Ο φαινομενικά άνυδρος όγκος της Τήνου διακρίνεται στο βάθος της Χώρας, πίσω από τον οικισμό, καθώς το πλεούμενο πορεύεται προς το λιμάνι. Σε άλλες περιοχές του νησιού είναι πιο έντονες οι ξερολιθιές που δημιουργούνται χάρη στο έντονα επικλινές έδαφος και τις λιγοστές πεδινές εκτάσεις – μία, αν μη τι άλλο, ζωγραφική με τα υλικά της γης που διατηρεί αμείωτη την προσήλωση του βλέμματος. Ίσως, όμως, όχι για πολύ. Όσο γοητευτική και να είναι αυτού του είδους η ζωγραφική, το μάτι λαχταρά να δει τη γέννηση της φύσης, να δει άνθη και κάτι ακόμα που τον αφορά κατά την παρουσία του ανάμεσα στην κοινωνία.
Δροσιά στο λιτό τοπίο του νησιού έρχεται να δώσει το καλλιτεχνικό ζεύγος των Άννα Μαρία Τσακάλη και Εδουάρδου Σακαγιάν, κάνοντας παράλληλα συντροφιά στα φρύγανα, τις καλλιεργήσιμες πεδιάδες και τον λοιπό φυσικό πλούτο του νησιού, μέσα από την έκθεσή τους «Από το χάος στον κόσμο» η οποία διερευνά τη στιγμή όπου το άμορφο αποκτά μορφή και η εμπειρία μετασχηματίζεται σε εικόνα του κόσμου.
Το εικαστικό γεγονός φιλοξενείται (10 Ιουλίου – 23 Αυγούστου) στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, σε απόσταση μόλις λίγων μέτρων από το λιμάνι, και έχει βαρύνουσα σημασία στον εκθεσιακό χάρτη του καλοκαιριού, καθώς στο νησί της Μεγαλόχαρης παρουσιάζονται, για πρώτη φορά, νέα έργα των δημιουργών. Με τη σειρά τους, παρουσιάζουν μια ζωγραφική σπουδή πάνω στη φύση και την κοινωνία, καλώντας το κοινό να διερωτηθεί για το όποιο φυσικό περιβάλλον στο οποίο έχει βρεθεί και τη θέση της φύσης στον αστικό ιστό καθώς και για τα πρόσωπα τα οποία συναντούμε στις κοινωνικές περιστάσεις.
Από τη μία η φύση, από την άλλη ο άνθρωπος, το ένα όμως συνεπάγεται το άλλο. Αμφότερα μπορούν να αποτελέσουν καταφύγιο, συνάδουν με την ευθραυστότητα και αδυνατούν να ξεφύγουν από τη φθορά του χρόνου. Ο άνθρωπος που μπορεί να διακρίνει και να βλέπει εις βάθος, απολαμβάνει να «βυθίζεται» στους μεγάλων διαστάσεων πίνακες στους οποίους η Άννα Μαρία Τσακάλη έχει ντύσει με άνθη και βλάστηση που προβάλουν ως οργανικές οντότητες και λειτουργούν σχεδόν όπως τα μοντέλα μιας προσωπογραφίας.
Τα ζωγραφικά στοιχεία σε κάθε πίνακα έχουν τον ρόλο τους στην αφήγηση: υπήρχαν και θα υπάρχουν εντός ορίων που βάζουμε στο αστικό τοπίο –όπως οι γλάστρες και τα παρτέρια– και άνευ όρων όταν ξεμυτίζουν στην αγκαλιά της φύσης, όπως στον πίνακά της «Παραλία» (2016). Σε αυτόν, κάθε λογής άνθη έχουν απλωθεί και δίνουν χρώμα στην αμμώδη ακτή– θα μπορούσαν δε, τα άνθη να παραλληλιστούν με την προσπάθεια του πολιτισμού να επιβιώσει στη ρηχή πραγματικότητα ή και να της δώσει χρώμα. Ενώ η αταξία στην επέκτασή τους αντικατοπτρίζει την κρυφή ελπίδα για την ευημερία του πολιτισμού και την άνθιση καθενός ως υπόσταση.
Από τη φύση περνάμε στον άνθρωπο, αντικρίζουμε την κοινωνία και τις περιστάσεις της. Στα έργα του Σακαγιάν βλέπουμε τους ανθρώπους να συσσωρεύονται αλλά να απουσιάζει η επικοινωνία μεταξύ τους. Το περίγραμμα των μορφών τους τονίζει τη γεωμετρικότητά τους και κατ’ επέκταση, την οριοθέτηση. Η μοναξιά του πλήθους ή η αμηχανία του ανθρώπου ανάμεσα σε ένα απρόσωπο πλήθος; Είθισται η κοινωνία να είναι ο αντικατοπτρισμός της πλειονότητας των ανθρώπων, ομοίως και οι πίνακες του Σακαγιάν για τους ανθρώπους. Τους τοποθετεί σε μποτιλιαρισμένα «τοπία», όπως στη γεμάτη από ανθρώπους θάλασσα, σε ένα κατάμεστο πανηγύρι.
Τόσο η Τσακάλη όσο και ο Σακαγιάν «συναντώνται στην έλξη που ασκεί επάνω τους η συσσώρευση των μορφών. Στις πυκνότητες εκείνες όπου το βλέμμα παύει να παρακολουθεί το μεμονωμένο και αρχίζει να αντιλαμβάνεται το σύνολο ως οργανισμό. Αν στην Τσακάλη η φύση λειτουργεί ως μεταφορά της ανθρώπινης καταστάσεως, στον Σακαγιάν η κοινωνία λειτουργεί ως δεύτερη φύση», υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, στο επιμελητικό του σημείωμα για την έκθεση, ο ιστορικός Τέχνης, Γιώργος Μυλωνάς, και συμπληρώνει: «Το έργο των Σακαγιάν και Τσακάλη ανταποκρίνεται στον υψηλό πήχη που το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού έχει θέσει, φέρνοντας στο κέντρο της σύγχρονης εικαστικής σκηνής το ”χειροποίητο νησί”, όπως το αποκάλεσε ο Καστοριάδης».
Πλην της έκθεσης την οποία το ιστορικό ίδρυμα εγκαινιάζει στις 10 Ιουλίου, η Τήνος προσκαλεί καθέναν για μια σύντομη εξόρμηση που μπορεί να συνδυαστεί με επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Τήνου, προσκύνημα στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας της Τήνου στον προαύλιο χώρο του οποίου υπάρχει –μεταξύ άλλων– το μικρό μουσείο με αντιπροσωπευτικά έργα καλλιτεχνών που κατάγονται από την Τήνο, καθώς και η Πινακοθήκη με περισσότερα από 100 έργα διάσημων Τηνίων και μη ζωγράφων, αναγεννησιακοί πίνακες από την Ιταλία και τα Ιόνια νησιά.
Η παραμονή στο νησί μπορεί να συνδυαστεί με περιήγηση στα χωριά και γνωριμία με άλλα πολιτιστικά ιδρύματα, όπως το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας στον Πύργο της Τήνου πλησίον της Σχολής Καλών Τεχνών Πύργου-Πανόρμου, η οικία-μουσείο του Γιαννούλη Χαλεπτά στον Πύργο της Τήνου, το μέρος όπου γεννήθηκε ο πιο διακεκριμένος γλύπτης της νεότερης Ελλάδας.
Θαυμάστε τους περιστερώνες και ευχαριστήστε τους ουρανίσκους σας δοκιμάζοντας τη φρουτάλια, την παραδοσιακή φουσκωτή ομελέτα με λουκάνικο Τήνου και άλλα υλικά. Γευτείτε, επίσης, αγκινάρες, τα τυριά μαραθούνι, πέτρωμα, σκληρό, γραβιέρα και κοπανιστή και ολοκληρώστε το γεύμα σας με μια γλυκιά νότα, δοκιμάζοντας αμυγδαλωτά, καρυδωτά, λουκούμια και χαλβάδες. Αυτά, μπορείτε επίσης να τα προμηθευτείτε για το σπίτι, από κοινού με άλλα καλούδια του νησιού, όπως κάπαρη που συλλέγεται από το βραχώδες έδαφος του νησιού, θυμαρίσιο μέλι, λιαστές ντομάτες, μεταξύ άλλων.
Και όλα αυτά, με αφορμή το εκθεσιακό γεγονός των Τσακάλη και Σακαγιάν, στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού το οποίο μπορεί να σταθεί επάξια δίπλα σε άλλα μουσεία ακόμα και να τα υπερβεί χάρη στις σημαντικές του διοργανώσεις. Σε ένα νησί που έχει παράδοση στη ζωγραφική και τη μαρμαρογλυπτική καθότι γενέτειρα δημιουργών όπως οι Χαλεπάς, Λύτρας και Γκύζης. Δικαίως αποκαλείται το «νησί των καλλιτεχνών».
* Η έκθεση «Από το χάος στον κόσμο» των Τσακάλη και Σακαγιάν στο Μέγαρο Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού, συνοδεύεται από έγχρωμο πολυσέλιδο κατάλογο, εγκαινιάζεται στις 10 Ιουλίου (20:00) και θα διαρκέσει έως τις 23 Αυγούστου 2026. Οργανώνεται από το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού με τη συνδιοργάνωση – οικονομική υποστήριξη του Σωματείου «Φίλοι της Τήνου», με την στήριξη των Kalfayan Galleries στην Ελλάδα και της Galerie Minsky στη Γαλλία.
Διαβάστε ακόμα:
Διακοπές στην Τήνο: Βουτιές στις ωραιότερες παραλίες του νησιού
