Τέσσερα χιλιόμετρα δρόμου χωρίζουν τα μεσαιωνικά Μεστά από τη θάλασσά τους. Κατηφορίζεις ανάμεσα σε χαμηλούς λόφους με σχίνους και ξερολιθιές, παίρνεις μια τελευταία στροφή και ο κόλπος ανοίγει μπροστά σου: ένα βαθύ, κλειστό φυσικό λιμάνι στη δυτική ακτή της Χίου, με τον μόλο από τη μία μεριά, μια μικρή βοτσαλωτή παραλία από την άλλη και ψαρόβαρκες δεμένες μπροστά σε δύο ταβέρνες.
Πασαλιμάνι, το λιμάνι ενός κάστρου
Μέχρι το 1976 ο οικισμός λεγόταν επίσημα Πασαλιμάνι. Η ιστορία του όμως είναι δεμένη με το χωριό που κρύβεται τέσσερα χιλιόμετρα πιο μέσα: τα Μεστά, το καλύτερα διατηρημένο από τα μαστιχοχώρια, χτισμένο πιθανότατα τον 12ο αιώνα σαν φρούριο. Τα εξωτερικά σπίτια κολλημένα μεταξύ τους σχηματίζουν το τείχος, οι σκεπαστοί θόλοι «μπερδεύουν» ακόμα και σήμερα τον επισκέπτη. Οι Γενουάτες, που εκμεταλλεύτηκαν τη μαστίχα από το 1346 ως το 1566, οχύρωσαν το χωριό μακριά από το κύμα για να γλιτώνει τις πειρατικές επιδρομές. Το λιμάνι έμεινε το αναγκαίο παράθυρό του στη θάλασσα. Τα Μεστά γλίτωσαν και από τον μεγάλο σεισμό του 1881, γι’ αυτό στέκουν ακέραια. Σήμερα έχουν 293 μόνιμους κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2021, και τον Μέγα Ταξιάρχη του 1858–1868 να δεσπόζει εκεί όπου κάποτε υψωνόταν ο κεντρικός πύργος του κάστρου.
Το απόγευμα του Κωνσταντίνου
Στο λιμάνι κατεβήκαμε για ψάρι. Ωστόσο, η περιοχή μας κράτησε και για άλλους λόγους. Στην ψαροταβέρνα «Λιμένας Μεστών», του Παπαμιχαλάκη, ο Κωνσταντίνος μάς υποδέχτηκε λες και μας περίμενε καιρό. Η ψαριά έρχεται από τις βάρκες που λικνίζονται λίγα μέτρα πιο πέρα: σαρδέλες, χταπόδι στα κάρβουνα, αθερίνα και μια αστακομακαρονάδα που δικαιολογεί από μόνη της το ταξίδι ως εδώ. Δίπλα, σούμα, το χιώτικο απόσταγμα από λιαστά σύκα, που οι ντόπιοι βγάζουν στα καζάνια από το 1724 και γιορτάζουν κάθε Νοέμβρη στα ίδια τα Μεστά.
Και κάπου εκεί, όταν τα τραπέζια άδειασαν, ο Κωνσταντίνος έφερε το μπουζούκι. Μια παρέα στο διπλανό τραπέζι έπιασε το τραγούδι, εκείνος έπαιζε, κάποιος κράταγε τον ρυθμό στο ξύλο της καρέκλας. Καμία κονσόλα, κανένα πρόγραμμα. Μουσική όπως γινόταν πάντα στα λιμάνια, επειδή ήρθε η ώρα της. Φύγαμε αργά με την αίσθηση ότι μας ξεπροβόδιζε από το σπίτι του.
Και δεν είναι το μόνο μαγαζί με ιστορία εδώ. Λίγα μέτρα πιο κει, «Ο Σέργης» μετράει έναν αιώνα ζωής. Την άνοιξε το 1923 ο Σέργης Αυγουστίδης και σήμερα τον κρατά η τέταρτη γενιά της οικογένειας. Δύο ταβέρνες όλες κι όλες, και οι δύο με ρίζες.
Πώς και πότε
Γύρω από το λιμάνι, η νοτιοδυτική Χίος κρύβει μερικές από τις πιο ήσυχες παραλίες του νησιού: την παραλία Δίδυνα, και εκείνη των Ποταμών. Επίσης τη μοναχική Μερικούντα στο τέλος ενός χωματόδρομου, την Αγία Ειρήνη με τα άσπρα βότσαλα προς τα Ελάτα. Δίπλα στο ψαρολίμανο υπάρχει όμως κι ένα δεύτερο λιμάνι, μεγάλο και σύγχρονο: ολοκληρώθηκε γύρω στο 2014 με ευρωπαϊκά κονδύλια για να αποσυμφορήσει το κεντρικό λιμάνι της Χίου, μια επένδυση δεκάδων εκατομμυρίων που έμεινε χρόνια αναξιοποίητη. Τώρα κάτι κινείται: το Λιμενικό Ταμείο σχεδιάζει επιβατικό σταθμό 500 ατόμων με πύλη Σένγκεν, ώστε τα Μεστά να υποδέχονται και διεθνείς αφίξεις. Και φέτος υπάρχει ένας λόγος παραπάνω: στις 2 Ιουνίου 2026 εγκρίθηκε ομόφωνα η ακτοπλοϊκή γραμμή Λαύριο–Μεστά, που θα εκτελείται από τις 15 Ιουνίου ως τις 25 Οκτωβρίου. Το ταπεινό Πασαλιμάνι, που χρόνια έψαχνε τον ρόλο του, γίνεται για ένα καλοκαίρι πύλη του νησιού.
Info: Ο Λιμένας Μεστών απέχει 4 χλμ. από τα Μεστά και περίπου 40 χλμ. από την πόλη της Χίου. Γραμμή Λαύριο–Μεστά: 15 Ιουνίου – 25 Οκτωβρίου 2026.
Διαβάστε ακόμα:
Αποστολή στη Χίο: 6 ανέγγιχτες παραλίες στη δυτική πλευρά της που αξίζει να ανακαλύψετε
Μαστίχα: Tο δάκρυ της Χίου, η ευλογία ενός τόπου
Ανεξερεύνητοι Τόποι: Μια περιπλάνηση στα Λημνιά της Χίου
