Κάποιες πόλεις θέλεις πολύ να τις επισκεφθείς και να τις ανακαλύψεις. Η Κωνσταντινούπολη, όμως, ήταν για μένα κάτι διαφορετικό. Σαν να με περίμενε εκεί, υπομονετικά, μέχρι να έρθει επιτέλους η στιγμή να την επισκεφθώ.
Το παραδοσιακό μπαλίκ* εκμέκ το είχα ανακαλύψει στην Αθήνα, και η σκέψη ότι θα βρεθώ στην Πόλη όπου γεννήθηκε αυτή η συνταγή με έκανε να ανυπομονώ να δοκιμάσω κάθε εκδοχή του. Η ελληνική εκτέλεση ήταν, μέχρι τότε, άψογη για εμένα – είχε βάλει δύσκολα ακόμα και στους Τούρκους παρασκευαστές του, πλανόδιους και μη. Το μπαλίκ εκμέκ, λοιπόν, είναι ένα «σάντουιτς» με βασικό υλικό το ψάρι που ψαρεύουν οι ψαράδες στα στενά του Βοσπόρου, με κρεμμύδι, μαρούλι, χυμό λεμονιού και φυσικά μπαχαρικά: ψήνεται στα κάρβουνα (ή στην πλάκα) σαν φιλέτο και διπλώνεται μέσα σε ψωμάκι ή αραβική πίτα. Θα το βρεις να παρασκευάζεται σε μεγάλες ποσότητες στα στενά του Βοσπόρου, γύρω από τη Γέφυρα του Γαλατά. Αυτή η εικόνα ήταν σαν να την είχα ξαναζήσει. Βρισκόμενος όμως εκεί, ήθελα να μείνω και να την επαναλαμβάνω σε έναν αέναο ρυθμό, κάθε απόγευμα, κάθε ηλιοβασίλεμα. Αυτό το αεράκι, ο ρυθμός του κόσμου και της ζωής εκεί, σε συνεπαίρνει. Άραγε ο χρόνος σταματάει ή τρέχει και τον κυνηγάμε από πίσω; Αυτές οι σκέψεις τριγυρνούσαν στο μυαλό μου, και ταυτόχρονα σκεφτόμουν πόσο τυχερός ήμουν που βρέθηκα εκεί, εκείνη τη στιγμή.
Ένα ταξίδι τόσο εύκολο, καθώς η πτήση διαρκεί περίπου 1μιση ώρα, και υπάρχουν καθημερινές πτήσεις σε βολικές ώρες. Και πλέον, με την Travellers Prepaid από τη Eurobank, μπορείς να επισκεφθείς αυτή τη χώρα για να πάρεις λίγο από τον αέρα της Ανατολής, μια αίσθηση της ιστορίας και την αύρα του Βοσπόρου, και να κάνεις τις αγορές σου με 0% προμήθειες μετατροπής συναλλάγματος, κάθε μέρα, ακόμη και τα Σαββατοκύριακα!
Φτάσαμε λοιπόν εκεί νωρίς, χωρίς καμία κούραση ή ταλαιπωρία. Πήγαμε στο ξενοδοχείο μας, αφήσαμε τις αποσκευές μας μέχρι να ετοιμαστεί το δωμάτιο, και βγήκαμε αμέσως για μια αναγνωριστική βόλτα. Πρώτη μας κίνηση ήταν να βγάλουμε κάρτα για τις μετακινήσεις, μιας και το μετρό, το λεωφορείο και το τραμ είναι εδώ η καλύτερη λύση για να κινηθείς στην Πόλη. Να σημειώσω πως μιλάμε για μια τεράστια πόλη, οπότε θα χρειαστείς σίγουρα και ταξί. Η διαδικασία έκδοσης της IstanbulKart είναι εύκολη, αν και πλέον μπορείς απλώς να «σκανάρεις» την κάρτα σου στις πύλες εισόδου στις αποβάθρες. Eιδικά με την Travellers Prepaid, που δεν σε αγχώνουν οι χρεώσεις σε διαφορετικό νόμισμα.
Πρώτη στάση, λοιπόν, το Sultanahmet, όπου βρίσκονται το Μπλε Τζαμί, η Αγία Σοφιά, η Βασιλική Κινστέρνα (Yerebatan Sarnıcı στα τουρκικά) και το Τοπ Καπί – μερικά, δηλαδή, από τα κορυφαία και πιο σημαντικά αξιοθέατα της Πόλης. Η Αγία Σοφιά αυτή την περίοδο βρίσκεται σε φάση εκτεταμένης συντήρησης. Εδώ και λίγα χρόνια λειτουργεί ως τζαμί, και παρόλο που η πρόσβαση πλέον επιτρέπεται μόνο στον πάνω όροφο για τους τουρίστες, μπορείς ακόμα να θαυμάσεις από κοντά τα περίφημα χριστιανικά ψηφιδωτά που έχουν διασωθεί. Η Κωνσταντινούπολη έχει να σου δώσει πολλές εικόνες και όμορφα αξιοθέατα: έχει εξευρωπαϊστεί αρκετά και δεν είναι πια τόσο έντονο το ανατολίτικο στοιχείο όπως παλιά, αλλά αυτό που έχει απομείνει, στο χαρίζει απλόχερα. Οι Τούρκοι είναι πολύ ευγενικοί και πρόθυμοι πάντα να σε βοηθήσουν, και έχει μειωθεί αρκετά η αίσθηση φόβου που υπήρχε παλαιότερα.
Υπήρξε όμως και μια στιγμή που ξεχώρισε από όλες: τα πρωινά στο Σουλεϊμανιέ. Το τζαμί του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς στέκεται ψηλά πάνω από τον Κεράτιο Κόλπο, και αν καταφέρεις να ξυπνήσεις νωρίς και να ανέβεις εκεί πριν ξυπνήσει η Πόλη, σε περιμένει κάτι σχεδόν μυστικό. Καθόμουν στην αυλή του, με έναν καφέ στο χέρι, και έβλεπα τον ήλιο να ανατέλλει πάνω από την ασιατική πλευρά και σιγά σιγά όλα γίνονταν χρυσά. Οι τρούλοι, τα κεραμίδια, ο καπνός από τις πρώτες καμινάδες, ακόμα και η καταχνιά πάνω από τον Βόσπορο, όλα έπαιρναν εκείνο το ίδιο χρυσό χρώμα, σαν να είχε βάψει κάποιος όλη την πόλη με το ίδιο φως. Καμία φωτογραφία δεν αποδίδει αυτή τη στιγμή όπως ήταν να τη ζεις. Με αυτή την εικόνα ακόμα νωπή, κατηφορίσαμε προς το Μεγάλο Παζάρι, έναν κόσμο από μόνο του. Χιλιάδες καταστήματα κάτω από θολωτές στοές αιώνων, φώτα να αντανακλούν πάνω σε χαλιά, ασήμι και χρυσό, και η διαπραγμάτευση εδώ δεν είναι απλώς αποδεκτή, είναι σχεδόν υποχρεωτική, μέρος του τελετουργικού. Χάνεσαι εύκολα στους διαδρόμους του, και αυτό είναι, τελικά, το ζητούμενο.
Πιο κοντά στο λιμάνι, το Αιγυπτιακό Παζάρι σε υποδέχεται πρώτα με τη μυρωδιά του: κανέλα, κάρδαμο, μπαχάρι, λουκούμι σε κάθε δυνατή γεύση, στοιβαγμένα σε πυραμίδες χρωμάτων. Είναι μικρότερο και πιο πυκνό από το Μεγάλο Παζάρι, αλλά εξίσου απαραίτητη στάση, έστω και μόνο για να γεμίσεις τη βαλίτσα με μπαχαρικά που στην Αθήνα θα ψάχνεις μάταια. Από εκεί, ακολουθήσαμε την ακτή του Κεράτιου προς τα πάνω, ως το Μπαλάτ. Χρωματιστά σπίτια, ανηφορικά δρομάκια, παλιές συναγωγές και εκκλησίες θυμίζουν πόσο πολυπολιτισμική υπήρξε -και σε μεγάλο βαθμό παραμένει- αυτή η γειτονιά. Κι εκεί, ψηλά στο Φανάρι, δεσπόζει η Μεγάλη του Γένους Σχολή: το κόκκινο, επιβλητικό κτίριο που φαίνεται από μακριά σαν κάστρο, και που για κάθε Έλληνα που περπατά εκεί κουβαλά ένα ιδιαίτερο βάρος. Είναι η ζωντανή απόδειξη πως η ελληνική παρουσία στην Πόλη δεν είναι απλώς ιστορία σε βιβλία, αλλά κάτι που ακόμα στέκεται όρθιο, εκεί ψηλά.
Από το Μπαλάτ, το τραμ (και μετά από μια γρήγορη μετεπιβίβαση στο Εμινονού) μας έφερε ως το Καμπατάς – έναν κόμβο περισσότερο παρά προορισμό, αλλά έναν κόμβο που αξίζει τη στάση του. Εδώ καταλήγει η γραμμή του τραμ, εδώ σταματούν τα βαπόρια για τα Πριγκηπόνησα, και εδώ, στην προκυμαία, κάθισα λίγο να δω το Ντολμαμπαχτσέ να αστράφτει πιο πέρα και τη γέφυρα να ενώνει τις δύο ηπείρους στον ορίζοντα. Ήταν σαν ανάσα ανάμεσα σε δύο εντάσεις: τον ήσυχο περίπατο του Μπαλάτ που μόλις είχαμε αφήσει πίσω μας, και την κίνηση του Γαλατά που μας περίμενε.
Γιατί εκεί κατευθυνθήκαμε στη συνέχεια: στη Γέφυρα του Γαλατά, ίσως την πιο ζωντανή εικόνα καθημερινότητας που θα συναντήσεις στην Πόλη. Δεκάδες ψαράδες στηριγμένοι στο κιγκλίδωμα, τα καλάμια τους να κρέμονται πάνω από το νερό, ενώ από κάτω, στο δεύτερο επίπεδο της γέφυρας, ψαροταβέρνες σερβίρουν ό,τι πιάστηκε το πρωί. Η γέφυρα ενώνει την παλιά πόλη με το Καράκιοϊ και το Πέραν, και είναι σχεδόν αδύνατο να τη διασχίσεις χωρίς να σταματήσεις τουλάχιστον μία φορά. Λίγα βήματα πιο πάνω, ο Πύργος του Γαλατά δεσπόζει στη γειτονιά που του έδωσε το όνομά της. Χτισμένος από τους Γενουάτες τον 14ο αιώνα, προσφέρει από την κορυφή του μια από τις πιο ολοκληρωμένες θέες της Πόλης: βλέπεις ταυτόχρονα το Σεράι, τον Κεράτιο, τον Βόσπορο και τα στενά σοκάκια του Καράκιοϊ που ξετυλίγονται γύρω σου. Η γειτονιά γύρω του έχει αλλάξει πρόσωπο τα τελευταία χρόνια, με μικρά καφέ, γκαλερί και καταστήματα ανεξάρτητων σχεδιαστών να έχουν πάρει τη θέση των παλιών εργαστηρίων.
Και μετά, η βαρκάδα στον Βόσπορο. Λίγες εμπειρίες σου δίνουν τόσο καθαρά την αίσθηση του πού βρίσκεσαι όσο το να στέκεσαι στο κατάστρωμα ανάμεσα σε δύο ηπείρους, με την Ευρώπη από τη μία και την Ασία από την άλλη, τους γλάρους να ακολουθούν τη βάρκα, και ένα ποτήρι τσάι στο χέρι σου να κουνιέται ελαφρά με τον κυματισμό. Περνάς κάτω από τις γέφυρες που ενώνουν τις δύο ηπείρους, βλέπεις τα παλάτια στην όχθη, τα ψαροχώρια που έχουν γίνει προάστια, και καταλαβαίνεις γιατί αυτή η πόλη δεν έμοιασε ποτέ με καμία άλλη.
Δύο μέρες δεν φτάνουν ποτέ για την Κωνσταντινούπολη -το ξέραμε πριν καν φύγουμε από την Αθήνα. Αρκούν, όμως, για να καταλάβεις γιατί κάποιος θα ήθελε να ξαναγυρίσει, ξανά και ξανά, όπως γυρίζουν κάθε απόγευμα οι ψαράδες στη Γέφυρα του Γαλατά. Και όταν το ταξίδι είναι τόσο κοντινό, και η κάρτα στην τσέπη σου φροντίζει να μη σε απασχολεί τίποτα άλλο πέρα από το τι θα δεις και τι θα δοκιμάσεις, το μόνο που μένει είναι να διαλέξεις πότε θα κλείσεις το επόμενο εισιτήριο. Inşallah, σύντομα.
*μπαλίκ = ψάρι στα τουρκικά
Λίγες λέξεις για το ταξίδι:
Merhaba: Γεια σου / Καλημέρα
Teşekkür ederim: Ευχαριστώ (πιο casual: Sağ ol)
Afiyet olsun: Καλή όρεξη
Çok güzel: Πολύ όμορφο
Güle güle: Αντίο (το λέει όποιος μένει)
Seni seviyorum: Σ’ αγαπώ
İnşallah: Θεού θέλοντος / Μακάρι
Tips:
Κλείσε εισιτήριο για την Αγία Σοφία από νωρίς, online.
Επισκέψου το Ara Cafe του γνωστού Τούρκου φωτογράφου Ara Güler, που βρίσκεται σε έναν πεζόδρομο ακριβώς πίσω από το Λύκειο Γαλατάσαράι.
Οπωσδήποτε γλυκό (δοκίμασε το διάσημο προφιτερόλ) στο İnci Pastanesi.
Γενικότερα, δοκίμασε την κουζίνα και τα γλυκά τους και κάνε παζάρι -τους αρέσει!
Διαβάστε ακόμα:
5 σημεία που μένουν αναλλοίωτα από τη βυζαντινή μέχρι τη σημερινή Κωνσταντινούπολη
Στην Κωνσταντινούπολη για τρίτη φορά: Η πόλη όπως τη ζουν οι άνθρωποί της
