Ως ένα πεδίο συνάντησης ανθρώπων και –κατά την αρχαιότητα– σύνδεσης της ψυχικής κάθαρσης με τη σωματική ίαση, το καμωμένο με απαράμιλλη ομορφιά Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου υποδέχεται και φέτος, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, θεατρόφιλους και μη, σε ένα πρόγραμμα αποτελούμενο από σύγχρονες δραματουργίες και νέες, πολύπτυχες προσεγγίσεις του Αρχαίου Δράματος.
«Στην Επίδαυρο, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με ιδιαίτερες αναγνώσεις Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, σε γνωστά αλλά και ορισμένα σπανίως παρουσιαζόμενα έργα. Διαφορετικά πεδία των παραστατικών τεχνών –όπως το θέατρο, ο χορός και η όπερα– συνυφαίνουν το φετινό πρόγραμμα, με στόχο την ανάδειξη της διαχρονικής αξίας και της δυναμικής της αρχαίας δραματουργίας», διευκρινίζει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ ΑΕ, Μιχαήλ Μαρμαρινός, σε σχετικό του σημείωμα για το φετινό πρόγραμμα στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου το οποίο, εκτός από την όπερα «Μήδεια» που παρουσιάστηκε από την Εθνική Λυρική Σκηνή τον προηγούμενο μήνα, συνεχίζεται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο με τις τραγωδίες «Πέρσες» του Αισχύλου, «Άλκηστις», «Τρωάδες», «Βάκχες» και «Ίων» του Ευριπίδη, «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, και τις κωμωδίες «Ειρήνη» και «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη.
Πρόκειται για έργα που πραγματεύονται τα διαχρονικά ζητήματα της απώλειας, του πένθους και της ταυτότητας, συχνά με φόντο τον πόλεμο. Θέτοντας επί τάπητος αυτά τα ζητήματα –τραγικά επίκαιρα τα τελευταία χρόνια λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων και της απουσίας χρόνου για τη σωστή διαχείριση του πένθους– ο Μιχαήλ Μαρμαρινός βάζει δυνατά τη σφραγίδα του από το πρώτο έτος της θητείας του στο «τιμόνι» του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, καταδεικνύοντας ότι πρόκειται για έναν καλλιτέχνη με γρήγορα αντανακλαστικά στα όσα διαδραματίζονται.
Το εν λόγω πρόγραμμα –όπως αναφέρει– αποτελεί «ένα μέρος από το Όλον» καθώς πρόκειται για την πρώτη από τις διαδοχικές εκδόσεις του (2026/ 2027/ 2028). «Κάθε έκδοση είναι αυθύπαρκτη, λειτουργεί αυτόνομα ως ενότητα, ενώ ταυτόχρονα επαναπροσδιορίζεται από τη διαδοχή, τη διάδραση και την πληρότητα των υπολοίπων», διευκρινίζει.
Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου
Έξι τραγωδίες και δύο κωμωδίες ξεδιπλώνονται στο αργολικό θέατρο τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. Αυλαία για τον Ιούλιο σηκώνουν (3-4/7) οι «Πέρσες» (472 π.Χ.) του Αισχύλου υπό τη σκηνοθετική ματιά του Χρήστου Θεοδωρίδη. Στην πρώτη του κάθοδο στην Επίδαυρο καταπιάνεται με το αρχαιότερο σωζόμενο πλήρες έργο της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας, αντιπολεμικού χαρακτήρα, και επικεντρώνεται στον άνθρωπο και την απώλεια μέσα από τον αντίκτυπο της ήττας των Περσών στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας από τους Έλληνες. Είκοσι δύο ηθοποιοί (Μ. Ναυπλιώτου, Δ. Καταλειφός κ.ά.), που παραμένουν διαρκώς επί σκηνής, συνθέτουν έναν Χορό-πρωταγωνιστή, που με μόνα εργαλεία τον λόγο, την κίνηση και τη μουσική, εκφράζει το συλλογικό τραύμα μιας μουδιασμένης κοινωνίας.
Ακολουθεί (10-11 Ιουλίου) μία σπάνια επιδαύρια συναστρία: οι «Βάκχες» σε σκηνοθεσία του διακεκριμένου δημιουργού Γιάβορ Γκάρντεφ και μουσική που γράφει και ερμηνεύει ζωντανά επί σκηνής το διεθνούς φήμης βρετανικό συγκρότημα The Tiger Lillies. Η σκηνική ανάγνωση «απορυθμίζει την αιώνια διαπάλη ανάμεσα σε δυο θεμελιώδεις αρχές – τη λαμπερή μορφή του Απόλλωνα και τη χαοτική σαγήνη του Διονύσου», αναφέρουν οι συντελεστές της παράστασης η οποία αποτελεί συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου Βουλγαρίας «Ιβάν Βάζοφ» και του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, σε συνεργασία με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.
Αναμενόμενη είναι η «Άλκηστις» του Ευριπίδη υπό τη σκηνοθετική ματιά του Δημήτρη Καραντζά, μία παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου με την Ηρώ Μπέζου στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Με αφορμή τη θυσία της Άλκηστι για να σωθεί ο σύζυγός της, Άδμητος, τίθενται ερωτήματα όπως τι σημαίνει επιστροφή στη ζωή όταν η θυσία έχει ήδη συντελεστεί καθώς και ποιο είναι το τίμημα της σωτηρίας όταν βασίζεται στην αυτοθυσία του πιο αδύναμου. Μετά το μοναδικό αυτό σωζόμενο έργο της αρχαίας τραγωδίας που φέρνει επί σκηνής, εκτός από τον θάνατο και την ανάσταση, ανεβαίνει (24-25 Ιουλίου) η κωμωδία «Ειρήνη» του Αριστοφάνη που αντανακλά την έντονη κοινωνική κόπωση από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και θίγει τον παραλογισμό του πολέμου και τις συνέπειές του στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου. Σε διασκευή, πρωτότυπο κείμενο και τραγούδια Φοίβου Δεληβοριά, σκηνοθεσία – σύλληψη Νίκου Καραθάνου με τον Άγγελο Τριανταφύλλου να συνεργάζεται στη σκηνοθεσία.
Στην οπισθοφυλακή του Ιουλίου και την αυγή του Αυγούστου το Εθνικό Θέατρο παρουσιάζει (31 Ιουλίου-1 Αυγούστου) το κατεξοχήν ανθρωποκεντρικό και βαθιά αντιπολεμικό έργο του Ευριπίδη, «Τρωάδες», σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου. Επί σκηνής, ένα σύνολο 22 ερμηνευτριών και ερμηνευτών –ανάμεσά τους μέλη της Ομάδας Εν Δυνάμει– κάθε ηλικίας, με και χωρίς αναπηρία, στηλιτεύουν τη διαχρονική φρίκη του πολέμου και την απώλεια της συλλογικής μνήμης και αναδεικνύουν το γυναικείο σώμα ως σύμβολο της ανθρώπινης τραγωδίας. «Οι ”Τρωάδες” δεν είναι μόνο τα όμορφα, υγιή κορμιά των προνομιούχων γυναικών της βασιλικής οικογένειας που αναμένουν την τελική διαλογή. Τα σώματά τους αναμειγνύονται με άλλα σώματα –ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα– που ούτε πριν τον πόλεμο αποφάσιζαν για τον εαυτό τους και που συνήθως δεν έχουν το προνόμιο της αφήγησης. Σώματα που το σύστημα αγνοεί επιδεικτικά, που η εξουσία επιλέγει με ποιον τρόπο θα διαχειριστεί ή θα αφανίσει», αναφέρει το Εθνικό Θέατρο για τις «Τρωάδες» που ανεβαίνουν στην αξεπέραστη μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη. Με τους Αργ. Ξάφη, Εύη Σαουλίδου, Λυδία Φωτοπούλου, μεταξύ άλλων.
Πολυαναμενόμενη είναι η πρεμιέρα της παράστασης χορού με τη σφραγίδα του Νορβηγού σκηνοθέτη και χορογράφου, Άλαν Λουσιέν Όγεν, «Αντιγόνη», που αντλεί έμπνευση από την σοφόκλεια τραγωδία. Μία παράσταση που ενώνει την ποίηση της κίνησης με την ποίηση του κειμένου και του προφορικού λόγου. Την φέρουν εις πέρας (7-8 Αυγούστου) η καλλιτεχνική ομάδα παραστατικών τεχνών winter guests και σημαντικοί συνεργάτες-χορευτές του Tanztheater Wuppertal της Pina Bausch. Μέσα από τις κινήσεις τους στον χώρο θέτουν επιτακτικά το ερώτημα τι σημαίνει να ενεργείς όταν ο νόμος και η δικαιοσύνη δεν συμβαδίζουν.
Προτελευταία παράσταση (21-22 Αυγούστου) στο αργολικό θέατρο είναι η αριστοφανική κωμωδία «Λυσιστράτη» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Η σκηνοθετική ματιά του Αστέριου Πελτέκη εστιάζει στη «Λυσιστράτη» ως ένα έργο που υπερβαίνει τον πόλεμο και τον έρωτα⋅ είναι βαθύτατα πολιτικό και ανθρωποκεντρικό και εστιάζει στη στιγμή κατά την οποία μια κοινωνία, εξαντλημένη από τη φθορά, αναζητά επειγόντως έναν νέο τρόπο οργάνωσης. Μεταξύ άλλων, παίζουν οι Ιορδ. Αϊβάζογλου, Αντ. Αντωνάκος, Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, Μαριέττα Πρωτόπαπα, κ.ά.
Η αυλαία στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου πέφτει (28-29 Αυγούστου) με την ευριπίδεια τραγωδία «Ίων», ένα από τα πιο αινιγματικά έργα του αρχαίου δράματος που θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα της ταυτότητας και του ανήκειν. Ανεβαίνει από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου και αναφέρεται στον νεαρό Ίωνα που μεγαλώνει δίχως όνομα και επίγνωση της καταγωγής του. Τίθεται το ζήτημα της ταυτότητας το οποίο πρωταγωνιστεί επίσης στο σήμερα – μία εποχή ρευστή. Γι’ αυτό και το δράμα, εν προκειμένω το αρχαίο δράμα, συμβάλει στη «βουτιά» προς τον εσώτερο εαυτό.
Στο μεταξύ, συνεχίζεται και φέτος (έως 29 Αυγούστου) το επιτυχημένο θεατροπαιδαγωγικό πρόγραμμα «Μικροί Ιχνευτές», φέρνοντας κοντά στα παιδιά το υπέροχο και μυστηριώδες σύμπαν των αρχαίων μύθων. Ενώ οι μεγάλοι παρακολουθούν απερίσπαστοι την παράσταση στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, τα παιδιά (5-9 ετών) απασχολούνται δημιουργικά προσεγγίζοντας το περιεχόμενο του ίδιου έργου. Το πρόγραμμα υλοποιείται από ομάδα έμπειρων θεατροπαιδαγωγών και δασκάλων μουσικοκινητικής και αισθητικής αγωγής, κάθε Παρασκευή και Σάββατο.
Πλην των παραστάσεων, στον Αρχαιολογικό Χώρο της Επιδαύρου πραγματοποιείται φέτος (4-5, 11-12, 18-19, 25-26) για πρώτη φορά, η ξεναγητική και περιπατητική performance «Αφηγηματική Αρχαιολογία» η οποία διατρέχεται από τα ερωτήματα «γιατί επισκέπτεται κανείς έναν αρχαιολογικό χώρο» και «τι αναζητούμε εκεί».
Ακόμα, ο υποβλητικός χώρος στο Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου δέχεται για πρώτη φορά κοινό μετά τα μεσάνυχτα. Μετά την παράσταση «(Άλκηστις) Τοπίο μετά την Υπόσχεση» του Δημήτρη Καμαρωτού, παρουσιάζεται το «Oedipus Steps» (10-11/07) σε σύνθεση του Ζήση Σέγκλια. «Σαν κάμερα που ακολουθεί τον ήρωα εκτός κάδρου, σαν χαμένο υλικό που προβάλλεται για πρώτη φορά, αυτή η περιπετειώδης συνάντηση μουσικής, χορού και λόγου μάς μεταφέρει στα πίσω δωμάτια του μυαλού του, λίγο πριν το σμίξιμό του με το φως», σημειώνει το φεστιβάλ.
Μικρή Επίδαυρος
Το τελευταίο παραπάνω ερώτημα, «τι αναζητούμε εκεί», θα μπορούσε να τεθεί και για κάθε κάθοδό μας στην Επίδαυρο προκειμένου να παρακολουθήσουμε παράσταση στο Αρχαίο Θέατρο και στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου. Πλησίον του σημερινού χωριού της Αρχαίας Επιδαύρου και με αμφιθεατρική θέα προς τον κόλπο της Παλαιάς Επιδαύρου, το Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου φιλοξενεί την perfοrmance «Mothers – A Song for Wartime» στην οποία η Marta Górnicka αναζητά (4 Ιουλίου) ό,τι μπορεί να απομείνει από τη φωνή, όταν η βία έχει διαρρήξει ακόμα και τη δυνατότητα του λόγου. Ένας από τους πλέον ανήσυχους πρωτεργάτες της ελληνικής ηλεκτρονικής μουσικής, ο Κωνσταντίνος Βήτα ενορχηστρώνει (10-11 Ιουλίου) μέσα από το δικό του πρίσμα παραδοσιακά και ρεμπέτικα τραγούδια στο έργο του «Εννιά νούφαρα από τη νεκρή όχθη».
Ο Θοδωρής Γκόνης (κείμενο-σκηνοθεσία) καταγράφει (17-18 Ιουλίου) στα «πορτοκάλια της Παλαιάς Επιδαύρου» μια ιστορία αγάπης για τη μοναχοκόρη του παλαιού αγροτικού ιατρού της Επιδαύρου. Οι Κορνήλιος Σελαμσής (σύνθεση), Γιάννης Αστερής (λιμπρέτο) και Χάρης Φραγκούλης (σκηνοθεσία) παρουσιάζουν (24-25 Ιουλίου) στο «1961» μια ηχητική εκδρομή με αφορμή τα «ΞΕΝΙΑ» που είχαν χτιστεί τη δεκαετία 1955-65 και πλέον είναι ξεχασμένα, εγκαταλελειμμένα και σχεδόν ερείπια. Ο συνθέτης Χαράλαμπος Γωγιός αντλεί υλικό από τα γυναικεία χορικά που έγραψε που έγραψε τα τελευταία 25 χρόνια και μεταπλάθει (31 Ιουλίου-1 Αυγούστου) στην «CHOREKA» τον πυκνό πυρήνα μιας μουσικής που γεννήθηκε για τη σκηνή σε πρωτόγνωρη συναυλιακή εμπειρία.
Η αυλαία στη Μικρή Επίδαυρο πέφτει (7-8 Αυγούστου) με την παγκόσμια πρεμιέρα του έργου «I-ONE» του Ιβάν Βιριπάγεφ υπό τη σκηνοθετική ματιά του Γκαλίν Στόεφ, ενός δημιουργού με βαθιά γνώση του σύγχρονου ευρωπαϊκού θεάτρου. Οι ηθοποιοί Αντιγόνη Ντυσέν, Σοφία Κόκκαλη και Καρολίνα Ζέπα πρωταγωνιστούν σε μία σύγχρονη τραgωδία που έχει τις καταβολές της στη «Μήδεια».
Αν μη τι άλλο πρόκειται για ένα πρόγραμμα που πραγματεύεται ζητήματα του τότε και του τώρα, ένα πρόγραμμα καμωμένο με τρόπο τέτοιο ώστε αν αγγίζει κάθε πτυχή της ανθρώπινης ύπαρξης.
Περαιτέρω πληροφορίες για τις παραστάσεις, τις ώρες, τις διευθύνσεις των χώρων, την προμήθεια εισιτηρίων, κ. ά., στην ιστοσελίδα του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, aefestival.gr.
Διαβάστε ακόμα:
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου: Οδηγός για την Πειραιώς 260 – Στο επίκεντρο ο χορός
Ένας αλλιώτικος χορός στήνεται στην Επίδαυρο
Το Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου υποδέχεται το κοινό μετά τα μεσάνυχτα
