Την Τετάρτη 27 Μαΐου ο Εθνικός Κήπος θα μεταμορφωθεί σε Κοιμητήριο Πιάνων. Ένα εκ των οποίων θα πάρει για λίγο ακόμα ζωή ξανά, υπό την καθοδήγηση του μουσικού και performer Μελαχρινού Βελέντζα.
Κάθε πιάνο κρύβει μια -ή και παραπάνω- ιστορία στα χρόνια της ζωής του, τώρα με αφορμή αυτές τις ιστορίες ο Μελαχρινός προσκαλεί επί σκηνής τους θεατές ώστε να ενορχηστρώσει τις αφηγήσεις τους, συνθέτοντας τη συλλογική παρτιτούρα μιας μουσικής που αφήσαμε κάποτε μετέωρη. Το πιάνο και κάθε παρατημένο πιάνο δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία αφορμή να ξανασκεφτούμε τον τρόπο ζωής μας. Συμβολίζει όλα εκείνα που αγαπούσαμε και τελικά τα αφήσαμε στη μέση.
Ένα από αυτά θα ηχήσει ξανά παίρνοντας για λίγο ακόμα ζωή μετά από χρόνια, μέσα από μία τελετουργική διαδικασία και με την δική σας ενεργή αφήγηση επί σκηνής. Η ιστορία του θα ειπωθεί με μάρτυρες όλους εμάς γιατί «τα πιάνα είναι όπως οι άνθρωποι: έχουν ανάγκη την επαφή».
Μέσα από το performance αυτό ο Μελαχρινός μας προσκαλεί να απαλύνουμε όλα εκείνα που μας χωρίζουν και να επιστρέψουμε σε όλα εκείνα που πραγματικά έχουμε ανάγκη και που μας ενώνουν.
«Το πιάνο φθείρεται όταν δεν παίζεται. Όχι όταν παίζεται. Όπως ακριβώς φθείρεται και ματαιώνεται κι ο ίδιος ο άνθρωπος, όταν απωλέσει τη χαρά του παιχνιδιού και την ουσία της σύνδεσης.»
Μελαχρινέ ποια ιστορία από όσες σου διηγήθηκαν οι άνθρωποι κάποιου παρατημένου πιάνου σε καθήλωσε περισσότερο;
Πρόσφατα μία γυναίκα μου έδωσε το πιάνο της. Καθώς το αποχωριζόταν θα αφηγούταν τα παρακάτω: «Σταμάτησα το πιάνο γιατί όταν πήγα στο Ωδείο δυστυχώς έτυχα σε μία δασκάλα, η οποία -εκτός του ότι μας έβαζε μόνιμα ένα κομμάτι δύο για εξετάσεις- μόλις έκανες ένα λάθος σου χτύπαγε με βέργα σκληρή με χάρακα σκληρό τα χέρια εδώ πέρα» Μου έδειξε τα χέρια της. «Και αυτό ασταμάτητα δηλαδή δεν το ‘κανε μία φορά στο μάθημα. Το είχε εκεί και το ’κανε. Κι έτσι ο πόνος με ‘κανε να σταματήσω.» Την τελευταία της φράση την είπε γελώντας: «κι έτσι ο πόνος με ‘κανε να σταματήσω». Κατά τη διάρκεια της μακροχρόνιας έρευνάς μου έχω συναντήσει πολλές διαφορετικές ιστορίες. Η κάθε μία φέρει το δικό της ξεχωριστό βάρος, όλες όμως έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: ανάμεσα στους ανθρώπους και το πιάνο παρεμβαλλόταν επιβλητικά και με τρόπο εξουσιαστικό εκείνο το «ΜΗΝ ΕΓΓΙΖΕΤΕ», εκείνο το ξένο στην παιδική ψυχή «DO NOT TOUCH». Το παιδί ενηλικιώθηκε, όμως το βάρος της αποτυχίας της σύνδεσης με κάτι που αγαπούσε έμεινε. Σε άρση.
Πώς ένα παρατημένο πιάνο μπορεί να γίνει αφορμή για να αναθεωρήσουμε τον τρόπο
ζωής μας;
Τα πιάνα είναι όπως οι άνθρωποι: έχουν ανάγκη την επαφή. Σε όσα πράγματα δημιουργώ ως καλλιτέχνης, το κεντρικό θέμα του κάθε έργου δεν είναι παρά μία αφορμή για να μιλήσω για κάτι μεγαλύτερο, που αντανακλά βασικές έννοιες όπως ο χρόνος, η ζωή, ο θάνατος. H ανάγκη του ανθρώπου να συν-υπάρχει. Στο Rebirth, το παρατημένο πιάνο συμβολίζει όλα εκείνα που αγαπούσαμε και τα αφήσαμε στη μέση. Γίνεται αφορμή για να μοιραστούμε όλα εκείνα που έμειναν ανολοκλήρωτα στο χρόνο. Περιμένουν. Όπως ακριβώς ένα πιάνο στέκει στη γωνιά ενός σπιτιού. Περιμένει. Με το καπάκι του κλειστό. Πολλές φορές κλειδωμένο. Μόνο που το πιάνο φθείρεται όταν δεν παίζεται. Όχι όταν παίζεται. Όπως ακριβώς φθείρεται και ματαιώνεται κι ο ίδιος ο άνθρωπος, όταν απωλέσει τη χαρά του παιχνιδιού και την ουσία της σύνδεσης. Ας ξαναπιάσουμε λοιπόν όσα αφήσαμε στη μέση και όσα παρατήσαμε ενώ τα αγαπούσαμε. Ο τρόπος είναι μέσα από ένα μοίρασμα συλλογικό, όπου η ανάγκη είναι κοινή. Μία ανάγκη που δεν μπορεί να κριθεί από καμία εξεταστική επιτροπή. Την παρτιτούρα της ζωής μας θα την γράψουμε εμείς οι ίδιοι. Δεν προϋπάρχει κάποια παρτιτούρα που θα πρέπει να παίξουμε σωστά. Άλλωστε, ποιος μπορεί να κρίνει τον ήχο ενός ανθρώπου; Ποιος μπορεί να κρίνει αν η μουσική της ζωής μας είναι σωστή ή λάθος; Ας παίξουμε λοιπόν ξανά. Όπως μπορούμε και με ό,τι έχουμε.
Τι ιστορίες αναζητάς από το κοινό που θα ανέβει επί σκηνής;
Πάντα όταν προσκαλώ κάποιον θεατή επί σκηνής, δεν έχω στο μυαλό μου κάτι από πριν. Είναι μία πολύ ανοιχτή διαδικασία, που πυροδοτείται στο «εδώ και τώρα». Ζητούμενό μου είναι η δημιουργία μίας ειλικρινούς σύνδεσης ανάμεσα στον άνθρωπο που ανεβαίνει, στους θεατές που τον κοιτούν και σ’ εμένα τον ίδιο. Ο θεατής γίνεται αφηγητής. Χωρίς προετοιμασία. Ζούμε σε μία εποχή, όπου ελέγχουμε και σκηνοθετούμε τα πάντα. Κι έπειτα, παρουσιάζουμε το αποτέλεσμα αυτού του ελέγχου ως ένα αυθόρμητο γεγονός δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μίας οργανικής σύνδεσης. Αυτό το ψέμα που λέμε στον εαυτό μας καταλήγει τελικά να μας αποσυνδέει ολοένα και περισσότερο. Στην εποχή μας η «Σύνδεση» έγινε σύνθημα και moto των διαφημιστικών εταιρειών. Αντικείμενο προς πώληση. Στο Rebirth, προτείνω να θυμηθούμε και να επιστρέψουμε στις απλές ανθρώπινες λειτουργίες: πώς είναι να κοιτάς κάποιον άλλον άνθρωπο καθώς σε κοιτάει κι αυτός; Η απλότητα του βλέμματος. Πώς είναι να παίρνεις χρόνο; Η αξία του να περιμένεις. Στο Rebirth λοιπόν, o θεατής ανεβαίνει επί σκηνής, γίνεται αφηγητής και ο θεατής από κάτω γίνεται θεατής του. Μέχρι κι αυτός με τη σειρά του να ανέβει επί σκηνής για να μοιραστεί και τη δική του ιστορία. Στο Rebirth, αναζητώ την ένωση. Το μαζί. Για να μη μας χωρίζει τίποτα πια.
Το Rebirth, που ενσωματώνει στοιχεία installation,performance και happening, αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της μακροχρόνιας έρευνας του Μελαχρινού Βελέντζα, ο οποίος συγκεντρώνει πιάνα που εδώ και χρόνια δεν παίζουν. Παράλληλα, καταγράφει τις ιστορίες αυτών των πιάνων και των ανθρώπων, που κάποτε έπαιζαν σε αυτά. Το σύνολο αυτού του ερευνητικού υλικού θα αποτυπωθεί στο Κοιμητήριο Πιάνων που ήδη προετοιμάζεται: μία μεγάλης κλίμακας εγκατάσταση με παράλληλες δράσεις, όπου ένας Χορός πιάνων και ανθρώπινων ιστοριών θα συνθέσουν τη συλλογική παρτιτούρα, που θα προσκαλεί τον επισκέπτη να θυμηθεί.
Να (ξανά)παίξει.
Πληροφορίες Παράστασης
Τετάρτη 27 Μαΐου
Εθνικός Κήπος | 18:00 – 19:30 | Είσοδος Ελεύθερη | info
Διαβάστε ακόμα:
Η Φύση μεταμορφώνεται σε σκηνή για το οπτικοποιημένο ποίημα του Μελαχρινού
«Αναπλάθοντας τη μοίρα» στο Μουσείο Μπενάκη
Muses Film Awards: Η Λιβαδειά γίνεται διεθνής τόπος συνάντησης του κινηματογράφου
