997-1998. Τα ζιζανιοκτόνα απαγορεύονται, τα αγριόχορτα κόβονται με χορτοκοπτικό και τα φύλλα γύρω από κάθε τσαμπί αφαιρούνται με το χέρι, ώστε να εξασφαλίζεται καλύτερος αερισμός. Η Μαρία εξηγεί ξεκάθαρα τι σημαίνει αυτό: «Η διαφορά είναι ότι δεν υπάρχουν φυτοφάρμακα και χημικά. Πολλές εργασίες γίνονται με το χέρι, χρησιμοποιούμε λιγότερα μηχανήματα, και δίνεις πολύ μεγάλη σημασία στην ποιότητα».

Δεν ήταν εύκολη επιλογή για ένα αγροτικό χωριό. «Είμαστε οι μόνοι εδώ στο χωριό με βιολογική καλλιέργεια», λέει. «Δυστυχώς, κανείς δεν ακολούθησε». Τα πρώτα χρόνια, θυμάται, οι γείτονες τους κορόιδευαν και μάλιστα «μας πολεμούσαν» επειδή έκαναν κάτι διαφορετικό.

«Η βιολογική καλλιέργεια είναι πεποίθηση για εμάς. Αν έστω κι ένας άνθρωπος είχε αλλάξει χάρη σε εμάς, η χαρά μας θα ήταν μεγάλη». Μιλά με την ίδια ειλικρίνεια και για τα οικονομικά. Το βιολογικό κρασί πωλείται σε καλύτερες τιμές, λέει, αλλά το κόστος είναι υψηλότερο επειδή απαιτούνται περισσότεροι εργαζόμενοι, ενώ η οικογένεια δεν κοστολογεί τη δική της εργασία.

Επειδή η βιολογική καλλιέργεια δεν είναι πάντοτε επιλογή των γειτόνων, η οικογένεια παρακολουθεί στενά τα όρια των κτημάτων της με τις γειτονικές εκτάσεις και στέλνει δείγματα για ανάλυση. «Δεν έχει βρεθεί τίποτα», λέει.

Μικρή παραγωγή, άμεση επαφή και συνειδητή επιλογή ποιότητας

Τα κρασιά του κτήματος πωλούνται με προσωπική επαφή με τον καταναλωτή. Εδώ και χρόνια, η οικογένεια συμμετέχει στις αγορές βιολογικών προϊόντων της Θεσσαλονίκης, όπου διαθέτει τα κρασιά της μαζί με τα κεράσια, τα βερίκοκα, τις ντομάτες και τις φράουλες που παράγει η γη της. Ορισμένες φιάλες φτάνουν σε μικρά καταστήματα στην Αθήνα, ενώ κάποιες εξάγονται ακόμη και στην Αυστραλία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Μαρία λέει ότι συγκαταλέγονταν στους πρώτους παραγωγούς που συμμετείχαν στις βιολογικές συναντήσεις της Θεσσαλονίκης, ήδη από τη δεκαετία του 2000. Μιλά ανοιχτά για τις δυσκολίες της αγοράς. «Φτιάχνεις ένα προϊόν, αλλά το πώς θα το πουλήσεις μετά είναι πολύ δύσκολο», λέει, παραδεχόμενη ότι οι δεξαμενές και τα βαρέλια είναι γεμάτα. Η απάντησή της δεν είναι να μεγαλώσει την επιχείρηση, αλλά να παραμείνει σταθερή στις επιλογές της.

«Η λογική της βιολογικής καλλιέργειας είναι: λίγα και καλά. Θέλω κάθε χρόνο να φτιάχνω καλύτερο κρασί. Επειδή βγαίνω και το πουλάω η ίδια, δεν έχω πού να κρυφτώ. Αν το κρασί δεν είναι καλό, θα ντρεπόμουν». Βλέπει αυτή την πίεση ως πλεονέκτημα: η άμεση επαφή με τους πελάτες, ορισμένοι από τους οποίους έχουν γίνει φίλοι, διατηρεί την ειλικρίνεια στην παραγωγή του κρασιού.

Δεν σκοπεύει να φυτέψει περισσότερο Ξινόμαυρο σε άλλες περιοχές. «Θέλω να μείνω σε αυτή την παραγωγή», λέει, «ώστε να μπορούμε να προσφέρουμε καλή ποιότητα». Οι ίδιοι οι αμπελώνες αντανακλούν αυτή την πρακτική και προσεκτική προσέγγιση. Μόνο ένα αγροτεμάχιο καλλιεργείται χωρίς άρδευση, από επιλογή, επειδή το γύρω δάσος διατηρεί αρκετή υγρασία στο έδαφος. Οι υπόλοιποι αμπελώνες αρδεύονται με καθαρό νερό από το ορεινό ποτάμι, μέσω ενός κοινού δικτύου του χωριού, όπου ένας υπεύθυνος άρδευσης καθορίζει το πρόγραμμα και ειδοποιεί κάθε καλλιεργητή όταν έρχεται η σειρά του.

Σε ορισμένα τμήματα του αμπελώνα, ο Γιάννης διαμορφώνει τη βλάστηση σε υπερυψωμένα γραμμικά πλαίσια, διευκολύνοντας τους απαραίτητους βιολογικούς ψεκασμούς, αποτρέποντας τα άγρια ζώα από το να τρώνε τον καρπό και επιτρέποντας στον αέρα να απομακρύνει την υπερβολική υγρασία.

Άλλα ονόματα που αξίζει να γνωρίζει κανείς

Η φήμη της Νάουσας δεν στηρίζεται μόνο σε λίγους παραγωγούς. Το Κτήμα Κυρ-Γιάννη, που ιδρύθηκε με τη σημερινή του μορφή το 1997 από τον Γιάννη Μπουτάρη και σήμερα διευθύνεται από τον γιο του, Στέλιο, είναι ένα από τα πιο επισκέψιμα οινοποιεία της περιοχής, με εστιατόριο, τακτικές εκδηλώσεις και μακρά ιστορία έρευνας στον αμπελώνα.

Η οινοποιία Μπουτάρη, με ιστορία που ξεκινά το 1879, έχει την έδρα της στη Νάουσα. Ο συνεταιρισμός VAENI, που ιδρύθηκε το 1984, ενώνει περισσότερους από 200 αμπελουργούς και αντιπροσωπεύει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της συνολικής παραγωγής της ονομασίας προέλευσης. Μικρότερα και οικογενειακά κτήματα, όπως του Διαμαντάκου, του Καρυδά, του Χρυσοχόου και του Φουντή, αξίζουν επίσης την προσοχή των επισκεπτών. Για τον Θυμιόπουλο, αυτή η συλλογική δύναμη είναι εξίσου σημαντική με οποιοδήποτε μεμονωμένο οινοποιείο.

«Το καλό είναι ότι όλοι δουλεύουν μαζί. Συνεργαζόμαστε. Αυτό είναι πολύ σπάνιο. Οι πωλήσεις θα έρθουν, αλλά για να συμβεί αυτό χρειάζεται δουλειά: πρέπει να γράφουμε, να μιλάμε, να δείχνουμε στον κόσμο». Λέει ότι αντλεί ιδιαίτερη ικανοποίηση από το να βοηθά τους μικρότερους παραγωγούς, καθώς κάποτε ήταν και ο ίδιος ένας από αυτούς.

Οι αριθμοί και η φήμη

Το ελληνικό κρασί ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία και η Νάουσα αποτελεί μέρος αυτής της εξέλιξης. Οι εξαγωγές έφτασαν περίπου τα 98,8 εκατ. ευρώ το 2022, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 14,5% σε αξία σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μία από τις σημαντικότερες αγορές για το ποιοτικό ελληνικό κρασί, η αξία των εξαγωγών έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 142% από το 2019, με το 2025 να καταγράφει νέα άνοδο 6,66% σε σύγκριση με το 2024. Οι εισαγωγείς εκεί επισημαίνουν ότι το ενδιαφέρον πλέον επεκτείνεται πέρα από το Ασύρτικο, συμπεριλαμβάνοντας πιο πειραματικά οινικά στυλ, όπως το λευκό Ξινόμαυρο (Blanc de Noirs).

Η αναγνώριση της Νάουσας από τους οινοκριτικούς έχει ενισχυθεί σημαντικά κατά την ίδια περίοδο. Τη διάκριση “Rising Star” του Θυμιόπουλου από το Decanter το 2022 ακολούθησαν σταθερά υψηλές αξιολογήσεις.

Το “Jeunes Vignes” (Νεαρά Κλήματα) 2021, για παράδειγμα, βαθμολογήθηκε με 91 βαθμούς από το Decanter, που εξήρε τον κομψό χαρακτήρα των κόκκινων φρούτων, τις νύξεις φύλλου ντομάτας και θυμαριού, καθώς και τη «φρέσκια, μαστιχωτή» δομή του με τη «μεγάλη οξύτητα». Ο υπεύθυνος αγορών της “Wine Society”, Μάθιου Χόρσλεϊ, έχει γράψει για την εξαιρετική ποικιλομορφία των αμπελοτοπίων της περιοχής, ενώ το αφιέρωμα του περιοδικού πιστώνει στον Θυμιόπουλο τον μετασχηματισμό των ερυθρών κρασιών από Ξινόμαυρο.

Η ευρύτερη εικόνα είναι εξίσου ενθαρρυντική. Η Νάουσα παραμένει μικρή: μερικές εκατοντάδες εκτάρια και περίπου δύο δωδεκάδες παραγωγούς, κάτι που κάνει τη φήμη της ακόμη πιο αξιοσημείωτη. Σε αυτό το μικρό μέγεθος, ο Θυμιόπουλος βλέπει ένα πλεονέκτημα.

Το μέλλον του Ξινόμαυρου

Αν ρωτήσει κανείς τον Θυμιόπουλο προς τα πού κατευθύνεται το Ξινόμαυρο, η απάντηση ξεκινά από το υψόμετρο. «Οι ορεινοί αμπελώνες θα γίνουν πιο σημαντικοί στο μέλλον. Νομίζω ότι το βλέπουμε ήδη. Τώρα το λένε και άλλοι. Εγώ το κάνω εδώ και δεκαπέντε χρόνια». Το κλίμα είναι ο προφανής λόγος. Οι πιο δροσερές τοποθεσίες σε μεγαλύτερο υψόμετρο, όπως ο αμπελώνας του στη Φυτειά, που σύμφωνα με το Decanter βρίσκεται μεταξύ 400 και 650 μέτρων, προσφέρουν στο σταφύλι τη δροσερή, αργή ωρίμανση που χρειάζεται. Ο Δαλαμάρας, που καλλιεργεί σε χαμηλότερα υψόμετρα στον Παλιοκαλιά, προσαρμόζεται ήδη μέσω των συστημάτων διαμόρφωσης των κλημάτων, της σκίασης και της διαχείρισης της φυλλικής επιφάνειας, ενώ φυτεύει νέα αγροτεμάχια σε μεγαλύτερο υψόμετρο, μέσα και γύρω από το δάσος. Υπάρχουν και εμπορικές προκλήσεις. «Η Νάουσα παράγει κυρίως ερυθρά κρασιά», επισημαίνει ο Θυμιόπουλος, «ενώ όλες οι αγορές ζητούν λευκό».

Γι’ αυτό το λευκό του κρασί από Ξινόμαυρο και Μαλαγουζιά, καθώς και το ροζέ του που παλαιώνει σε βαρέλι, έχουν τόσο μεγάλη σημασία, όπως και το γεγονός ότι άλλοι παραγωγοί εξερευνούν την ίδια κατεύθυνση. Υπάρχει επίσης το ζήτημα της ταυτότητας.

Ο οινοποιός θέλει η Νάουσα να γίνει γνωστή όχι μόνο ως η πατρίδα ενός καταξιωμένου ονόματος, αλλά ως ένας τόπος με συλλογική φωνή. «Είναι σημαντικό να δείξουμε ότι αυτή η περιοχή είναι κάτι περισσότερο από τον Θυμιόπουλο. Ναι, ίσως ο Θυμιόπουλος ανεβάζει την Ελλάδα, αλλά ο Θυμιόπουλος βρίσκεται κάπου μέσα στη Νάουσα». Είναι επίσης ενθουσιασμένος με τη νέα γενιά. Κατά την άποψή του, η Ελλάδα διαθέτει πολλούς νέους, φιλόδοξους οινοποιούς που εργάζονται με γηγενείς ποικιλίες και θα οδηγήσουν το ελληνικό κρασί σε υψηλότερα επίπεδα ποιότητας και παγκόσμιας αναγνώρισης. Η Νάουσα, πιστεύει, θα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της πορείας.

Οδηγός για τους λάτρεις του κρασιού στη Νάουσα

Πέρα από τις πόρτες των οινοπαραγωγών, η περιοχή γύρω από τη Νάουσα και τη Βέροια είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες γωνιές της βόρειας Ελλάδας, ιδανική για μια εύκολη απόδραση Σαββατοκύριακου για όσους συνδυάζουν το κρασί με την ιστορία, τη φύση και το καλό φαγητό. Τα περισσότερα οινοποιεία είναι μικρά και πολλά προτιμούν τις επισκέψεις κατόπιν ραντεβού, επομένως καλό είναι να γίνεται κράτηση εκ των προτέρων. Ο τρύγος διαρκεί από τα τέλη Αυγούστου έως τον Οκτώβριο, όταν οι αμπελώνες βρίσκονται στην πιο δραστήρια περίοδό τους. Η μετακίνηση από κτήμα σε κτήμα γίνεται ευκολότερα με αυτοκίνητο.

Τα σημαντικότερα αξιοθέατα και δραστηριότητες

Άλσος Αγίου Νικολάου

Μόλις τρία χιλιόμετρα από το κέντρο της Νάουσας, το Άλσος του Αγίου Νικολάου, ένα καταπράσινο πάρκο με αιωνόβια πλατάνια, τρεχούμενα νερά και μικρές λίμνες, αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς της περιοχής. Εδώ βρίσκονται οι πηγές της Αράπιτσας, του ποταμού που διασχίζει την πόλη και συνδέεται στενά με την ιστορία της. Καλοδιατηρημένα μονοπάτια, ξύλινα γεφυράκια και χώροι αναψυχής προσφέρονται για χαλαρούς περιπάτους, ενώ τα παραδοσιακά εστιατόρια της περιοχής σερβίρουν τοπικές σπεσιαλιτέ, με πρωταγωνίστρια τη φρέσκια πέστροφα. Είναι ιδανική επιλογή για οικογένειες, ιδιαίτερα την άνοιξη και το φθινόπωρο, όταν το φυσικό τοπίο αποκτά ξεχωριστά χρώματα.

Μουσείο Οίνου και Αμπέλου

Το Μουσείο Οίνου και Αμπέλου είναι ένας χώρος αφιερωμένος στην ιστορία της αμπελοκαλλιέργειας και της οινοποίησης στη Νάουσα, μια πόλη που έχει συνδέσει την ταυτότητά της με το Ξινόμαυρο, μία από τις σημαντικότερες ελληνικές ερυθρές ποικιλίες. Η επίσκεψη προσφέρει την ευκαιρία να γνωρίσετε την εξέλιξη της τοπικής οινικής παράδοσης, τις μεθόδους παραγωγής και τον ρόλο του κρασιού στην οικονομική και κοινωνική ζωή της περιοχής. Συνδυάστε την με έναν περίπατο στις παλιές γειτονιές της Νάουσας, αναζητώντας τα αρχοντικά των εμπόρων, τα πέτρινα κτίρια και τα πρώην κλωστοϋφαντουργεία που μαρτυρούν το βιομηχανικό παρελθόν της πόλης. Καλό είναι να επιβεβαιώσετε εκ των προτέρων τη δυνατότητα επίσκεψης στο μουσείο.

BIBON – Βιβλιοθήκη Οίνου

Η πρώτη εξειδικευμένη Βιβλιοθήκη Οίνου της Ελλάδας (BIBON) άνοιξε στη Νάουσα τον Νοέμβριο του 2025, υλοποιώντας ένα μεγάλο όραμα του Γιάννη Μπουτάρη. Στεγάζεται σε ένα εντυπωσιακό διατηρητέο κτίριο του 1908, στην οδό Χατζημαλούση 17, που υπήρξε η πρώτη κατοικία και το πρώτο οινοποιείο της οικογένειας Μπουτάρη. Αποτελώντας δημιουργία του Ιδρύματος Γιάννη Μπουτάρη, ο χώρος συνδυάζει σπάνιες οινικές εκδόσεις, ιστορικά αρχεία, παλαιές φιάλες, προσωπικές συλλογές και σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές. Ανάμεσα στα εκθέματα περιλαμβάνεται και το πολύτιμο αρχειακό υλικό από τη σπουδαία Ελληνίδα οινολόγο Σταυρούλα Κουράκου-Δραγώνα. Περισσότερο από μια συμβατική βιβλιοθήκη, η BIBON φιλοδοξεί να αποτελέσει κέντρο έρευνας, εκπαίδευσης και πολιτισμού, συνδέοντας την ελληνική οινική κληρονομιά με το μέλλον της αμπελουργίας.

Βεργίνα (Αιγές) και Μουσείο Βασιλικών Τάφων

Περίπου 35 λεπτά οδικώς από τη Νάουσα, οι αρχαίες Αίγες (στη σύγχρονη Βεργίνα), η πρώτη πρωτεύουσα του μακεδονικού βασιλείου, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς προορισμούς της Ελλάδας. Στο εντυπωσιακό μουσείο, κατασκευασμένο κάτω από τον Μεγάλο Τύμβο, βρίσκεται ο τάφος που αποδίδεται στον Φίλιππο Β΄, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μαζί με εξαιρετικά ταφικά κτερίσματα, χρυσά στεφάνια, όπλα και περίτεχνα αντικείμενα. Αξίζει να επισκεφθείτε και το νέο Πολυκεντρικό Μουσείο Αιγών, καθώς και τον χώρο του αρχαίου ανακτόρου, που αποκαλύπτουν τον πλούτο και την πολιτική ισχύ της αρχαίας Μακεδονίας. Υπολογίστε τουλάχιστον μισή ημέρα για να εξερευνήσετε τα σημαντικότερα μνημεία του αρχαιολογικού χώρου, ο οποίος περιλαμβάνεται στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Λευκάδια και Μίεζα

Λίγα χιλιόμετρα από τη Νάουσα, δύο αρχαιολογικοί προορισμοί προσφέρουν μια συναρπαστική γνωριμία με την αρχαία Μακεδονία. Στα Λευκάδια βρίσκονται εντυπωσιακοί μακεδονικοί τάφοι, με σημαντικότερο τον Τάφο της Κρίσεως, γνωστό για τη μνημειακή πρόσοψη και τις εξαιρετικές τοιχογραφίες του.

Σε κοντινή απόσταση, στο Νυμφαίο της Μίεζας και μέσα σε ένα φυσικό τοπίο με βράχους και πυκνή βλάστηση, βρισκόταν η περίφημη Σχολή του Αριστοτέλη, όπου ο μεγάλος φιλόσοφος δίδαξε τον νεαρό Αλέξανδρο και άλλους γόνους της μακεδονικής αριστοκρατίας. Στην ευρύτερη περιοχή σώζονται επίσης τα κατάλοιπα του αρχαίου θεάτρου της Μίεζας, συμπληρώνοντας μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ιστορική διαδρομή.

Στην περιοχή της Αλμωπίας, στους πρόποδες του όρους Βόρας, τα περίφημα Λουτρά Πόζαρ (Λουτρακίου) αποτελούν έναν από τους πιο αγαπημένους προορισμούς ευεξίας στη Βόρεια Ελλάδα. Θερμές ιαματικές πηγές, με θερμοκρασία περίπου 37 βαθμών Κελσίου, αναβλύζουν μέσα σε ένα εντυπωσιακό φυσικό περιβάλλον, δημιουργώντας υπαίθριες πισίνες και μικρούς καταρράκτες ανάμεσα σε βράχια και δέντρα. Οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν το ζεστό νερό ακόμη και τις κρύες ημέρες του χειμώνα, όταν το γύρω τοπίο είναι συχνά χιονισμένο. Το συγκρότημα διαθέτει οργανωμένες εγκαταστάσεις λουτροθεραπείας, ενώ τα μονοπάτια της περιοχής προσφέρονται για περιπάτους στο δάσος. Προγραμματίστε την επίσκεψη ως ξεχωριστή ημερήσια εκδρομή από τη Νάουσα.

Αποκριά στη Νάουσα και χειμερινή περίοδος

Η Νάουσα αποκτά ιδιαίτερο χαρακτήρα τον χειμώνα, όταν οι παραδόσεις της πόλης συναντούν τις υπαίθριες δραστηριότητες στο Βέρμιο. Το αποκριάτικο δρώμενο «Γενίτσαροι και Μπούλες» αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές και αυθεντικές λαϊκές παραδόσεις της Ελλάδας, με ρίζες που χάνονται στον χρόνο. Άνδρες με περίτεχνες παραδοσιακές φορεσιές, χαρακτηριστικές μάσκες και ασημένια νομίσματα περιδιαβαίνουν τους δρόμους συνοδεία ζουρνά και νταουλιού, δημιουργώντας μια μοναδική ατμόσφαιρα. Για τους φίλους των χειμερινών σπορ, τα κοντινά χιονοδρομικά κέντρα «3-5 Πηγάδια» και «Σέλι» προσφέρουν, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, δυνατότητες για σκι, snowboard και εξορμήσεις στο χιονισμένο βουνό. Ακόμη και χωρίς χιόνι, η περιοχή προσφέρεται για πεζοπορία και ορεινές διαδρομές.

Τέσσερα εστιατόρια που αξίζει να δοκιμάσετε

Σπονδή: Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Νάουσας εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια, με τον σεφ και ιδιοκτήτη Άγγελο Χατζηστυλλή να μαγειρεύει δημιουργικά, αξιοποιώντας ποιοτικές τοπικές πρώτες ύλες.

Τέσσερις Εποχές: Στο Άλσος του Αγίου Νικολάου, ανάμεσα σε τρεχούμενα νερά και πέτρινα μονοπάτια, προσφέρει μια εξαιρετική κουζίνα με μια πλούσια κάβα που περιλαμβάνει σπουδαία, παλαιωμένα Ξινόμαυρα της Νάουσας.

Οινομαγειρέματα: Μια αυθεντική ταβέρνα στην πόλη της Νάουσας, που ξεχωρίζει ανάμεσα στις προτάσεις της ομάδας του Κτήματος Κυρ-Γιάννη για γνήσια τοπική κουζίνα, με παραδοσιακά πιάτα που συνδυάζονται ιδανικά με Ξινόμαυρο.

Οι Θωμάδες: Μία ακόμη από τις παραδοσιακές ταβέρνες που προτείνει η ομάδα του Κυρ-Γιάννη στους επισκέπτες, ιδανική για ένα πλούσιο, χαλαρό δείπνο με κρασιά της περιοχής.

Τέσσερις επιλογές διαμονής

Palea Poli Boutique Hotel (Νάουσα): Ένα όμορφα αναπαλαιωμένο πέτρινο κτίριο στην παλιά πόλη, που χρονολογείται στα τέλη του 19ου αιώνα (περίπου 1890-1902) και κάποτε στέγαζε εργαστήριο μεταξιού. Διαθέτει τζάκι στα δωμάτια και ένα ατμοσφαιρικό κελάρι με τοπικά κρασιά.

Sfendamos Wood Village (Άγιος Παύλος): Ένα πανέμορφο κατάλυμα από ξύλο και πέτρα, λίγα λεπτά από το χιονοδρομικό κέντρο «3-5 Πηγάδια», που ξεχωρίζει για τα χειροποίητα πρωινά του και τη φιλόξενη υποδοχή.

Kokkino Spiti Boutique Hotel (Βέροια): Ένα ατμοσφαιρικό αρχοντικό στην ιστορική συνοικία της Μπαρμπούτας στη Βέροια, κοντά στο Βυζαντινό Μουσείο και περίπου 14 χιλιόμετρα από τους Βασιλικούς Τάφους των Αιγών.

Pozar Salt Cave Hotel Spa (Αλμωπία): Ένα ξενοδοχείο με εγκαταστάσεις σπα κοντά στα Λουτρά Πόζαρ, κατάλληλο για όσους θέλουν να συνδυάσουν την επίσκεψη στους αμπελώνες της Νάουσας με λίγες ημέρες χαλάρωσης στα ιαματικά νερά.

Διαβάστε ακόμα:

Μέτσοβο: Το μοναστήρι με το βαρέλι του 1782 και το κρασί των μοναχών

«Ρωτήσαμε τους παππούδες στο καφενείο»: Πώς ο Γιώργος Ζέρβας αναβιώνει μια παλιά ποικιλία της Θεσπρωτίας

Η Νάξος στο ποτήρι μας: Aμπελουργικές παραδόσεις αιώνων κι ένα δυναμικά ανερχόμενο οινικό προφίλ